Yaponiya mudofaa kuchlari

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Yaponiya mudofaa kuchlari (yaponcha: 自衛隊 ; qisqartirilgan JSDF), norasmiy ravishda Yaponiya Qurolli Kuchlari sifatida ham tanilgan, 1954-yilda tashkil etilgan Yaponiyaning birlashgan de-fakto harbiy kuchlari. Oʻz-oʻzini mudofaa kuchlari Yaponiya quruqlikdagi oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlari, Yaponiya dengiz oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlari va Yaponiya havo oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlaridan iborat. Ular Mudofaa vazirligi tomonidan nazorat qilinadi, Bosh vazir bosh qoʻmondon sifatida faoliyat yuritadi.

Soʻnggi yillarda Yaponiya mudova kuchlari Birlashgan Millatlar Tashkiloti bilan xalqaro tinchlikparvar operatsiyalarda ishtirok etdi[1]. Shimoliy Koreya bilan ziddiyat[2] JSDF maqomi va uning Yaponiya jamiyati bilan aloqasi boʻyicha bahslarni qaytadan avj oldirdi[3]. 2010-yildan beri JSDF sobiq Sovet Ittifoqiga qarshi Xitoy Xalq Respublikasiga qarshi kurashdan qaytdi, shuningdek, 2022-yildan beri Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi bilan JSDF ham Rossiya Federatsiyasini asosiy tahdid deb hisobladi[4]. Avstraliya, Hindiston, Tayvan, Janubiy Koreya, Singapur, Buyuk Britaniya va Qoʻshma Shtatlar bilan harbiy hamkorlikni oshirish; va yangi asbob-uskunalar va jihozlarni sotib olish[5][6][7].

Yaponiya qurolli kuchlari tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

20-asr[tahrir | manbasini tahrirlash]

Milliy politsiya zaxirasi, 1952-yil 3-may

Yaponiya Ikkinchi Jahon urushida ittifoqchilar tomonidan magʻlubiyatga uchraganidan keyin har qanday harbiy qobiliyatdan mahrum boʻlgan va 1945-yilda general Duglas MakArtur tomonidan taqdim etilgan taslim boʻlish toʻgʻrisidagi bitimni imzolashga majbur boʻlgan. AQSh kuchlari tomonidan ishgʻol qilingan va faqat ichki xavfsizlik va jinoyatchilik uchun tayanadigan kichik ichki politsiya kuchiga ega edi. Sovuq urush tufayli Yevropa va Osiyoda keskinlikning kuchayishi, Yaponiyadagi so‘lchilar tomonidan qo‘zg‘atilgan ish tashlashlar va namoyishlar baʼzi konservativ yetakchilarni barcha harbiy imkoniyatlardan bir tomonlama voz kechishga shubha qilishga undadi. Bu his-tuygʻular 1950-yilda ishgʻolchi qoʻshinlar Koreya urushi (1950—1953) teatriga koʻchirila boshlaganida kuchaygan. Bu Yaponiyani asosan qoldirdi va mamlakatning tashqi xavfsizligini kafolatlash uchun Qoʻshma Shtatlar bilan oʻzaro mudofaa munosabatlariga kirish zarurligini juda yaxshi tushundis[8][9]. Amerika ishgʻol hokimiyati tomonidan ragʻbatlantirilgan Yaponiya hukumati 1950-yil iyul oyida engil piyoda askar qurollari bilan jihozlangan 75 000 kishidan iborat[10][11].

JASDF Lockheed T-33 reaktiv trenajyorlari 1955 yil 15 mayda

AQSh va Yaponiya oʻrtasida xavfsizlik shartnomasi 8-sentyabr 1951-yilda imzolandi. Shartnoma Yaponiyada joylashgan Amerika qoʻshma Shtatlari kuchlariga Yaponiyaga qarshi tashqi tajovuz bilan kurashishga imkon berdi, Yaponiya quruqlik va dengiz kuchlari esa ichki tahdidlar va tabiiy ofatlarga qarshi kurashadilar. Bu AQShga Sharqiy Osiyo tinchligini saqlash va Yaponiyaning ichki nizolari ustidan hokimiyatni qoʻllash uchun harakat qilishga imkon berdi. Shunga koʻra, 1952-yil oʻrtalarida Milliy politsiya zaxirasi 110,000 kishiga kengaytirildi va milliy xavfsizlik kuchlari deb nomlandi[12]. Shu bilan birga, qirgʻoq xavfsizligi kuchlari dengiz flotini boshlash uchun Milliy xavfsizlik agentligiga koʻchirildi.

Bosh vazir Kijuro Shidexara tomonidan SCAP nazorati ostida yozilgan 1947-yilgi konstitutsiyaning 9-moddasiga muvofiq[13] Yaponiya xalqaro nizolarni hal qilish vositasi sifatida urushdan abadiy voz kechadi va Yaponiya endi hech qachon quruqlik, dengiz, yoki havo kuchlari yoki boshqa urush salohiyati"[14]. Keyinchalik vazirlar mahkamalari ushbu qoidalarni xalqning oʻzini oʻzi himoya qilish huquqini inkor etmaslik sifatida izohladilar va Amerika Qoʻshma Shtatlarining ragʻbatlantirishi bilan JSDFni bosqichma-bosqich ishlab chiqdilar.

1954-yil 1-iyulda Milliy xavfsizlik boshqarmasi Mudofaa agentligi, Milliy xavfsizlik kuchlari esa Yaponiya quruqlikdagi mudofaa kuchlari, qirgʻoq xavfsizligi kuchlari sifatida qayta tashkil etildi. Yaponiya dengiz mudofaa kuchlari yapon floti va Yaponiya havo mudofaa kuchlari (de-fakto urushdan keyin) Yaponiya havo kuchlari JSDFning yangi boʻlimi sifatida tashkil etilgan. General Keizo Xayashi Birlashgan shtablar kengashining birinchi raisi — uchta boʻlinmaning professional rahbari etib tayinlandi. 1954-yilda qabul qilingan 165-sonli qonun bunga imkon berardi[14].

1955-yil 6-yanvarda Far Easr Air Force (Uzoq Sharq havo kuchlari), AQSH harbiy-havo kuchlari, 85 ta samolyotni Yaponiya havo kuchlariga taxminan 15-yanvar kuni topshirilishini eʼlon qildi[15].


1960-yil 19-yanvarda Qoʻshma Shtatlar va Yaponiya oʻrtasidagi oʻzgartirilgan Oʻzaro hamkorlik va xavfsizlik shartnomasi 195-yilgi shartnomadagi Yaponiyaning teng boʻlmagan maqomini oʻzaro mudofaa majburiyatlarini qoʻshish orqali tuzatdi. AQSh armiyasi tomonidan har qanday safarbarlik haqida Yaponiyaga oldindan xabardor qilishi shart. Shuningdek, AQSHga Yaponiyadagi ichki masalalar boʻyicha har qanday kuch ishlatish taqiqlangan[16]. Shartnoma Yaponiya va Qoʻshma Shtatlarni Yaponiya tomonidan boshqariladigan hududlarda qurolli hujum sodir boʻlganda bir-biriga yordam berishga majbur qiladi. Shartnomaga koʻra Yaponiya yoki Qoʻshma Shtatlarga qarshi Yaponiya hududidagi har qanday hujum har bir davlatning tinchligi va xavfsizligi uchun xavfli boʻlishi taʼkidlanganligi sababli, qayta koʻrib chiqilgan shartnoma Yaponiya va Qoʻshma Shtatlardan umumiy qurolli hujumlarga qarshi turish qobiliyatini saqlab qolishni talab qiladi[17].

1983-yilda Yaponiya Bosh vaziri Yasuxiro Nakasone qoʻshma Shtatlarga sovet bombardimonchilari tahdididan himoya qilishda yordam berib, Yaponiyani „tinch okeanida choʻkib boʻlmaydigan samolyot tashuvchisi“ qilishga vaʼda berdi[18][19].

Garchi konstitutsiyada yadro quroliga ega boʻlish aniq taqiqlanmagan boʻlsa-da, yadroviy hujumlar halokatini boshidan kechirgan yagona davlat boʻlgan Yaponiya yadroviy quroldan nafratlanishini va hech qachon ularni qoʻlga kiritishga qatʼiy qaror qilganligini bildirdi. 1956-yilgi Atom energiyasi toʻgʻrisidagi asosiy qonun yadro energiyasidan faqat tinch maqsadlarda foydalanishni tadqiq qilinadi. 1956-yildan boshlab milliy siyosatda yadro quroliga ega boʻlish yoki ishlab chiqarishni taqiqlovchi yoki ularni oʻz hududlariga kiritishga ruxsat beruvchi noyadroviy tamoyillar oʻz ichiga oldi. 1976-yilda Yaponiya Yadro qurolini tarqatmaslik toʻgʻrisidagi shartnomani (1968-yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashi tomonidan qabul qilingan) ratifikatsiya qildi va hech qachon „yadro qurolini oʻz hududi orqali ishlab chiqish, ishlatish yoki tashishga ruxsat bermaslik“ niyatini takrorladi; Shunga qaramay, ilgʻor texnologik imkoniyatlari va koʻp sonli ishlayotgan atom elektr stantsiyalari tufayli Yaponiya „yadroviy qobiliyatli“ hisoblanadi, yaʼni agar siyosiy vaziyat sezilarli darajada oʻzgarsa, bir yil ichida foydalanish mumkin boʻlgan yadro qurolini ishlab chiqishi mumkin[20]. Shunday qilib, koʻplab tahlilchilar Yaponiyani de-fakto yadroviy davlat deb bilishadi[21][22]. Koʻpincha Yaponiya yadroviy qurolga ega boʻlishga yaqin ekanligi aytiladi[23][24][25].

