Kontent qismiga oʻtish

Vengriyada turizm sanoati

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Vengriyada sayyohlikning uzoq tarixi bor[1] va Vengriya 2002-yilda dunyoda eng koʻp tashrif buyuriladigan oʻn uchinchi sayyohlik mamlakati edi[2] 2004-yildan 2005-yilgacha turizm qariyb 7 foizga oshdi[3] Yevropalik sayyohlar Vengriyadagi sayyohlarning 98 foizdan ortigʻini tashkil qiladi. Avstriya, Germaniya va Slovakiya mamlakatga eng koʻp tashrif buyuruvchilardir.[1] Aksariyat sayyohlar mashinada kelishadi va qisqa vaqt ichida qolishadi.[4] Vengriyaning sayyohlik mavsumi apreldan oktyabrgacha davom etadi. Iyul va avgust oylari eng yaxshi turistik oylardir.[1] Budapesht mamlakatning eng mashhur sayyohlik joyidir.[2]

Budapeshtda turizm

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Budapeshtning koʻrinishi

Budapesht 1990-yillarda Markaziy Yevropaning eng mashhur sayyohlik joylaridan biriga aylandi.[1] Shaharning diqqatga sazovor joylari orasida Vengriya milliy galereyasi, Mattias cherkovi,[5] Parlament binosi va shahar parki kabi bir nechta muzeylar joylashgan Buda qal’asi kiradi.[1] Shaharda koʻplab muzeylar, uchta opera teatri va termal vannalar mavjud.[5] Buda qal’asi, Dunay daryosi qirgʻoqlari va butun Andrássy prospekti YuNESKOning Jahon merosi obyekti sifatida tan olingan.[6]

Vengriyada taxminan 1300 termal buloq mavjud boʻlib, ularning uchdan bir qismi butun mamlakat boʻylab kurort sifatida ishlatiladi. Vengriyaning termal suvlari va kurort madaniyati sayyohlarga targʻib qilinadi. Faqat Fransiya, Yaponiya, Bolgariya, Islandiya va Italiya termal suv quvvatiga ega. Vengriya termal vannalari 2000-yil davomida tozalash, dam olish va ogʻriq va ogʻriqlarni yengillashtirish uchun ishlatilgan. Rimliklar Vengriyaning termal suvlaridan birinchi boʻlib I asrda Dunay daryosi boʻyida vannalar qurganlarida foydalanishgan.[7] Budapesht Buda tepaliklarini tekisliklardan ajratib turadigan geologik yoriqda joylashgan. 30 000 m3 dan ortiq issiq harorat (21° dan 76 gacha) °C) 118 ta termal buloqdan[8] mineral suv oqib chiqadi va shaharning termal vannalarini taʼminlaydi.[6] Budapesht Rim davridan beri mashhur kurort joyi boʻlib kelgan.[9] Shahardagi hammomlarning baʼzilari turkiy zamonlardan qolgan, boshqalari esa zamonaviydir.[8] Ularda buloqlarning shifobaxsh xususiyatlaridan foydalanadigan bug 'xonalari mavjud.[9] Koʻpgina vannalar tibbiy muolajalar, massaj va pedikyurani taklif qiladi.[8] Budapeshtdagi eng mashhur kurortlar 19-asrning boshlarida qurilgan.[9]

Budapesht ostida ikki yuzta gʻor borligi maʼlum boʻlib, ularning baʼzilariga sayyohlar tashrif buyurishi mumkin[6] va mashhur sayyohlik maskani hisoblanadi.[10] Buda togʻlarida gʻorlar borki, ular yomgʻir suvidan emas, balki pastdan koʻtarilgan termal suvlardan hosil boʻlgan. Pálvölgy stalaktit gʻori katta va ajoyib labirintdir. 1900-yillarda kashf etilgan bu Buda togʻlaridagi gʻor tizimlarining eng kattasi.[11] Szemlohegy gʻorida stalaktitlar yoʻq va Palvolgʻi gʻoriga qaraganda kamroq burmalangan va klostrofobik oʻtish joylari mavjud. Bu gʻorning devorlari mineral tuzlarni erituvchi iliq suv natijasida hosil boʻlgan choʻkma bilan qoplangan. Gʻordagi havo juda toza va uning eng past darajasi nafas olish sanatoriysi sifatida ishlatiladi.[12] Shahar chekkasidagi Matyas g‘orida „o‘lim sendvichi“ deb nomlangan faqat sudralib yuradigan xona mavjud.[13]

Mintaqaviy turizm

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Balaton koʻli

Gʻarbiy Vengriyadagi Balaton koʻli — Markaziy Yevropadagi eng katta chuchuk suvli koʻl . Bu Vengriyadagi ikkinchi eng muhim sayyohlik yoʻnalishi. 1994-yilda koʻlga 2,5 million sayyoh tashrif buyurgan[14][15] Vengriyaning boshqa sayyohlik joylariga kurortlar, dam olish uchun ajoyib imkoniyatlar va Buyuk Vengriya tekisligidagi qishloqlar va Budapeshtda topilgan sanʼat xazinalari kabi madaniy diqqatga sazovor joylar kiradi.[4] Vengriyada 400 dan ortiq lagerlar mavjud.[16][17] Vengriyada baliq ovlash keng tarqalgan va mamlakatdagi 130 ming gektar daryo va ko‘llarning deyarli yarmi baliqchilar tomonidan foydalaniladi. Mamlakatda qushlarni kuzatish uchun ajoyib imkoniyatlar mavjud[18] va ot minish va ov qilish ham mashhur.[19]

Turistik hududlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Vengriya Markaziy Statistika boshqarmasi maʼlumotlariga koʻra, 2016-yilda Vengriyada 27 695 465 kecha tunash qayd etilgan, bu 2015-yilga nisbatan +7,0 % oʻzgarishdir[20]

