Xalqaro yengil atletika federasiyalari assosiasiyasi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Xalqaro yengil atletika federasiyalari assosiasiyasi
Turi Sport federatsiyasi
Ishga tushgan sanasi 1912-yil
Joylashuvi

Shvetsiya Stokgolm (1912-1946)
Flag of the United Kingdom.svg London (1946-1993)
Monako Monako (1993-yildan hozirgi kungacha)

joriy manzil: Monako, 6-8, Quai Antoine 1er
Prezident Sebastyan Kou
Aʼzolari 212 ta milliy federasiyalar
Vebsayti worldathletics.org
Til(lar)i Ingliz, Frantsuz

Xalqaro yengil atletika federasiyalari assosiasiyasi (inglizchada International Amateur Athletics Federation, IAAF, IAAF), rasman 2019-yildan — World Athletics (inglizchadan so‘zma-so‘z — „Xalqaro atletika“) — havaskorlar sportini boshqaruvchi jahon tashkilotidir. Chet elda „yengil atletika“ so‘zi odatda jismoniy kuch talab qiladigan har qanday sport turi, shu jumladan jang sanʼati (intellektual sportdan farqli o‘laroq) tushunilganligi sababli, tashkilotning chet elda nafaqat yengil atletika federasiyalari, balki boshqa havaskor sport turlari ham aʼzolari hisoblanadi[1]. Mazkur assosiasiya 1912-yilda Shvetsiyaning Stokgolm shahrida bo‘lib o‘tgan birinchi kongressda tashkil etilgan. 2001-yilgacha u Xalqaro havaskor sport federasiyasi deb nomlangan; 2001-yildan—2019-yil oktyabrigacha — Milliy sport federasiyalari xalqaro assosiasiyasi, IAAF— ingl. International Association of Athletics Federations; IAAF deb yuritiladi. 2001-yilda „yengil atletikaning hozirgi holatini o‘z mutaxassislarini marketing dasturlari va televideniye huquqlarini sotishdan keladigan daromadlar bilan qo‘llab-quvvatlaydigan sport turi sifatida aks ettirish uchun“ nomi o‘zgartirildi. 2011-yilga ko‘ra 212 davlat IAAFga aʼzo bo‘lgan[2] (FIFAdan 3 ta davlat va BMTdan 20 nafar vakillaridan ziyod)[3]. 1993-yilda tashkilotning shtab-kvartirasi Monakoda bo‘lib, u hozirgacha mavjud. Uning prezidenti — Sebastyan Kou (Buyuk Britaniya).

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

1912-yil 17-iyulda Olimpiya o‘yinlarining engil atletika dasturi tugaganidan ikki kun o‘tgach, Stokgolmda Xalqaro havaskor atletika federasiyasini tuzishga bag‘ishlangan Kongress bo‘lib o‘tdi. Ushbu yig‘ilishda Avstraliya, Avstriya, Belgiya, Kanada, Chili, Daniya, Misr, Finlyandiya, Fransiya, Germaniya, Gresiya, Vengriya, Norvegiya, Rossiya, Shvetsiya, Buyuk Britaniya va AQSH davlatlarining 17 nafar vakillari ishtirok etdi. Xalqaro musobaqa va Olimpiya o‘yinlarining rivojlanishi munosabati bilan yengil atletika bo‘yicha xalqaro boshqaruv organini yaratish zarurati paydo bo‘ldi. Qoida va nizomlarning universal xulosasi va butun dunyoda qabul qilinadigan havaskorlikning umumiy taʼrifi jahon va Olimpiya rekordlarini ro‘yxatdan o‘tkazish zaruratiga aylandi. Stokgolmdagi bu anjuman sinovli odim bo‘ldi, garchi IAAF buni birinchi Kongress deb hisoblasa ham, undan keyingi Kongresslar ham hisobga olinadigan bo‘ldi. 1913-yilda Berlinda Kongress birinchi Konstitusiyani tasdiqladi va aʼzolarning birinchi ro‘yxatida 34 ta milliy federasiya vujudga keldi. Zigfrid Edstryom (Shvetsiya) prezidenti, Kristian Xellstrom faxriy kotib etib saylandi. Xalqaro musobaqalar uchun Birinchi Texnik Qoidalar 1914-yilda Lionda (Fransiya) uchinchi Kongressda yangi faxriy kotib Xilding Kyellman (Shvetsiya) tomonidan nomzod etilgan va milliy federasiyalar o‘zlarining mahalliy musobaqalarda shunga o‘xshash qoidalarni tasdiqlashga tavsiya etilgan. IAAFning shon-sharaf xonasi 2012-yilda tashkil etilgan.

Tuzilimasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Prezident — Flag of the United Kingdom.svg Sebastyan Kou
  • Birinchi vitse-prezident — Flag of Ukraine.svg Sergey Bubka
  • Vitse-prezidentlar — Flag of Qatar.svg Dahlan Al-Hamad, Flag of Cuba.svg Alberto Xuantorena Danxer, Flag of Cameroon.svgHamad Kalkaba Malbum
  • Gʻaznachi — Flag of Spain.svg Xose Mariya Odriozola
  • IAAF kengashi aʼzolari (20) —

Flag of the United Arab Emirates.svg Ahmad al-Kamoliy,
Flag of Saudi Arabia.svg Navvof bin Muhammad al Saud,
Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg Bernard Amsale,
Flag of the Netherlands.svg Silviya Barlag,
Flag of Russia.svg Mixail Butov,
Flag of the Bahamas.svg Paulin Devis-Tompson,
Flag of the People's Republic of China.svg Chjaocai Du,
Flag of Morocco.svg Navval al-Mutavvakel,
Flag of Namibia.svg Frenki Frederiks,
Flag of Norfolk Island.svg Joff Gardner,
Flag of Brazil.svg Roberto Gesta di Melu,
Flag of Morocco.svg Vivien Gungaram
Flag of Norway.svg Sven Arne Xansen,
Flag of the United States.svg Stefani Xaytauer,
Flag of Canada (Pantone).svg Ebbi Hoffman,
Flag of Puerto Rico.svg Viktor Lopes,
Flag of Finland.svg Antti Pihlakoski,
Flag of Italy.svg Anna Rikkardi,
Flag of India.svg Adille Sumarivalla,
Flag of Japan.svg Xirosi Yokokava.

Kontinental assotsiatsiyalar:[tahrir | manbasini tahrirlash]

Kontinental assotsiatsiyalar


Afrika
Afrika yengil atletika konfederatsiyasi      (CAA)
Prezident — Ahmad Malbum Kalkaba (Kamerun) Yengil atletika boʻyicha Afrika chempionatiga mezbonlik qiladi

Osiyo
Osiyo yengil atletika assotsiatsiyasi      (AAA)
Prezident — Shri Suresh Kalmadi (Hindiston)

Yevropa
Yevropa yengil atletika assotsiatsiyasi     (EAA)
Prezident — Xansyorg Virts (Shveytsariya)

Shimoliy va Markaziy Amerika
Shimoliy va Markaziy Amerika va Karib dengizi havzasi yengil atletika assotsiatsiyasi     (NACACAA)
Prezident — Amadeo Frensis (Puerto-Riko)

Okeaniya
Okeaniya yengil atletika assotsiatsiyasi      (OAA)
Prezident — Ann Tyerni (Kuk orollari)

Janubiy Amerika
Janubiy Amerika yengil atletika konfederatsiyasi      CONSUDATLE)
Prezident — Roberto Gesta de Melo (Braziliya)

Rasmiy hamkorlar[4][tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Александра Кноке, Иштван Дьюлаи, Ник Дэвис Справочник легкоатлета = Athletes` Handbook. — M.: Московский региональный центр развития ИААФ, 2006. — 50 с.
  2. v noyabre 2010 iz sostava vishli Niderlandskie Antilskie ostrova
  3. „Статья на официальном сайте чемпионата мира по лёгкой атлетике 2007“ (deadlink). 11-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-avgust 2007-yil.
  4. „Партнёры IAAF“. 24-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-sentabr 2014-yil.
  5. http://www.di-sport.com/ru/news/brand/48/[sayt ishlamaydi](nedostupnaya ssilka)
  6. „Seiko — часы чемпионата мира по легкой атлетике“. 11-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-mart 2012-yil.
  7. Neftedobitchiki Sinopec stali sponsorami IAAF Arxivnaya kopiya ot 14 maya 2013 na Wayback Machine
  8. „Страница лёгкой атлетики на vtbrussia.ru“. 20-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-mart 2012-yil.
  9. „ВТБ продолжит спонсировать легкоатлетические соревнования“. 19-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-mart 2012-yil.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]