Vladimir Jonibekov

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Vladimir Jonibekov

Jonibekov Vladimir Aleksandrovich (1942.13.5, Toshkent viloyati, Iskandar qishlogʻi) — uchuvchi-kosmonavt, aviatsiya general mayori (1985). Ikki marta Qahramon unvoniga sazovor boʻlgan (1978, 1981). Mongoliya Xalq Respublikasi Qahramoni (1981). Toshkent Suvorov bilim yurtini (1960), Yeysk (Rossiya Federatsiyasi) uchuvchilar tayyorlash oliy aviatsiya bilim yurtini (1965) tugatgan. 1970 y.dan kosmonavtlar otryadila. J. 1985—88 y.larda Kosmonavtlar tayyorlash markazi (KTM) da kosmonavtlar otryadining komandiri, 1988 y.dan KTM Nazariy va i. t. tayyorgarlik boshqarmasi boshligʻi. Birinchi kosmik parvozini 1978 y. 10—16 yanvarda "Soyuz-27" KK (kema komandiri) (O. G. Makarov bilan birga) va "Salyut-6" — "Soyuz-26" (ekipaj Yu. V. Romanenko va G. M. Grechko) — "Soyuz-27" orbital majmuada bajargan. Yerga "Soyuz-26" KK da kashtan. J. ikkinchi kosmik parvozini 1981 y. 22—30 martda "Soyuz-39" KK (kema komandiri) (mongol kosmonavti J. Gurragcha bilan birga) va "Salyut-6" — "Soyuz T-4" (ekipaj V. V. Kovalyonok va V. P. Savinix) — "Soyuz-39" orbital majmuada "Interkosmos" dasturi boʻyicha amalga oshirdi. U uchinchi kosmik parvozini 1982 y. 24 iyun — 2 iyulda "Soyuz T-6" KK (kema komandiri) (A.S. Ivanchenko va fransuz kosmonavti Jan-Lu Jak Mari Kretyen bilan birga) va "Salyut-7 — "Soyuz T-5" (ekipaj A.N. Berezovoy va V.V. Lebedev) — "Soyuz T-6" orbital majmuada bajardi. J. toʻrtinchi kosmik parvozini 1984 y. 17—29 iyulda "Soyuz T-12" KK (kema komandiri) (S. Ye. Savitskaya va I. P. Volk bilan birga) va "Salyut T-7" — "Soyuz X-11" (ekipaj L. Yu. Kizim, V. A. Solovyov va O. Yu. Atkov) — "Soyuz T-12" orbital majmuada amalga oshirdi. 25 iyulda Svetlana Yevgenyevna Savitskaya bilan ochiq kosmosga chiqib, yangi universal dastaki asbobni sinashga doyr ishlarni uddaladi. J. beshinchi kosmik parvozini 1985 y. 6 iyun — 26 sentda "Soyuz T-13" KK (kema komandiri) (V. P. Savinix bilan birga) va "Salyut-7" — "Soyuz T-13" orbital majmuada bajardi. V. P. Savinix bilan birga dunyoda birinchi marta oʻzi parvoz qilayotgan KK— "Soyuz T-13" ni kosmosda nazoratsiz parvoz qilayotgan orbital stansiya— "Salyut-7" ga tutashtirdi. Kosmonavtlar "Salyut-7" ga oʻtganlaridan soʻng uning ishga yaroqliligini tiklashga doyr ishlarni bajarishdi. 1985 y. 2 av-g .da J. kosmonavt V. P. Savinix bilan birga ochiq kosmosga chiqib, qoʻshimcha quyosh batareyalari panellarini oʻrnatishdi. Unumli i. t. va amaliy ishlarni bajarganidan soʻng J. 1985 y. 26 sent.da oʻsha paytda "Soyuz T-14" KK da V. V. Vasyutin va A. A. Volkov bilan birga parvoz qilayotgan G. M. Grechko bilan birga "Soyuz T-13" KK da yerga qaytib tushdi. J. oʻzining kosmosga qilgan besh parvozi mobaynida kosmosda 145 kun 15 soat 58 min. 29 sek. boʻlgan.

J. tasviriy sanʼat bilan ham shugʻullangan. Uning kosmos mavzuidagi baʼzi rasmlari badiiy koʻrgazmalarda namoyish qilingan. Pomir-Olay togʻlaridagi mutlaq bal. 4912 m boʻlgan choʻqqi "Vladimir Jonibekov choʻqqisi" deb atalgan (1985). Toshkentdagi Kosmonavtlar xiyobonida J.ga byust oʻrnatilgan (1984).

Sobit Ilyosov.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil