Usmoniylar imperiyasi gerbi

Usmoniylar imperiyasi gerbi
Armiger	Sulton Abdulhamid II
Qabul qilingan	1882
Orden(lar)	Usmoniylar imperiyasining beshta harbiy orden va mukofotlari medallari
Boshqa elementlar	mo‘l-ko‘llik shoxchasi, langar va tarozi
Foydalanish	Usmoniylar sulolasi

Usmoniylar imperiyasining har bir sultoni oʻziga xos monogrammaga ega boʻlgan boʻlib, u tugʻro deb atalgan va qirollik ramzi sifatida xizmat qilgan. Yevropa geraldik anʼanasiga koʻra, Usmoniylar imperiyasi gerbi XIX asrning oxirlarida yaratilgan. Hampton Court imperiya gerbini oʻz toʻplamiga kiritish maqsadida Usmoniylardan gerb taqdim qilishini soʻragan, chunki bundan ilgari imperiyada bunday gerbdan foydalanilmagan edi. Shu sababli Usmoniylar imperiyasining dastlabki gerbi sulton Mahmud II ning soʻrovi asosida ishlab chiqilgan va uning yakuniy dizayni sulton Abdulhamid II tomonidan 1882-yil 17-aprelda tasdiqlangan^[1].

Dizayni

Dizayn markazida sultonning „toj“i vazifasini bajaruvchi salla bilan bezatilgan qalqon joylashgan. Qalqonning yuqori qismidagi quyosh tasviri millatning buyukligini ifodalaydi, uning ustida esa sultonning tugʻrosi va tanlangan shiori yozilgan. Chap tomonda joylashgan qizil va yashil kitoblar imperiyaning islomiy hamda zamonaviy qonunlarini ifodalaydi. Ushbu kitoblar ustida turgan tarozi esa adolat ramzidir. Uning yonidagi ochilgan gullar ham islomiy maʼnoda adolatni anglatadi. Qalqonni oʻrab turgan qurol-yarogʻlar toʻplami qadimiy va zamonaviy qurollar muvozanatini aks ettiradi. Davlatning dunyoviy muassasalarini ifodalovchi qizil bayroq xalifalikning yashil bayrogʻi bilan yonma-yon turadi. Gerb tashqarisida esa Usmoniylar imperiyasining faxriy ordenlari tasvirlangan^[1]^[2].

Yuqori qismida quyoshdan oltin nurlar taraladi, yashil disk fonida esa sultonning tugʻrosi oltin harflar bilan yozilgan. Tugʻroda arab tilida: „Abdulhamid oʻgʻli Mahmudxon doimo gʻolib“ (arabcha: محمود خان بن عبد الحميد مظفر دائماً‎‎) deb yozilgan. Katta yashil yarim oy ichida esa arab tilida shunday yozilgan: „Ilohiy yordamlarga tayanib, oliy Usmoniylar davlatining podshohi“ (arabcha: المستند بالتوفيقات الربانية ملك الدولة العلية العثمانية‎‎)^[3].

Pastki bezak ostida Usmoniylar imperiyasining beshta harbiy ordeni medallari osilgan holda tasvirlangan. Asosiy tasvirda ular chapdan oʻngga qarab quyidagicha joylashgan: Xayriya ordeni, Mejidiye ordeni, Yarim oy ordeni, Usmoniya ordeni va Faxriy orden. Medallar soni ordenlarnikidan farq qilishi mumkin boʻlsa-da, ularning tartibi va turi hech qachon qatʼiy standartlashtirilmagan.

Islom dinida jonli mavjudotlarni tasvirlash taqiqlangani sababli, dizaynda hayvonlar yoki ularni qoʻllab turgan timsollar keltirilmagan.

Ramzlari

Gerbdagi ramzlar quyidagilarni ifodalaydi^[1]^[2]:

Chap tomonda Rumeliya viloyatining yashil bayrogʻi.
Oʻng tomonda Onadoʻli viloyatining qizil bayrogʻi.
Markazdagi qalqon ustidagi murakkab salla shakli imperiyani oʻz boshida birlashtirgan hukmdorni ifodalaydi.
Oʻrtadagi ellips shaklidagi qalqon ichida joylashgan quyosh nuri tasviri davlatning buyukligini anglatadi.
Chap tomondagi gullar islom dinida adolatni bildiradi.
Chap tomondagi tarozi Usmoniylar adolatining timsoli hisoblanadi.
Tarozining ostidagi kitoblar ahkam-i şer’iyye (shariat qonunlari kitobi) va nizamiyeyi cami kitoblardir (zamonaviy qonunlar kitobi).
Chap va oʻng tomonda joylashgan qurollar Usmoniylar harbiy kuchini bildiradi, chap tomondagi langar Usmoniylar dengiz flotini, oʻng tomondagi toʻp esa Usmoniylar artilleriyasini ifodalaydi.
Quyosh markazidagi yashil medal ichida joylashgan sultonning tugʻrosi sultonning oʻzini bildiradi.
Tugʻro ostidagi yashil yarim oy sulton tanlagan shiorini oʻz ichiga oladi. