Waltham (Massachusetts)

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Waltham
Shahar
Skyline of Waltham
42°22′50″N 71°14′6″W / 42.38056°N 71.23500°W / 42.38056; -71.23500 G OKoordinatalari: 42°22′50″N 71°14′6″W / 42.38056°N 71.23500°W / 42.38056; -71.23500 G O
Mamlakat AQSh
Mintaqa Middlesex
Asos solingan 1634-yil
Maydon 13.76 km2 (5.31 mi²)
Rasmiy til(lar)i Ingliz tili
Aholisi
 (2020)
65 218
Zichligi 5117.95 kishi/km2
Vaqt mintaqasi UTC-5
Pochta indeks(lar)i 02451-02454
GNIS xususiyati identifikatori 0612400
Waltham xaritada
Waltham
Waltham

Waltham (talaffuzi: Uoltham) — AQShning Massachusets shtati, Midlseks okrugidagi shahar boʻlib, ishchilar harakatining dastlabki markazi, shuningdek, Amerika sanoat inqilobiga katta hissa qoʻshgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 65 218 kishini tashkil qilgan[1].

Waltham soat ishlab chiqarish sanoati bilan bogʻliqligi sababli „soat shahri“ deb nomlangan. Waltham Watch Company 1854-yilda Waltham shahrida oʻz zavodini ochdi va yigʻish liniyasida soatlar ishlab chiqaradigan birinchi kompaniya edi. Kompaniya 1876-yilda Filadelfiyadagi Centennial koʻrgazmasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 1957-yilda kompaniya yopilishidan oldin 35 milliondan ortiq soat, soat va asboblar ishlab chiqargan[2].

Geografiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Waltham shahri 42°22′50″N 71°14′6″W / 42.38056°N 71.23500°W / 42.38056; -71.23500 G O (42,380596, −71,235005) koordinatalarda joylashgan[3]. Shaharning yuragi Waltham Common boʻlib, u yerda shahar hokimiyati va turli yodgorlik haykallari mavjud. Common asosiy koʻchada joylashgan boʻlib, unda bir nechta cherkovlar, shahar kutubxonasi va pochta boʻlimi joylashgan.

Shahar Charles daryosi boʻylab choʻzilgan va bir nechta toʻgʻonlarni oʻz ichiga oladi. Toʻgʻonlar sanoat faoliyatining dastlabki yillarida toʻqimachilik fabrikalarini va boshqa fabrikalarni quvvatlantirish uchun ishlatilgan.

Demografiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aholi o‘sish tarixi
Yil Aholi
191027 834
192030 915111%
193039 247270%
194040 02020%
195047 187179%
196055 413174%
197061 582111%
198058 200−55%
199057 878−06%
200059 22623%
201060 63224%
202065 21876%

2020-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra[4], shaharda 65 218 kishi va 23 891 xonadon mavjud boʻlgan. Aholi zichligi — 5117,9 kishi/mil² ni tashkil qiladi. 2021-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shaharning irqiy tarkibi 70,5% oq tanli, 7,6% qora yoki afro-amerikaliklar, 0,5% tubjoy amerikaliklar, 11,8% osiyoliklar, 0,0% Tinch okeani orollari, 5,3% boshqa irqlardan va 43% ikki yoki undan ortiq irqdan edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 14,3% ni tashkil etadi[5].

Shaharda 23 891 ta uy xoʻjaliklari boʻlib, ularning 19,8 foizini 18 yoshgacha boʻlgan bolalar, 28.4 foizini 65 va undan katta yoshdagilar tashkil etgan. Uy xoʻjaliklarining 39,7 foizi er-xotinlar, 21,2 foizi turmush oʻrtogʻi boʻlmagan erkaklar va 29,2 foizi esa turmush oʻrtogʻi boʻlmagan ayollardir.

Uy xoʻjaliklarining 32,7 foizi uyda ingliz tilidan boshqa tilda gaplashgan.

Yosh taqsimoti quyidagicha: 18 yoshgacha 13,7%, 18 yoshdan 24 yoshgacha 20%, 25 yoshdan 44 yoshgacha 30,6%, 45 yoshdan 64 yoshgacha 9,9%, 65 yoshdan kattalar 14,6%. Aholining oʻrtacha yosh 34 yosh edi. Aholining 48,3% erkaklar va 51,7% ayollardir.

Bir xonadonning oʻrtacha daromadi 95 851 dollarni, jon boshiga esa 44 977 dollarni tashkil etdi. 2020-yilda aholining 9,2 foizi va oilalarning 5 foizi qashshoqlik chegarasidan pastda yashagan. 18 yoshgacha boʻlganlarning 11,7 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 8,45 foizi qashshoqlik chegarasidan pastda yashagan[6].

Iqtisodiyoti[tahrir | manbasini tahrirlash]

Eng yaxshi ish beruvchilar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shaharning 2018-yil uchun keng qamrovli yillik moliyaviy hisobotiga koʻra[7], shahardagi eng yaxshi oʻnta noshahar ish beruvchilari quyidagilardir.

Daraja Ish beruvchi Biznesning turi Xodimlar soni
1 Bentley universiteti Oliy maʼlumot 1000-4999
2 Brandeis universiteti Oliy maʼlumot 1000-4999
3 Fresenius Medical Care Farmatsevtika 1000-4999
4 Milliy tarmoq Qulaylik 1000-4999
5 Novell, Inc. Dasturiy taʼminot 1000-4999
6 ADP Waltham Ish haqini toʻlash xizmatlari 500-999
7 AM-FM tozalash korporatsiyasi Sanitariya tozalash 500-999
8 Bolalar kasalxonasi Tibbiyot 500-999
9 Constant Contact, Inc Dasturiy taʼminot 500-999
10 Taʼlimni rivojlantirish markazi Oʻquv dasturiy taʼminot 500-999
11 JFC Home Health Agency Uyda sogʻliqni saqlash xizmatlari 500-999
12 Multi Plan Inc Tibbiy sugʻurta 500-999

Hukumati[tahrir | manbasini tahrirlash]

Walthamni mer va shahar kengashi boshqaradi. Hozirgi mer — Jeanette A. McCarthy[8]. Shahar kengashining 15 nafar aʼzosi boʻlib[9], ularning har biri partiyasiz saylovlarda ikki yillik muddatga saylanadi. Shahar kengashining hozirgi prezidenti Paul J. Brasco.

2019-yil 1-fevral holatiga saylovchilarni ro‘yxatga olish va partiyalar ro‘yxati[10]
Partiya Saylovchilar soni Foiz
Demokratik 11 501 34,45%
Respublikachi 2657 7,96%
Boshqa partiyalar 19 022 56,98%
Liberal 122 0,27%
Jami 33 384 100%

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „State & County QuickFacts“. United States Census Bureau. 3-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2012-yil.
  2. „Brief History: American Waltham Watch Company“. Renaissance Watch Repair. 5-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2012-yil.
  3. „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990“. United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
  4. „U.S. Census website“. United States Census Bureau. Qaraldi: 31-yanvar 2008-yil.
  5. „U.S. Census Bureau QuickFacts: Waltham city, Massachusetts“ (en). www.census.gov. Qaraldi: 21-sentabr 2022-yil.
  6. „Explore Census Data“. data.census.gov. Qaraldi: 21-sentabr 2022-yil.
  7. „Comprehensive Annual Financial Report“. City of Waltham (2018). 10-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-may 2019-yil.
  8. „City of Waltham Official Web Site“. 11-yanvar 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-aprel 2010-yil.
  9. „City Council | Waltham MA“. City.waltham.ma.us. 29-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  10. „Registration and Party Enrollment Statistics as of February 1, 2019“. Massachusetts Elections Division. Qaraldi: 11-iyun 2019-yil.