Xalqaro jinoiy sudning Rim nizomi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Xalqaro jinoiy sudning Rim nizomi (inglizcha: Rome Statute of the International Criminal Court) ― Xalqaro jinoiy sud tashkil etgan xalqaro shartnoma. 1998-yil 17-iyulda Rimda boʻlib oʻtgan diplomatik konferensiyada qabul qilingan[1] va 2002-yilda 1-iyulda kuchga kirgan[2][3]. Ustavda boshqa narsalar qatorida sudning vazifalari, yurisdiksiyasi va tuzilishi ham belgilab qoʻyilgan.

2016-yil mart oyi holatiga koʻra 139 ta davlat shartnomani imzolagan, ammo 124 tasi uni ratifikatsiya qilgan[3].

Rossiya 2000-yil 13-sentabrda nizomni imzoladi[2], lekin uni 2016-yilgacha[2][3] ratifikatsiya qilmadi. 2016-yil 16-noyabrda Prezident Vladimir Putin Rossiyani Rim nizomida ishtirok etishdan bosh tortish toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi[4]. Ommaviy axborot vositalarida bu qaror Qrimdagi vaziyatni Rossiya va Ukraina oʻrtasidagi xalqaro qurolli toʻqnashuv va davom etayotgan ishgʻol sifatida baholagan XJS ofisi prokurorining bir kun oldin chiqqan hisoboti bilan bogʻliq edi. Ukraina hududi, Rossiya rasmiylari esa, XJS yurisdiksiyasidan chiqish „aniq milliy manfaatlar“ bilan bogʻliqligini taʼkidlab, bu talqinni rad etdi[5].

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

1990-yillarda faoliyat koʻrsatgan xalqaro tribunallar (Sobiq Yugoslaviya boʻyicha Xalqaro tribunal va Ruanda boʻyicha Xalqaro tribunal) xalqaro hamjamiyatga genotsid, urush jinoyatlari va insoniyatga qarshi jinoyatlar bilan bogʻliq ishlarni hal qilish uchun mustaqil va doimiy sud zarurligini koʻrsatdi. 1998-yil iyun oyida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi „Xalqaro jinoiy sudni tashkil etish toʻgʻrisidagi konvensiyani yakunlash va qabul qilish uchun“ konferensiya oʻtkazdi. 1998-yil 17-iyulda Rim nizomi ovoz berish yoʻli bilan qabul qilindi, unda 120 ta davlat yoqlab, 7 davlat qarshi va 21 davlat betaraf ovoz berdi.

Nizomning kuchga kirishi uchun Nizom kamida 60 ta davlat tomonidan ratifikatsiya qilinishi shart edi. Bu toʻsiq 2002-yil 11-aprelda yengib oʻtildi. Bitim 2002-yil 1-iyuldan kuchga kirdi.

2010-yil Rim nizomiga kiritilgan ikkita tuzatish matni qabul qilindi[6].

Shuningdek qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Scharf, Michael P. „Results of the Rome Conference for an International Criminal Court“ (en). ASIL Insights. The American Society of International Law (1-avgust 1998-yil). 15-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-may 2011-yil.
  2. 2,0 2,1 2,2 „«Римский статут Международного уголовного суда» (Вместе с «Пособием для ратификации и имплементации…») (Принят в г. Риме 17.07.1998 Дипломатической конференцией полномочных представителей под эгидой ООН по учреждению Международного уголовного суда)“ (ru) (deadlink) (15-may 2009-yil). — Справка «КонсультантПлюс» о документе. 16-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2011-yil.
  3. 3,0 3,1 3,2 „United Nations Treaty Database entry regarding the Rome Statute of the International Criminal Court“ (en). United Nations Treaty Database. ООН (9-dekabr 2013-yil). 15-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2013-yil.
  4. Rasporyajenie Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 16.11.2016 № 361-rp „O namerenii Rossiyskoy Federatsii ne stat uchastnikom Rimskogo statuta Mejdunarodnogo ugolovnogo suda“
  5. Moskva otkazivaetsya ot mejdunarodno-yuridicheskogo naslediya 90-x godov // Vzglyad, 16.11.2016.
  6. Московский государственный юридический университет имени О.Е. Кутафина (МГЮА). „Резолюция RC/Res.6“. msal.ru. 10-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]