Daraja Turistik hudud Rasm Bir kechada qolish soni (2016) Bir kechada qolish ulushi (2016) Oʻzgartirish 2016/2015
1 Budapesht va Markaziy Vengriya </img> 10 580 125 38,2 % +7,0 %
2 Balaton koʻli </img> 5 391 597 19,5 % +6,2 %
3 Gʻarbiy Transdanubiya </img> 3 024 201 10,9 % +5,1 %
4 Shimoliy Vengriya </img> 2 268 372 8,2 % +5,6 %
5 Shimoliy Buyuk tekislik </img> 2 090 607 7,5 % +7,5 %
6 Janubiy Buyuk tekislik </img> 1 709 755 6,2 % +6,2 %
7 Markaziy Transdanubiya </img> 1 165 305 4,2 % +15,4 %
8 Janubiy Transdanubiya </img> 1 148 375 4,1 % +12,2 %
9 Tisza koʻli </img> 317 128 1,1 % +2,5 %

Mamlakatlar boʻyicha kelishlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Vengriyada qisqa muddatli (tijoriy turar joydan tashqarida qolgan mehmonlar va bir kunlik sayohatga tashrif buyuruvchilarni hisobga olmaganda) koʻpchilik tashrif buyuruvchilar quyidagi millat vakillaridir:[21][22]

Daraja Mamlakat 2015-yil 2016-yil
1  Germaniya 548,173 553 570
2  Buyuk Britaniya 351,165 376 573
3  Avstriya 297,103 319 904
4  Ruminiya 250 750 283 496
5  AQSh 268 766 275 314
6  Chexiya 238 455 273,165
7  Polsha 245 928 267 257
8  Italiya 251 210 258 858
9  Slovakiya 169 982 198 061
10  Fransiya 163 638 168,136
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Hudman, Lloyd E.. Geography of Travel & Tourism. Thomson Delmar Learning, 2002 — 284–285 bet. ISBN 0-7668-3256-2. 2016-yil 15-mayda qaraldi.  Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "Hudman" defined multiple times with different content
  2. 2,0 2,1 Hall, Derek R.. Tourism and Transition: Governance, Transformation and Development. CABI Publishing, 2004 — 74 bet. ISBN 0-85199-748-1. 
  3. Lyman, Rick. „Budapest Is Stealing Some of Prague’s Spotlight“. The New York Times (2006-yil 3-sentyabr). 2011-yil 20-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 24-may.
  4. 4,0 4,1 Boniface, Brian G.. Worldwide Destinations: The Geography of Travel and Tourism. Butterworth-Heinemann, 2005 — 210 bet. ISBN 0-7506-5997-1.  Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "Boniface" defined multiple times with different content
  5. 5,0 5,1 Bachmann, Helena. „Beauty and the Feast“. Time (2002-yil 18-mart). 2008-yil 9-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 24-may.
  6. 6,0 6,1 6,2 „Sights“. Budapest Tourism Office. 2008-yil 17-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 24-may. Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "sights" defined multiple times with different content
  7. Schweizer, Kristen. „Hungary: 'Mediterran' thermal spa water park“. The Seattle Times (2004-yil 6-mart). 2011-yil 24-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 24-may.
  8. 8,0 8,1 8,2 Fallon, Steve. Budapest: Steaming Special Section on Thermal Baths. Lonely Planet, 2003 — 97 bet. ISBN 1-86450-356-4. 
  9. 9,0 9,1 9,2 Krezinger, Szonja. „Your tour guide to Budapest“. Metro World News (2008-yil 14-may). 2008-yil 6-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 24-may.
  10. Swanson, Brandon. „Digging the way to a new market“. The Prague Post (2006-yil 5-iyun). 2007-yil 28-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 24-may.
  11. Hebbert, Charles. The Rough Guide to Budapest. Rough Guides, 2002 — 66–67 bet. ISBN 1-85828-889-4. 
  12. Hebbert, Charles. The Rough Guide to Budapest. Rough Guides, 2002 — 68 bet. ISBN 1-85828-889-4. 
  13. Bowes, Gemma. „20 Urban adventures“. The Guardian (2006-yil 26-fevral). 2016-yil 7-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 24-may.
  14. „Lake Balaton“. Encyclopædia Britannica. 2008-yil 22-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 24-may.
  15. Hall, Derek. Tourism and Sustainable Community Development. Routledge, 2003 — 39 bet. ISBN 0-415-30915-8. 
  16. Johnstone, Sarah. Europe on a Shoestring. Lonely Planet, 2005 — 585 bet. ISBN 1-74059-779-6. 
  17. Johnstone, Sarah. Europe on a Shoestring. Lonely Planet, 2005 — 586 bet. ISBN 1-74059-779-6. 
  18. Fallon, Steve. Hungary. Lonely Planet, 2003 — 55 bet. ISBN 1-74059-152-6. 
  19. Fallon, Steve. Hungary. Lonely Planet, 2003 — 56 bet. ISBN 1-74059-152-6. 
  20. „MAGYARORSZÁG TURIZMUSÁNAK ALAKULÁSA 2016-BAN AZ ELŐZETES ADATOK SZERINT : A kereskedelmi szálláshelyek főbb mutatói : A kereskedelmi szálláshelyek vendégforgalmának alakulása“ (PDF). Szakmai.itthon.hu. 2017-yil 11-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 8-oktyabr.
  21. „Tourism in Hungary 2015“. Itthon.hu. 2017-yil 10-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 8-oktyabr.
  22. „TOURISM IN HUNGARY 2016“ (PDF). Szakmai.itthon.hu. 2017-yil 8-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 8-oktyabr.