1999-yil 28-mayda „Mintaqaviy ishlar toʻgʻrisida“gi qonun qabul qilindi.

21-asr[tahrir | manbasini tahrirlash]

„Terrorizmga qarshi maxsus chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi qonun 2001-yil 29-oktabrda qabul qilingan. Bu JSDFga terrorizmning oldini olish va yoʻq qilish boʻyicha xalqaro saʼy-harakatlarga oʻz hissasini qoʻshish imkonini beradi. JSDF xizmat paytida oʻzini va uning nazorati ostida boʻlgan insonlarlarni himoya qilish uchun qurol ishlatishi mumkin. Ilgari Yaponiyaning siyosati aralashmaslik edi[26]. 2004 yil 27 martda Yaponiya mudofaa agentligi terrorizmga qarshi kurash boʻlimi sifatida jgsdf vakolatiga ega boʻlgan maxsus operatsiyalar guruhini faollashtirdi[27].

2006-yil 8-iyunda Yaponiya Vazirlar Mahkamasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Mudofaa Defense Agency (yaponcha: 防衛庁?) vazirlar mahkamasi darajasidagi Ministry of Defense (yaponcha: 防衛省?) koʻtarish toʻgʻrisidagi qonun loyihasini maʼqulladi. Bu Milliy Diet tomonidan 2006-yil dekabr oyida qabul qilingan va 2007-yil 9-yanvardan beri joriy qilingan[28].

Mudofaa kuchlari to‘g‘risidagi qonunning 3-moddasi 2-qismi 2007-yil 9-yanvarda qayta ko‘rib chiqilgan. JSDFning chet eldagi faoliyati „turli xil qoidalar“dan „asosiy vazifalar“ ga koʻtarildi. Bu JSDFning tabiatini tubdan oʻzgartirdi, chunki uning faoliyati endi faqat mudofaa emas edi. JMSDF kemalari butun dunyo boʻylab joʻnatilishi mumkin, masalan, qaroqchilarga qarshi harakatlarda. JSDFning urushdan keyingi birinchi xorijdagi bazasi Jibutida tashkil etilgan (2010 yil iyul). 2015-yil 18-sentabrda Milliy Diet 2015-yilgi Yaponiya harbiy qonunchiligini, Yaponiyaning mudofaa kuchlariga janglarda ittifoqchilarni himoya qilishga ruxsat beruvchi bir qator qonunlarni qabul qildi. JSDF chet elda jangovar harakatlar olib borayotgan ittifoqchilarga moddiy yordam koʻrsatishi mumkin. Yangi qonun, shuningdek, JSDF qoʻshinlariga Yaponiyaning ittifoqchilariga tegishli qurol platformalarini himoya qilishga ruxsat beradi, agar bu Yaponiya mudofaasiga qandaydir hissa qoʻshsa. Hujum ostidagi ittifoqchini himoya qilmaslik yoki unga yordam bermaslik ittifoqni zaiflashtiradi va Yaponiyani xavf ostiga qoʻyadi. Bu Yaponiyaning Ikkinchi Jahon Urushidan beri mudofaa qonunlariga kiritilgan eng keng koʻlamli oʻzgarishlari edi[29]. Credit Suisse 2015-yilda chop etilgan so‘roviga ko‘ra, Yaponiya Rossiya, Xitoy va Qo‘shma Shtatlardan keyin dunyodagi eng kuchli harbiy to‘rtinchi o‘rinni egalladi[30]. 2016 yil mart oyidan boshlab Yaponiyaning Tinchlik va xavfsizlik qonunchiligiga koʻra JSDF har qanday vaziyatda Yaponiya fuqarolarining hayotini himoya qilishi lozim[31].

Yaponiya 2018-yil 7-aprelda Ikkinchi jahon urushidan keyingi birinchi dengiz Amphibious Rapid Deployment Brigade (Amfibiyani tezkor joylashtirish brigadasi) bo‘linmasi faollashtirildi. Ushbu boʻlinmaYapon orollarini bosib olgan bosqinchilarga qarshi turish uchun oʻqitilgan. Mudofaa vazirligi 2018-yil 1-oktabrdan boshlab „Mudofaa kuchlari [harbiy] xodimlarining barqaror taʼminotini taʼminlash maqsadida harbiy xizmatchilar va kichik ofitserlar uchun eng yuqori yosh soʻnggi paytlarda tugʻilish darajasi pasaygani sababli 26 yoshdan 32 yoshga ko‘tarilishini aytdi“ 2019-yil mart oyida Mudofaa vazirligi Yaponiya quruqlikdagi mudofaa kuchlarining (JGSDF) Gʻarbiy armiyasida mudofaa aloqalarini kiberhujumlardan himoya qilish uchun birinchi mintaqaviy kiberhimoya boʻlinmasini tashkil etish niyatida edi[32]. Mudofaa vazirligi Yaponiyaning olis orollari, jumladan, Senkaku orollari mudofaasini kuchaytirish uchun tovushdan tezligidan tez uchuvchi bombalarni ishlab chiqishni boshladi[33].

Faxriy artilleriya kompaniyasi (HAC) Britaniya qo‘shinlari 2018-yil 2-oktabr kuni Shidzuoka prefekturasining Oyama shahrida Yaponiya GSDF askarlari bilan birinchi marta dala mashg‘ulotlarini o‘tkazdi. Bu, shuningdek, tarixda amerikaliklardan tashqari xorijlik askarlarning Yaponiya tuprogʻida birinchi marta dala mashgʻulotlarini oʻtkazishi boʻldi. Maqsad strategik sheriklik va xavfsizlik sohasidagi hamkorlikni yaxshilash edi[5]. JGSDF va Hindiston armiyasi 2018-yilning 27-oktabrdan 18-noyabriga qadar Hindistonning Mizoram shtatida birinchi qo‘shma harbiy mashg‘ulotlarini o‘tkazdi, ularda terrorga qarshi mashg‘ulotlar o‘tkazildi va 60 nafar yapon va hind ofitserlari o‘rtasida ikki tomonlama hamkorlikni yaxshilandi[34]. 2018-yil 29-oktabrdan 2-noyabrgacha Yaponiya va Qo‘shma Shtatlar Yaponiya atrofida Keen Sword deb nomlanuvchi shu kungacha eng yirik harbiy mashg‘ulotlarni o‘tkazdi. Uning tarkibiga 57 000 dengizchi, dengiz piyodalari va havo harbiylari kirgan. Ulardan 47 000 nafari JSDFdan, 10 000 nafari esa AQSh Qurolli Kuchlaridan edi. Kanada Qirollik dengiz flotining dengiz taʼminot kemasi va fregati ham ishtirok etdi. Havo janglari, ballistik raketalarga qarshi mudofaa va amfibiya qoʻnishlarining simulyatsiyalari mavjud edi[35].

Yaponiya 2018-yil 4-oktabr kuni uzunligi 84 metr, og‘irligi 2950 tonnani tashkil qilgan suv osti kemasini namoyish qildi. Lityum-ion batareyalar bilan ishlaydigan Yaponiyaning birinchi suv osti kemasi Mitsubishi Heavy Industries tomonidan ishlab chiqilgan. Yaponiya dengiz mudofaa kuchlari undan birinchi marta 2020-yil mart oyida foydalangan[36].

Yaponiya hukumati BMT boshchiligida boʻlmagan tinchlikparvar operatsiyaga JSDFning birinchi joʻnatishini maʼqulladi. Ikki JGSDF ofitseri 2019-yilning 19-aprelidan 30-noyabriga qadar Sinay yarimorolidagi millatlar kuchlar va kuzatuvchilar qo‘mondonligida Isroil va Misr o‘rtasida otishmaning to‘xtatishni kuzatdi[37]. Mudofaa vaziri Takeshi Ivaya 2020-yil mart oyida 12-toifa „yer-kema“ raketalarini joylashtirish rejasini maʼlum qildi. Raketalar uchish masofasi 300 km tashkil etadi va janubiy Ryukyu orollarini himoya qilish uchun foydalaniladi. Yaponiya shuningdek, 1000 km masofaga yuqori tezlikda uchuvchi raketalarni ishlab chiqmoqda[38].

2020-yil 10-sentabrda Yaponiya va Hindiston oʻrtasida sotib olish va oʻzaro xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi bitim (ACSA) deb nomlangan harbiy pakt imzolandi. Shartnoma logistika yordami va taʼminot almashinuvini taʼminlaydi. Yaponiya Avstraliya, Kanada, Fransiya, Buyuk Britaniya va AQSh bilan bunday shartnomalarga ega edi[39].

2022-yil 5-mayda Yaponiya va Buyuk Britaniya Yevropa va Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi „avtokratik, majburlovchi kuchlarga“ qarshi turish maqsadida harbiy aloqalarni chuqurlashtiradigan mudofaa sohasida hamkorlik to‘g‘risidagi shartnoma imzolandi[40]. Bosh vazirlar Fumio Kisida va Boris Jonson Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishini qoraladilar[40].

2022-yil 23-mayda Yaponiya va AQSh oʻrtasida kelishuv imzolandi. Yaponiya Bosh vaziri Fumio Koshida va AQSh prezidenti Jo Bayden Tokioda uchrashdi.

2022 yil fevral oyida Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi ortidan Xitoy va Rossiya oʻrtasida harbiy muvofiqlashtirish kuchaymoqda[41]. Bu Yaponiya atrofida harbiy faoliyatning kuchayishiga olib keldi[41].

2022-yil 4-avgustda Yaponiyaning eksklyuziv iqtisodiy zonasidagi Xateruma yaqiniga 5 ta raketa tushganida Yaponiya hukumati Pekinga rasmiy norozilik bildirdi[42]. Ushbu Xitoy raketalarini uchirish va harbiy mashqlar Nensi Pelosining Tayvanga 2022 yilgi tashrifiga javoban sodir boʻldi[42].

2022-yil 22-oktabrda Yaponiya va Avstraliya harbiy, razvedka va kiberxavfsizlik sohasida hamkorlikni o‘z ichiga olgan yangi ikki tomonlama xavfsizlik bitimini imzoladi[43]. Bu 2007-yilda qabul qilingan Xavfsizlik boʻyicha hamkorlik toʻgʻrisidagi qoʻshma deklaratsiyaning yangilanishidir[43]. Yaponiya birinchi marta AQShdan boshqa davlat bilan bunday shartnoma tuzdi[43].

Tuzilishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bosh vazirning standarti
Yaponiya Mudofaa vazirligi

Bosh vazir Yaponiya mudofaa kuchlarining bosh qoʻmondoni hisoblanadi. Harbiy hokimiyat Bosh vazirdan Yaponiya Mudofaa vazirligining vazirlar mahkamasi darajasidagi mudofaa vazirigacha boʻlgan davrda amalga oshiriladiA[44][45][46][47].

Bosh vazir va mudofaa vaziriga Chief of Staff, Joint Staff (yaponcha: 統合幕僚長 Tōgō Bakuryō-chō?) (hozirgi kunda Koji Yamazaki,) bosh Joint Staff (yaponcha: 統合幕僚監部 Tōgō Bakuryō Kanbu?) boshlig‘i..Birlashgan shtab tarkibiga shtab boshligʻining katta maslahatchisi , qoʻshma shtab, shtab boshligʻining oʻrinbosari, birlashgan shtab (hozirda Yutaka Masuko), maʼmuriy shtab boshligʻi oʻrinbosari, shuningdek, koʻplab boʻlimlar va maxsus shtablar kiradi[48]. Har bir xizmat koʻrsatish boʻlimiga tegishli shtab boshliqlari rahbarlik qiladi; Yaponiya quruqlikdagi mudofaa kuchlari (JGSDF) (hozirgi Goro Yuasa), Yaponiya dengiz mudofaa kuchlari (JMSDF) (hozirgi Xirosi Yamamura) va Yaponiya havo mudofaa kuchlari (JASDF) (hozirda) shtab boshligʻi Yoshinari Marumo)[49][50][51][52].

Bosh shtab boshligʻi, Birlashgan shtab boshligʻi, toʻrt yulduzli admiral yoki general, Yaponiya mudofaa kuchlaridagi eng yuqori martabali harbiy ofitserdir va Yaponiyaning mudofaa qilish kuchlari boʻyicha Operatsion organning boshligʻi boʻlib, u buyruqlarni bajaradi. Mudofaa vaziri Bosh vazirning koʻrsatmalari bilan[47][53]. Bosh shtab boshligʻi, Birlashgan shtab xizmat boʻlinmalarining operatsiyalarini nazorat qiladi va urush boʻlgan taqdirda qoʻmondonlikni oʻz zimmasiga oladi, ammo uning vakolatlari tinchlik davrida siyosatni shakllantirish va mudofaani muvofiqlashtirish bilan cheklangan[44][45].

Operatsion organning zanjiri shtab boshligʻidan, birlashgan shtabdan bir nechta tezkor qoʻmondonliklarning komandirlariga qadar davom etadi. Har bir xizmat boʻlimi boshliqlari (JGSDF, JMSDF, JASDF) oʻz xizmatlari ustidan maʼmuriy nazoratga ega[46][53][54].

Milliy xavfsizlik kengashi[tahrir | manbasini tahrirlash]

2013-yil 4-dekabrda Bosh vazir huzurida muntazam ravishda va zarurat tug‘ilganda turli milliy xavfsizlik masalalari bo‘yicha strategik muhokamalar olib boruvchi hamda kuchli siyosiy rahbarlikni amalga oshiradigan forum tashkil etish maqsadida Milliy xavfsizlik kengashi tashkil etildi.

Milliy xavfsizlik strategiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

2013-yil 17-dekabrda Vazirlar Mahkamasi qarori bilan Milliy xavfsizlik strategiyasi qabul qilindi. MSS milliy xavfsizlik bilan bogʻliq diplomatik va mudofaa siyosatining asosiy yoʻnalishini belgilaydi. NSS „Tinchlikka faol hissa qoʻshish“ siyosatining mazmunini aniq tarzda taqdim etadi va Yaponiyaning milliy xavfsizlik siyosatini yaxshiroq tushunishga yordam beradi[55].

2018-yilning 25-iyulida Yaponiya hukumati 2020-yilgi Tokio Olimpiadasi va Paralimpiya o‘yinlari oldidan mamlakat infratuzilmasining muhim qismlariga ehtimoliy kiberhujumlarga qarshi kurashish bo‘yicha 3 yillik strategiya bo‘yicha qaror qabul qildi[56].

Konstitutsiyaviy cheklovlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yaponiya Konstitutsiyasining 9-moddasida Yaponiyaga harbiy kuchlar o‘rnatish yoki xalqaro nizolarni zo‘ravonlik yo‘li bilan hal qilish taqiqlanadi. Biroq, 2000-yildan beri konstitutsiyadan 9-moddani qisqartirish yoki olib tashlash mumkinligi haqida keng jamoatchilik muhokamasi davom etmoqda. Maqola qurolli kuchlarning oʻzini himoya qilish uchun qonuniy ekanligi maʼnosida talqin qilinadi. Bu, birinchi navbatda, milliy mudofaa uchun JSDF imkoniyatlarini cheklaydi. Hozirda oʻrta yoki qit'alararo ballistik raketa kabi uzoq masofaga hujum qilish qobiliyati yoʻq. 2022 yil holatiga koʻra, Yaponiya 400 km dan ortiq masofaga uchadigan tovushdan tez suruvchi qurollarni va 1000 km dan ortiq qanotli raketalarni ishlab chiqmoqda. Biroq, Konstitutsiyaning cheklovlari tufayli, bu boshqa mamlakatlarga qarshi hujumlar uchun emas, balki qarshi hujumlar uchun.

Byudjet[tahrir | manbasini tahrirlash]

SIPRI maʼlumotlariga koʻra, 2019 yil uchun mamlakatlar boʻyicha global harbiy xarajatlarni milliardlab AQSh dollarida koʻrsatadigan dumaloq diagramma

1976 yilda oʻsha paytdagi Bosh vazir Miki Takeo mudofaa xarajatlari Yaponiya yalpi ichki mahsulotining (YaIM) 1% doirasida saqlanishi kerakligini eʼlon qildi, bu 1986 yilgacha kuzatilgan edi[57] 2005 yil holatiga koʻra, Yaponiyaning harbiy byudjeti milliy byudjetning taxminan 3% ni tashkil etdi; qariyb yarmi kadrlar xarajatlariga, qolgan qismi esa qurol dasturlari, texnik xizmat koʻrsatish va foydalanish xarajatlariga sarflanadi[58]. 2011 yil holatiga koʻra, Yaponiya harbiy byudjeti boʻyicha dunyoda sakkizinchi oʻrinda turadi[59][60].

Yaponiyaning 2015 yil uchun nashr etilgan harbiy byudjeti 4,98 trillion iyenni (taxminan 42 milliard AQSh dollari va Yaponiya YaIMning taxminan 1 foizini tashkil etadi), bu oʻtgan yilga nisbatan 2,8 foizga oʻsdi[61].

Anti-ballistik raketalarni joylashtirish[tahrir | manbasini tahrirlash]

JS Kongō (DDG-173) 2007-yil 17-dekabrda Tinch okeani raketa poligonidan uchirilgan nishon raketasini tutib olish uchun standart raketa 3 ballistik raketasini otdi.

1998-yil avgust oyida Shimoliy Koreyaning Kwangmyongsong-1 sunʼiy yoʻldoshi uchirilgandan soʻng, baʼzilari uni ballistik raketa sinovi deb baholadilar, Yaponiya hukumati Amerikaning ballistik raketaga qarshi mudofaa dasturida ishtirok etishga qaror qildi. 1999-yil avgust oyida Yaponiya, Germaniya va AQSh hukumatlari Aegis ballistik raketaga qarshi mudofaa tizimi boʻyicha qoʻshma tadqiqotlar va ishlanmalar boʻyicha oʻzaro anglashuv memorandumini imzoladilar[62]. 2003-yilda Yaponiya hukumati uch turdagi ABM tizimini, havo mudofaa vositalarini, dengizda joylashgan Aegis va quruqlikda joylashgan PAC-3 ABMni joylashtirishga qaror qildi.

2007-yil 17-dekabrda JS Kongo Gavayi qirgʻoqlari yaqinida SM-3 Blok IA tomonidan soxta ballistik raketani muvaffaqiyatli urib tushirdi. Birinchi PAC-3 (MIM-104 Patriotning takomillashtirilgan versiyasi) Yaponiya Havo oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlari tomonidan oʻq otish sinovi 2008-yil 17-sentabrda Nyu-Meksikoda oʻtkazilgan PAC-3 birliklari Tokio, Osaka, Nagoya, Sapporo, Misava va Okinava kabi metropoliyalar yaqinidagi 6 ta bazada joylashtirilgan.

Yaponiya AQSh bilan hamkorlikda Ijis tizimining toʻrtta tarkibiy qismini oʻrganish va ishlab chiqishda ishtirok etadi: burun konusi, infraqizil izlovchi, kinetik jangovar kallak va ikkinchi bosqich raketa dvigateli[63][64].

2018-yil 30-iyulda Yaponiya ikkita Aegis ballistik raketaga qarshi mudofaa stantsiyalari uchun 1,2 milliard dollarlik radar qurish uchun Lockheed Martin Corp kompaniyasini tanlandi. Bu raketa zarbalaridan himoya qilish uchun moʻljallangan[65]. Shu kuni Yaponiya Mudofaa vazirligi Shimoliy Koreya bilan keskinlik pasaygan bir sharoitda mamlakatning shimoliy va g‘arbiy mintaqasidan PAC3 raketa to‘xtatuvchi qurilmalarini olib chiqish masalasini ko‘rib chiqayotganini maʼlum qildi. Vazirlik rasmiylarining aytishicha, Shimoliy Koreya oʻtgan oy AQSh bilan sammit oʻtkazganidan keyin ballistik raketalarni uchirish ehtimoli kamroq. Ammo rasmiylar, shuningdek, vazirlik har qanday raketalarni yoʻq qilish boʻyicha oʻz tartibini saqlab qolishini aytdi. Vaziyat oʻzgargan taqdirda vazirlik PAC3 boʻlinmalarini tezda qayta joylashtirishga tayyorligini qoʻshimcha qilishdi[66].

2022-yil 31-avgustda Yaponiya Mudofaa vazirligi Yaponiya dengizni mudofaa qilish kuchlari (JMSDF) Aeg Ashore dasturining avval bekor qilingani o‘rniga ikkita „Aegis tizimi bilan jihozlangan kema“ (yapon tilida イージス・システム搭載艦) ishlatishini eʼlon qildi., bitta kemani 2027-yili oxirigacha, ikkinchisini esa 2028-oxirigacha foydalanishga topshirish. Loyihalash va boshqa tegishli xarajatlar uchun byudjet aniq miqdorlarsiz „mahsulotlar soʻrovi“ shaklida taqdim etilishi kerak va asosiy moddalarni dastlabki xaridlari 2023-moliyaga qadar qonunchilikni aniqlashtirishi kutilmoqda. Qurilish keyingi 2024-yilida boshlanishi kerak. Har biri 20 000 tonna boʻlgan ikkala kema ham JMSDF tomonidan boshqariladigan eng katta yer usti jangovar kemalari boʻladi[67][68][69].

Amfibiya kuchi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Senkaku orollari bilan bogʻliq keskinliklar nuqtai nazaridan, Yaponiya 2016 yilda Amphibious Rapid Deployment Brigade (amfibiyalarni tezkor joylashtirish brigadasini) yigʻishni boshladi, bu Ikkinchi Jahon urushidan keyingi birinchi dengiz boʻlinmasi, amfibiya operatsiyalarini oʻtkazish va dushman tomonidan bosib olingan har qanday yapon orollarini qaytarib olish uchun moʻljallangan.

Tezkor amfibiya brigadasi 2018-yil 7-aprelda Kyushu orolining janubi-g‘arbiy qismidagi Sasebo shahridagi JGSDF lageri Ainourada tantanali marosimda ishga tushirildi. Brigada Xitoyning mudofaa xarajatlari va mintaqaga qiziqishi ortib borayotganligi sababli Sharqiy Xitoy dengizi boʻyidagi Yaponiya tomonidan daʼvo qilingan orollarni himoya qilish uchun tashkil etilgan. Janubi-gʻarbiy orollarning mudofaasi bilan bogʻliq holda, Yaponiya oʻzining Izumo sinfidagi ikki kemali esminet flotini „vertolyot tashuvchisi“ dan F-35B ni uchirish dasturini boshladi[70].

Qurolsiz jangovar tizim[tahrir | manbasini tahrirlash]

JSDFning mudofaa tizimi Jieitaikakutōjutsu (Yaponiya mudofaa kuchlari yoki mudofaa kuchlari jang sanʼatlari degan maʼnoni anglatadi) deb nomlanadi.) Birinchi tizim 1959-yilda imperator armiyasi davrida qoʻllanilgan nayza va pichoq texnikasi asosida Nippon Kempo va Tomiki-Ryu Aykido (kelajakda Shodokan Aykido) asosidagi qoʻshimcha qoʻl jangi oʻquv dasturi asosida qabul qilingan. Tizim 2006-yildan 2007-yilgacha takomillashtirildi va 2008-yilda joriy qilingan yangi tizim yanada tajovuzkor mashgʻulotlarni oʻtkazdi.

Missiyalar va operatsiyalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bosh vazir Sindzo Abe va Prezident Donald Tramp JS haqida nutq soʻzlamoqda Kaga
JGSDF askarlari mashgʻulot paytida
Tabiiy ofatlarni bartaraf etish, JGSDF

Oʻz vazifalarini bajarish uchun zarur deb hisoblangan har bir kuch uchun shaxsiy tarkib va jihozlar uchun belgilangan kvotaning tashqi sxemasi. Har bir kuchning missiyasining alohida elementlari ham aniqlangan. JGSDF har qanday quruqlik bosqinidan va ichki xavfsizlikka tahdidlardan himoyalanishi, mamlakatning istalgan qismiga joylashtirilishi va mudofaa kuchlarining uchta xizmatining bazalarini himoya qilishi kerak edi. JMSDF dengiz bosqiniga qarshi turishi, minalarni tozalash, atrofdagi suvlarni patrul qilish va oʻrganish, qirgʻoq suvlarini, portlarni, koʻrfazlarni va katta boʻgʻozlarni qoʻriqlash va himoya qilishi kerak edi. JASDF samolyotlar, raketalarni ushlab turish, dengiz va quruqlik operatsiyalari uchun qiruvchi boʻlinmalarni, barcha kuchlar uchun havo razvedkasi va transportini taʼminlashi, havo-desant va statsionar erta ogohlantirish boʻlinmalarini saqlashi kerak edi. 

JSDFning tabiiy ofatlarni bartaraf etishdagi roli 1954-yildagi mudofaa kuchlari toʻgʻrisidagi qonunning 83-moddasida belgilangan boʻlib, boʻlinmalardan yongʻinni oʻchirish, qidiruv va qutqaruv va qirgʻoqlarni mustahkamlash orqali suv toshqini bilan kurashishda yordam berish uchun prefektura gubernatorlarining yordam soʻrovlariga javob berishni talab qiladi. JSDF politsiya harakatlarida qoʻllanilmagan va kelajakda unga ichki xavfsizlik vazifalari tayinlanishi ham mumkin emas. 

2014 yil iyun oyi oxiri va iyul oyi boshlarida Bosh vazir Shinzo Abe va uning Vazirlar Mahkamasi Yaponiyaning Xitoyning tobora kuchayib borayotgan harbiy tajovuziga va Shimoliy Koreyaning yadroviy qurol sinovlariga qarshi pozitsiyasini mustahkamlash maqsadida ikkinchi jahon urushi oxirida joriy qilingan yapon qoʻshinlarining chet elda ishtirok etishiga uzoq muddatli taqiqni bekor qilishga kelishib oldilar. Garchi bu harakatlar Yaponiya Konstitutsiyasining 9-moddasiga binoan urushdan nizolarni hal qilish vositasi sifatida foydalanishni taqiqlagan boʻlsa-da, hukumat kelajakda bu taqiqni yangicha talqin qilishga urinishi mumkinligini aniq koʻrsatdi[71].

Tinchlikni saqlash[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bagʻdodda xizmat qilayotgan Yaponiya mudofaa kuchlari askarining yaqindan koʻrinishi (2005-yil aprel oyi)
JASDF C-130 Hercules Iroqdagi Yaponiya missiyasini qoʻllab-quvvatlaydi
Hind okeanida qoʻllab-quvvatlash 2001-2010 (JMSDF Tokiva kemasini USS yoqilgʻi bilan taʼminlaydi. Dekatur)

1992-yil iyun oyida National Diet BMTning Tinchlikni saqlash boʻyicha hamkorlik toʻgʻrisidagi qonunini qabul qildi, bu JSDFga qatʼiy cheklangan sharoitlarda BMTning tibbiy, qochqinlarni repatriatsiya qilish, moddiy-texnik taʼminot, infratuzilmani qayta qurish, saylovlarni kuzatish va politsiya operatsiyalarida ishtirok etishga ruxsat berdi[72].

JSDFning United Nations Transitional Authority in Cambodia(UNTAC) yapon diplomatik saʼy-harakatlari bilan birgalikda jangovar boʻlmagan ishtiroki Kambodja uchun 1991-yilda Parij tinchlik kelishuvini muvaffaqiyatli amalga oshirishga yordam berdi.

Vazirlar Mahkamasi bosh kotibi Nobutaka Makhimura mudofaa vaziri Shigeru Ishiba va tashqi ishlar vaziri Masahiko Komura bilan JSDF kuchlarining Yaponiyadan tashqarida tinchlikparvarlik missiyalarida joylashtirilishi uchun doimiy qonun yaratish imkoniyati boʻyicha muzokaralar olib borilayotganini aytdi. Doimiy tinchlikparvarlik qonunini qabul qilish hukumat tomonidan koʻrib chiqildi, deb xabar beradi Mainichi Daily News[73]. 2014-yilda LDP Komeitoning JSDF kuchlari Yaponiya ishtirok etmagan tinchlikparvar operatsiyaga yuborilishi mumkinligi haqidagi xavotirlari tufayli muvaffaqiyatga erisha olmadi[74].

2004-yilda Yaponiya hukumati Qo‘shma Shtatlar buyrug‘i bilan Iroqqa qo‘shin kiritish haqida buyruq bergan edi. Yaponiya oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlari kontingenti AQSh boshchiligidagi Iroqni qayta tiklashga yordam berish uchun yuborildi. Ushbu munozarali joylashtirish Yaponiya tarixidagi muhim burilish nuqtasi boʻldi, chunki bu Ikkinchi Jahon urushi tugaganidan keyin Yaponiyaning chet elga qoʻshinlarini yuborgan bir necha kichik BMT tinchlikparvarliklaridan tashqari birinchi marta boʻldi. Ushbu joylashtirish boʻyicha jamoatchilik fikri keskin ikkiga boʻlingan edi, ayniqsa, Yaponiya armiyasi konstitutsiyaviy ravishda faqat mudofaa kuchlari sifatida tuzilgan va Iroqda harakat qilish eng yaxshi holatda bu missiya bilan bogʻliq edi. Biroq, Koidzumi maʼmuriyati AQSh soʻroviga javob berish uchun qoʻshin yuborishga qaror qildi. Ular oʻzlarining qurollari bilan joylashtirilgan boʻlsalar ham, konstitutsiyaviy cheklovlar tufayli qoʻshinlar Yaponiya maxsus kuchlari va Avstraliya boʻlinmalari tomonidan himoyalangan. Yapon askarlari u yerda faqat insonparvarlik va rekonstruksiya ishlari uchun bo‘lgan va Iroq qo‘zg‘olonchilariga birinchi o‘q uzilmasa, ularga qarata o‘t ochish taqiqlangan. Yaponiya kuchlari 2006-yilda Iroqdan chiqib ketgan.


Yaponiya kuchlari Ruanda (1994), Gonduras (1998), Turkiya (1999), Gʻarbiy Timor (1999-2000), Afgʻoniston (2001), Iroq (2003), Eron (2003) kabi mamlakatlarda joylashgan xalqaro ofatlarga yordam berish guruhlari orasida tez-tez uchraydi. −2004), Tailand (2004-2005), Indoneziya (2005), Rossiya (2005), Pokiston (2005), Indoneziya (2006), Indoneziya (2009), Gaiti (2010), Pokiston (2010), Yangi Zelandiya (2011))[75]. Gaitidagi zilziladan soʻng, Yaponiya Birlashgan Millatlar Tashkilotining Gaitidagi barqarorlashtirish missiyasiga yordam berish uchun qoʻshinlar kontingentini, jumladan buldozer va ogʻir texnikaga ega muhandislarni yubordi. Ularning vazifalari tinchlikni saqlash, vayronalarni olib tashlash, yoʻllar va binolarni rekonstruksiya qilish edi[76].

Mudofaa kuchlari chet elda BMT tinchlikparvar kuchlarini Kambodjaga joʻnatish kabi tadbirlarni amalga oshirdi. 2003-yilda Yaponiya qurolli hujumlar bilan shugʻullanish uchun qonun yaratdi va mudofaa kuchlari qonuniga oʻzgartirishlar kiritdi.

Dengiz va havo kuchlarini xorijda joylashtirish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yaponiya dengiz oʻzini oʻzi mudofaa qilish kuchlari yapon kemalarini Somali qaroqchilaridan himoya qilish uchun Somali qirgʻoqlari yaqinida kuchlarni joylashtirdi. Kuch ikki esminet (taxminan 400 dengizchi boshqariladigan), patrul vertolyotlari, tezyurar qayiqlar, jinoiy dalillarni toʻplash va qaroqchilikda gumonlanuvchilarni koʻrib chiqish uchun Yaponiya qirgʻoq qoʻriqlashining sakkiz nafar zobitidan, elita maxsus pansionat boʻlinmasi qoʻmondonligidan va P- 3dan va Aden koʻrfazida Orion patrul samolyotidan iborat. 2009-yil 19-iyunda Yaponiya parlamenti nihoyat qaroqchilikka qarshi qonun loyihasini qabul qildi, bu ularning kuchlariga yapon boʻlmagan kemalarni himoya qilishga imkon beradi. 2010-yil may oyida Yaponiya Somali qaroqchilariga qarshi yapon kemalarining xavfsizligini taʼminlash uchun Jibutida doimiy dengiz bazasini qurish niyatida ekanligini eʼlon qildi[77].

Jibutidagi JSDF Qaroqchilikka qarshi kurash markazining qurilishi 2010-yil iyul oyida boshlangan, 2011-yil iyun oyida yakunlangan va 2011-yil 1 iyulda ochilgan[78]. Dastlab, bazada taxminan 170 JSDF xodimi boʻlishi kerak edi va maʼmuriy, uy-joy, tibbiyot, oshxona/ovqatlanish va dam olish maskanlari, shuningdek, samolyotlarga texnik xizmat koʻrsatish angar va toʻxtash joyini oʻz ichiga oladi. Hozirda bazada 200 ga yaqin xodim va ikkita P-3C samolyoti mavjud[78].

1991 yildan beri Yaponiya himoya qilish kuchlari tinchlikparvarlik missiyalarini qoʻllab-quvvatlash va tabiiy ofatlarni bartaraf etish, mojarolar va terrorizmning oldini olish boʻyicha xalqaro faoliyatni amalga oshirmoqda[79].

Uniformalar, unvonlar va nishonlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Quruqlikdagi qoʻshinlar aʼzolari belgilari va oʻziga xos ranglar bilan ajratilgan: piyodalar uchun qizil, artilleriya uchun sariq, muhandislar uchun binafsha, oʻq-dorilar uchun och yashi, tibbiyit uchun yashil, aviatsiyasi uchun och koʻk, transport quyuq uchun binafsha rang. JGSDF qalpoqchasi nishoni belgisi ostida ikkita pechak novdalari bilan chegaralangan sakura gilos guli va novdalar asoslari orasidagi pastki qismida joylashgan bitta chevron; JMSDF qalpoqli nishon belgisi yon va pastki tomondan pechak toklari bilan chegaralangan olcha guli ostidagi iflos langardan iborat; JASDF qalpoqli nishon belgisida burgut tasvirlangan, uning ostida yulduz va yarim oy tasvirlangan, uning ostida qanotlar chegaralangan[80].

Faol JSDFda toʻqqiz ofitser unvoni, ordenli ofitser unvoni, beshta NCO unvoni va uchta roʻyxatga olingan unvon mavjud. NKOning eng yuqori unvoni, birinchi serjant (JMSDFda katta bosh kichik ofitser va JASDFda katta serjant) 1980-yilda birinchi darajali serjant, bosh kichik ofitser yoki bosh serjant sifatida koʻproq koʻtarilish imkoniyatlari va qisqa muddatli xizmat muddatini taʼminlash uchun tashkil etilgan. . Oldingi tizimda oʻrtacha nodavlat notijorat xodimi taxminan oʻttiz yillik xizmat muddati davomida atigi ikki marta koʻtarilgan va deyarli oʻn yil davomida eng yuqori darajani saqlab qolgan[80].

Ishga qabul qilish va xizmat koʻrsatish shartlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

2016-yil holatiga koʻra, JSDFning umumiy kuchi 247 154 kishini tashkil etadi[81][82]. Bundan tashqari, JSDF uchta xizmatga biriktirilgan jami 47,900 rezervistni saqlab qoldi. Yaponiya Konstitutsiyasi 1947-yil 3-mayda harbiy xizmatni bekor qildi. JSDFga roʻyxatdan oʻtish 18-yoshdan boshlab ixtiyoriydir[83]. 2017-yil holatiga koʻra, Yaponiyadagi faol harbiy xizmatchilarning qariyb 37 foizi 40 yoshdan oshgan[84].

Yaponiyaning faol va zaxira qismlari birlashtirilganda, mamlakat Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkilotiga (NATO) aʼzo boʻlgan har qanday davlatga qaraganda oʻz aholisiga nisbatan harbiy xizmatchilarning kamroq nisbatini saqlab qoladi. Osiyoning yirik davlatlaridan faqat Hindiston, Indoneziya, Malayziya va Tailandda qurol-aslahadagi xodimlar soni pastroq. Hindiston va Indoneziya aholisi ancha koʻp boʻlgani uchun ularda koʻproq askarlar mavjud. 

JSDF xodimlari mudofaa rasmiy kursanti sifatida belgilangan muddatga ishga olinadi. Quruqlikdagi kuchlar odatda ikki yil davomida xizmatga chaqiriladi; texnik mutaxassisliklar boʻyicha taʼlim olish uch yilgacha choʻziladi. Dengiz va havo kuchlari askarlari odatda uch yil davomida xizmatga kirishadi. Ofitser nomzodlari, Milliy Mudofaa Akademiyasi va Milliy Mudofaa Tibbiyot kolleji talabalari va texnik maktablarga nomzodlar nomaʼlum muddatga roʻyxatga olinadi. Milliy Mudofaa Akademiyasi va roʻyxatga olingan texnik maktablar odatda toʻrt yil, National Defense Medical kolleji esa olti yilni talab qiladi. 

JSDF dastlab tashkil etilganda, ayollar faqat hamshiralik xizmatiga jalb qilingan. 1967-yilda ayollar JGSDF aloqa xizmatiga va 1974-yilda JMSDF va JASDF aloqa xizmatlariga qoʻshilishlariga ruxsat berilganda imkoniyatlar biroz kengaytirildi. 1991-yilga kelib, JSDFda 6000 dan ortiq ayollar boʻlgan, toʻgʻridan-toʻgʻri jangovar taʼsir qilishni talab qiladiganlardan tashqari, xizmat koʻrsatish joylarining qariyb 80 foizi ular uchun ochiq edi. National Defense Medical kolleji 1991-yil mart oyida ayollar bilan birinchi sinfni tugatdi va Milliy mudofaa akademiyasi 1992-moliya yilida ayollarni qabul qila boshladi[85]. Umuman olganda, JSDF ishga yollanganlarning 20 foizini ayollar tashkil etadi. Ishga olish stavkalarini oshirishga qaratilgan soʻnggi urinishlaridan birida marketing kampaniyalarinikng eʼtibori koʻproq ayollarga qaratilgan edi. 2018-yilda Yaponiya dengiz mudofaa kuchlariga yangi ishga qabul qilinganlar soni ordigni yillarga qaraganda 60 foizdan pastroq edi[86].

JSDF xodimlarining imtiyozlari boshqa yirik sanoatlashgan davlatlardagi harbiy xizmatchilar uchun ajratilgan imtiyozlar bilan taqqoslanmaydi. Tibbiy yordam JSDF markaziy gospitalida, oʻn toʻrtta hududiy kasalxonada va 165 ta poliklinikada harbiy ob’ektlarda va kema bortida koʻrsatiladi, ammo sogʻliqni saqlash faqat tibbiy koʻrikdan oʻtish va xizmat paytida olingan kasallik va jarohatlarni davolashni qamrab oladi. Uy-joy aksariyat hollarda sifatsizdir va ob’ektlarni taʼmirlash uchun harbiy mablagʻlar koʻpincha bazaviy ob’ektlarni yaxshilashga emas, balki bazalar yaqinidagi fuqarolik jamiyatlarini tinchlantirishga qaratilgan[80].

2010-yilda Sapporo tuman sudi JASDF aʼzosi ayol hamkasbi tomonidan jinsiy zoʻravonlikka uchragach, keyin nafaqaga chiqishga majbur boʻlganidan keyin shtatni jarimaga tortdi, jinoyatchi esa 60 kunga chetlatildi.

Yaponiyaning jamiyatidagi roli[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ikkinchi jahon urushidan keyin Yaponiyada kuchli antimilitarizm va pasifizm hukm surganligi sababli, JSDF oʻzining dastlabki yillarida ommaviy masxara va nafratga sabab boʻlgan. Kuchlar „tax thieves“ (soliq oʻgʻrilari) deb atalgan va uniformadagi xodimlar baʼzan jamoat joylarida toshboʻron qilingan[87][88].

JSDF 1980-yillarda oʻsishda davom etdi, 1988-yilda oʻtkazilgan soʻrovda respondentlarning yarmidan koʻpi JSDFga qiziqish bildirgan va 76% dan ortigʻi ular ijobiy taassurot qoldirganliklarini bildirgan. Respondentlarning koʻpchiligi (63,5%) JSDFning asosiy maqsadi milliy xavfsizlikni taʼminlash ekanligini bilishgan boʻlsa-da, undan ham koʻp qismi (77%) tabiiy ofatlarga yordam berishni JSDFning eng foydali funktsiyasi deb bilishgan. Shuning uchun JSDF oʻz vaqti va resurslarining katta qismini tabiiy ofatlarni bartaraf etish va boshqa fuqarolik harakatlariga bagʻishlashni davom ettirdi. 1984-yildan 1988-yilgacha prefektura gubernatorlarining iltimosiga binoan JSDF 138 000 ga yaqin xodimlar, 16 000 ta mashinalar, 5 300 ta samolyotlar va 120 ta kemalar va kichik kemalarni jalb qilgan holda 3100 ta tabiiy ofat oqibatlarini bartaraf etish operatsiyalarida yordam koʻrsatdi. Favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish boʻyicha olib borilgan operatsiyalar uning jamoatchilikka maʼqulligini oshirdi. Bundan tashqari, JSDF zilzila falokatlarining oldini olish boʻyicha operatsiyalarda ishtirok etdi. JSDF, shuningdek, jamoat ishlari loyihalarida ishtirok etdi, sport tadbirlarini boshqarishda hamkorlik qildi, yillik Antarktika ekspeditsiyalarida qatnashdilar va baliqchilar uchun muz sharoitlari va qurilish loyihalari uchun geografik tuzilmalar haqida hisobot berish uchun havodan tadqiqotlar oʻtkazdilar. Ayniqsa, mudofaa bazalariga yaqin bo‘lgan jamoalar bilan uyg‘un munosabatlarni saqlashga sezgir bo‘lgan JSDF ushbu hududlarda yangi yo‘llar, sug‘orish tarmoqlari va maktablar qurdi. Aerodromlar yaqinidagi uylar va jamoat binolarida ovoz oʻtkazmaydigan joylar oʻrnatildi.

JSDFning Yaponiya milliy xavfsizligidagi roli bilan bogʻliq jamoatchilik fikri nuqtai nazaridan, JSDFga nisbatan jamoatchilik fikri boʻyicha oʻtkazilgan soʻrovlar tahlili „ishonch strategiyasi“ doirasida JSDFni keng qoʻllab-quvvatladi va alohida taʼkidladi[89].

Xotira zonasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Memorial zonadagi Kenotaf

1950-yilda Milliy politsiya rezervi tashkil etilganidan beri 1964 nafar Milliy xavfsizlik kuchlari va mudofaa kuchlari xodimlar 2021-yilgacha xizmat burchini bajarish chogʻida halok boʻldi[90]. 6000 kvadrat metrlik Memorial zona Mudofaa vazirligining Ichigaya shtab-kvartirasining sharqiy tomonida joylashgan. Ichigayada mudofaa qoʻshinlarining xizmat koʻrsatish shahidi tasvirlangan. Ichigaya hududida 16 ta yodgorlik toʻplanib, bu joyga koʻchirildi[91]. Mudofaa kuchlari shahidlari uchun kenotaf Yasukuni ziyoratgohi yoʻnalishiga qaragan, ammo u bogʻlanmagan. Umumiy qoidaga ko‘ra, bu yerda mudofaa kuchlari xizmatida halok bo‘lganlarni xotirlash marosimi o‘tkaziladi.

Yaponiya mudofaa kuchlari kuni[tahrir | manbasini tahrirlash]

2011 yilda JSDF kunida 10-divizion va boshqa polklarning boshligʻi

Japan Self-Defense Forces Day (yaponcha: 自衛隊記念日 Jieitai Kinen'bi?) — Yaponiya mudofaa kuchlari tashkil topgan kunni nishonlaydi. Yaponiyada 1966-yildan beri har yili nishonlanadi. JGSDF, JMSDF va JASDF navbat bilan har yili festival chiqishlarini oʻtkazadi[92]. JSDF marsh festivali deb nomlangan uch kunlik musiqiy tadbir ham mavjud. Sana har yili oʻzgarib turadi.

Fleet reviews[tahrir | manbasini tahrirlash]

JSDF marsh festivali[tahrir | manbasini tahrirlash]

Xeyseydagi JSDF marsh festivali, 2013 yil

JSDF Marching Festival (yaponcha: 自衛隊音楽まつり Jieitai Ongaku Matsuri?) har yili noyabr oyida oʻtkaziladigan eng yirik musiqiy tadbiridir. Odatda uch kun davomida Nippon Budokanda boʻlib oʻtadi. Unda boshqa mamlakatlardan kelgan mehmonlar ham bor. U 1963-yilda tashkil etilgan.

2014-yilda JGSDF Central Band, JMSDF Tokyo Band, JASDF Central Band va JGSDF Shimoliy va Sharqiy Armiya orkestrlari, shuningdek, Amerika Qoʻshma Shtatlari Armiyasi, Yaponiya, 3-Dengiz Ekspeditsiya Kuchlari, Avstraliya Armiyasidan maxsus mehmon guruhlari ishtirok etdi. va Filippin dengiz piyodalari korpusi. Ansambl chiqishlari, 302-harbiy politsiya kompaniyasi tomonidan faxriy qorovul namoyishi, Milliy Mudofaa Akademiyasi tomonidan mashq va JSDF Drum Teams tomonidan taiko barabanlari ijrosi boʻlib oʻtdi.

JSDF muzeylari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bu JSDF haqidagi muzeylar.

  • JMSDF Kure muzeyi — JMSDF haqida va isteʼfodagi JMSDF Yūshio sinfidagi Akishio (SS-579) suv osti kemasini oʻz ichiga oladi.
  • JGSDF Jamoatchilik Axborot Markazi — u JGSDFning haqiqiy jangovar texnikasi va transport vositalariga ega muzeyga ega.
  • Hamamatsu aviabazasi — Yaponiya aviatsiyasi, samolyotlari, texnologiyasi, tokusatsu va harbiy tarixga ega JASDF haqidagi muzeyga ega.
  • Dengiz oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlari Sasebo muzeyi — unda Yaponiya dengiz oʻzini oʻzi mudofaa qilish kuchlarining koʻplab tarixiy materiallari va jihozlari mavjud.
  • Kanoya aviabazasi muzeyi — bu Kagosima prefekturasining Kanoya shahridagi Yaponiya havo oʻzini oʻzi mudofaa qilish kuchlarining tarixiy muzeyi.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Japan – Introduction“. Globalsecurity.org. 3-mart 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-mart 2006-yil.
  2. „Japan fires on 'intruding' boat“. BBC (22-dekabr 2001-yil). Qaraldi: 8-mart 2006-yil.
  3. Herman, Steve. „Japan Mulls Constitutional Reform“. Tokyo: Voice of America (15-fevral 2006-yil).
  4. „「自衛隊」と「プーチンのロシア軍」が激突…そのとき北海道に起きる「おぞましい」事態“ (ja). KODANSHA. Qaraldi: 4-noyabr 2022-yil.
  5. 5,0 5,1 „British troops join forces with Japanese for first time on their soil amid North Korea tensions“. The Telegraph (2-oktyabr 2018-yil). Qaraldi: 18-oktyabr 2018-yil.
  6. Fackler, Martin. „Japan Announces Defense Policy to Counter China“. The New York Times (16-dekabr 2010-yil). Qaraldi: 17-dekabr 2010-yil.
  7. „Japan, UK, USA Maritime trilateral hardens, details shared commitments“. Anglo-Japan Alliance (22-noyabr 2019-yil). 12-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  8. Kuzuhara, Kazumi (2006). "The Korean War and The National Police Reserve of Japan: Impact of the US Army's Far East Command on Japan's Defense Capability". NIDS Journal of Defense and Security (National Institute for Defense Studies) No. 7: 96. ISSN 1345-4250. Archived from the original on 2016-06-06. https://web.archive.org/web/20160606194258/http://www.nids.go.jp/english/publication/kiyo/pdf/bulletin_e2006_5_Kuzuhara.pdf. Qaraldi: 2022-11-25. Yaponiya mudofaa kuchlari]]
  9. 佐道明広. {{{title}}} (ja). 吉川弘文館, 2006 — 23 bet. ISBN 4-642-05612-2. 
  10. Takei, Tomohisa (2008). "Japan Maritime Self Defense Force in the New Maritime Era". Hatou 34: 3. https://www.mod.go.jp/msdf/navcol/SSG/topics-column/images/c-030/c-030_eng.pdf. 
  11. 武居智久 (2008). (ja)波涛 (波涛編集委員会) 34: 5. https://www.mod.go.jp/msdf/navcol/SSG/topics-column/images/c-030/c-030.pdf. 
  12. Kowalski, Frank. An Inoffensive Rearmament: The Making of the Postwar Japanese Army. Naval Institute Press, 2014 — 72 bet. ISBN 9781591142263. 
  13. Downey. „Japan's Peacemaker: Shidehara Kijuro and the Origins of Article 9“. Kyoto Journal. Ippan Shadan Houjin KYOTO JOURNAL (30-aprel 2020-yil). 6-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyul 2020-yil.
  14. 14,0 14,1 „Japan Self-Defense Force | Defending Japan“. Defendingjapan.wordpress.com. 16-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2014-yil.
  15. Associated Press, „Jap Air Force Will Get 85 U. S. Planes“, Pittsburgh Post-Gazette (Pittsburgh, Pennsylvania), 7 January 1955, Volume 28, Number 137, page 2.
  16. Gordon, Andrew. A Modern History of Japan: From Tokugawa times to the Present. New York: Oxford University Press, 2003. 
  17. Packard, George R. (23 February 2010). „The United States-Japan Security Treaty at 50“. www.foreignaffairs.com. 23 April 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2013-04-23.
  18. Smith, William E; McGeary, Johanna; Reingold, Edwin M. (1983-01-31). „Beef and Bitter Lemons“. Time. 21 October 2012da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2007-12-18.
  19. Sanger, David E. „The Nation: Car Wars; The Corrosion at the Core of Pax Pacifica“. The New York Times (14-may 1995-yil). Qaraldi: 18-dekabr 2007-yil.
  20. Dolan, Ronald „8“,. Japan : A Country Study. Federal Research Division, Library of Congress, 1992. ISBN 0-8444-0731-3.  See section 2: „The Self Defense Forces“
  21. Large. „The actual and potential development of Nuclear Weapons Technology in the area of North East Asia (Korean Peninsular and Japan)“ (2-may 2005-yil). 10-iyul 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  22. Kurt M. Campbell. The Nuclear Tipping Point: Why States Reconsider Their Nuclear Choices. Brookings Institution Press, 2004 — 243–246 bet. ISBN 9780815796596. 24-dekabr 2013-yilda qaraldi. 
  23. „Nuclear Scholars Initiative 2010: Recap of Seminar Four“. CSIS. 7-avgust 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyun 2010-yil.
  24. Brumfiel, Geoff (November 2004). "Nuclear proliferation special: We have the technology". Nature. 432-437 432 (7016): 432–7. doi:10.1038/432432a. PMID 15565123. 
  25. Windrem, Robert. „Japan Has Nuclear 'Bomb in the Basement,' and China Isn't Happy“. NBC News (11-mart 2014-yil). Qaraldi: 3-aprel 2015-yil.
  26. Wortzel, Larry. „Joining Forces Against Terrorism: Japan's New Law Commits More Than Words to U.S. Effort“. The Heritage Foundation (5-noyabr 2011-yil).
  27. „DATABASE-JAPAN“. 29-oktyabr 2004-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-aprel 2019-yil.
  28. „Japan creates defense ministry“. BBC News (15-dekabr 2006-yil). Qaraldi: 16-dekabr 2006-yil.
  29. Slavin, Erik. „Japan enacts major changes to its self-defense laws“. Tokyo: Stars and Stripes (18-sentyabr 2015-yil).
  30. O’Sullivan, Michael; Subramanian, Krithika (2015-10-17). The End of Globalization or a more Multipolar World? (Report). Credit Suisse AG. Archived from the original on 2018-02-15. https://web.archive.org/web/20180215235711/http://publications.credit-suisse.com/tasks/render/file/index.cfm?fileid=EE7A6A5D-D9D5-6204-E9E6BB426B47D054. Qaraldi: 2017-07-14. 
  31. The Ministry of Defense Reorganized: For the Support of Peace and Security. Tokyo: Japan Ministry of Defense, 2007 — 4–5 bet. 
  32. „Japan to create first regional counter-cyberattack unit in GSDF's Western Army“. The Mainichi (20-avgust 2018-yil). Qaraldi: 26-avgust 2018-yil.
  33. „Japan developing supersonic glide bombs to defend Senkaku Islands“. The Japan Times (25-sentyabr 2018-yil). Qaraldi: 26-sentyabr 2018-yil.
  34. „India-Japan military exercise begins in Mizoram“. Moneycontrol.com (1-noyabr 2018-yil). Qaraldi: 6-noyabr 2018-yil.
  35. „U.S. carrier leads warships in biggest Japan defense war game“. Asahi Shimbun (4-noyabr 2018-yil). Qaraldi: 6-noyabr 2018-yil.
  36. „Japan's silent submarines extend range with new batteries“. Nikkei Asian Review (5-oktyabr 2018-yil). Qaraldi: 5-oktyabr 2018-yil.
  37. „Japan approves plan to send JSDF officers to Sinai, on first non-U.N. peacekeeping mission“. The Mainichi (2-aprel 2019-yil). Qaraldi: 3-aprel 2019-yil.
  38. „Japan deploying longer-range missiles to counter China“. Asahi (30-aprel 2019-yil). Qaraldi: 19-iyun 2019-yil.
  39. „Japan and India sign military supply-sharing pact“. The Japan Times (10-sentyabr 2020-yil). Qaraldi: 11-sentyabr 2020-yil.
  40. 40,0 40,1 „UK and Japan sign military agreement amid Russia concerns“. BBC News (6-may 2022-yil).
  41. 41,0 41,1 „Sino-Russian activities near Japan hint at more aligned military cooperation“. Japan Times (12-iyul 2022-yil). 25-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2022-yil.
  42. 42,0 42,1 „China's missle [sic] landed in Japan's Exclusive Economic Zone“. Asahi (5-avgust 2022-yil). 12-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  43. 43,0 43,1 43,2 „Japan, Australia upgrade security pact against China threat“. CNBC (23-oktyabr 2022-yil). 23-oktyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  44. 44,0 44,1 "Self Defense Forces". Encyclopedia of Japan. Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. Archived from the original on 2007-08-25. https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/. Qaraldi: 2012-07-15. 
  45. 45,0 45,1 The Ministry of Defense Reorganized: For the Support of Peace and Security. Tokyo: Japan Ministry of Defense, 2007 — 4–5 bet. 15-iyul 2012-yilda qaraldi. 
  46. 46,0 46,1 „職種 Branches of Service“ (ja). Japan Ground Self-Defense Force (2012). 9-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyul 2012-yil.
  47. 47,0 47,1 (ja) Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) [JSDF: Organization]. Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 153301537. Archived from the original on 2007-08-25. https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/. Qaraldi: 2012-07-15. 
  48. „Organization of Joint Staff“. Joint Staff, Ministry of Defense. 26-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2015-yil.
  49. „What is JGSDF?“. JGSDF, Ministry of Defense. 26-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2015-yil.
  50. „What is JMSDF?“. JMSDF, Ministry of Defense. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2015-yil.
  51. „What is JASDF?“. JASDF, Ministry of Defense. 17-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2015-yil.
  52. „Organization Chart“. Ministry of Defense. 3-sentyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2015-yil.
  53. 53,0 53,1 (ja) Kokushi Daijiten [JSDF]. Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 683276033. Archived from the original on 2007-08-25. https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/. Qaraldi: 2012-07-15. 
  54. (ja) Kokushi Daijiten [Joint Chiefs of Staff]. Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 683276033. Archived from the original on 2007-08-25. https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/. Qaraldi: 2012-07-15. 
  55. „Japan's Security Policy“. Ministry of Foreign Affairs of Japan. Qaraldi: 24-yanvar 2015-yil.
  56. „Japan draws up cybersecurity strategy - News - NHK WORLD - English“. 25-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2018-yil.
  57. „Japan Drops Its Symbolic Ceiling On Defense Spending“. Articles.philly.com (18-fevral 1990-yil). 11-avgust 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2014-yil.
  58. "The Front Line". Forbes. 2005. Archived from the original on 21 March 2018. https://web.archive.org/web/20180321193312/https://www.forbes.com/home/free_forbes/2005/0919/154.html. Qaraldi: 1 September 2017. Yaponiya mudofaa kuchlari]]
  59. „SIPRI Yearbook 2012–15 countries with the highest military expenditure in 2011“. Sipri.org. 28-mart 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2013-yil.
  60. „Military expenditure (% of GDP)“. The World Bank Group. 26-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-sentyabr 2015-yil.
  61. „Japan Approves Record US $42 Billion Military Budget to Counter China's Rise“. NDTV.com. Reuters via NDTV. 30-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-avgust 2015-yil.
  62. „BMD and Japan“. Nuclear Threat Initiative. 10-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  63. Swaine, Michael D.; Swanger, Rachel M.; Kawakami, Takashi (2001). Japan and Ballistic Missile Defense. RAND Report (Report). https://www.rand.org/pubs/monograph_reports/MR1374.html. Qaraldi: 18 October 2015. 
  64. Shabalin, Maxim „The Logic of Ballistic Missile Defense Procurement in Japan (1994–2007)“ (2011). 8-oktyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2011-yil.
  65. „Japan picks 77.2 billion Lockheed radar for Aegis Ashore batteries“. Reuters (30-iyul 2018-yil).
  66. „PAC3 missile defense units to be withdrawn“. NHK World-Japan. 30-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  67. Lia Wong. „Japanese Defense Budget Expansion Includes Two 20,000 Ton Cruisers“. Overt Defense (1-sentyabr 2022-yil). Qaraldi: 7-sentyabr 2022-yil.
  68. Dzirhan Mahadzir. „Japan to Build Two 20,000-ton Missile Defense Warships, Indian Carrier Commissions“. USNI News Blog (6-sentyabr 2022-yil). Qaraldi: 7-sentyabr 2022-yil.
  69. Yoshihiro Inaba. „Japan's New "Aegis Equipped Ships": What We Know So Far“. NavalNews (1-sentyabr 2022-yil). Qaraldi: 7-sentyabr 2022-yil.
  70. Chanlett-Avery, Emma; Campbell, Caitlin; Williams, Joshua A. (13 June 2019). "The U.S.-Japan Alliance". Congressional Research Service Report: 42–48. https://fas.org/sgp/crs/row/RL33740.pdf. Qaraldi: 5 December 2019. Yaponiya mudofaa kuchlari]]
  71. Justin McCurry in Tokyo. „Japanese pacifists unnerved by lifting of ban on military intervention | World news“. The Guardian (1-iyul 2014-yil). 5-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2014-yil.
  72. „MOFA: Japan's Contribution to UN Peacekeeping Operations“ (en). www.mofa.go.jp. 28-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2018-yil.
  73. James Simpson. „Towards a Permanent Law for Overseas Deployment“. Japan Security Watch (5-yanvar 2011-yil). 10-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-yanvar 2012-yil.
  74. „Japanese government, LDP to draw up permanent law on dispatch of Self-Defense Forces overseas“ (28-dekabr 2014-yil). 21-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-oktyabr 2019-yil.
  75. „SPECIAL FEATURE – JDF – Japan Defense Focus (No.24) – Japan Ministry of Defense“. www.mod.go.jp. 27-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-yanvar 2017-yil.
  76. „Haiti Feb 16 Japanese Peacekeepers“. YouTube.com (2-mart 2010-yil). 7-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2014-yil.
  77. „upi.com article“. upi.com article. 17-iyun 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2014-yil.
  78. 78,0 78,1 „JSDF's new anti-piracy base creates a dilemma“. The Asahi Shimbun (5-avgust 2011-yil). 18-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  79. „Two Decades of International Cooperation: A Look Back on 20 Years of JSDF Activities Abroad“. Japan Ministry of Defense (24-dekabr 2011-yil). 27-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  80. 80,0 80,1 80,2 Dolan, Ronald „8“,. Japan : A Country Study. Federal Research Division, Library of Congress, 1992. ISBN 0-8444-0731-3.  See section 2.7: „Uniforms, Ranks, and Insignia“
  81. „Defense Programs and Budget of Japan“. www.mod.go.jp (2016). 19-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2019-yil.
  82. „Defense Budget“. mod.go.jp. 10-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentyabr 2016-yil.
  83. ChartsBin. „Military Conscription Policy by Country“. chartsbin.com. 16-oktyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-oktyabr 2016-yil.
  84. Tsuneoka. „For Japan's Aging Military, the Future Is a Gray Area“. The Wall Street Journal (17-sentyabr 2018-yil). Qaraldi: 22-aprel 2022-yil.
  85. „Japan Focus“. 29-sentyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-yanvar 2013-yil.
  86. Wozniak. „JSDF Facing Serious Challenges in Recruitment“. Overt Defense (3-dekabr 2020-yil).
  87. „Toothless tiger: Japan Self-Defence Forces“. BBC News (14-oktyabr 2015-yil).
  88. „Why a Constitutional Amendment Would Be a Good Idea:An Interview with Former GSDF Lieutenant General Noboru Yamaguchi | List of Articles“. International Information Network Analysis | SPF.
  89. Satoshi Machida (2021). "War memories and Japanese citizens' views toward the self-defense forces". Contemporary Japan 33: 24–40. doi:10.1080/18692729.2020.1852369. https://doi.org/10.1080/18692729.2020.1852369. Qaraldi: 2022-08-01. Yaponiya mudofaa kuchlari]]
  90. „令和3年度自衛隊殉職隊員追悼式(防衛省報道資料)より“]. Ministry of Defense (19-noyabr 2021-yil). 16-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  91. „MOD Ichigayadai Tour“. Japan Ministry of Defense (10-noyabr 2020-yil). 8-sentyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  92. „Abe renews pledge to change Japan's charter to boost troops“. The Asahi Shimbun (14-oktyabr 2018-yil). 14-oktyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]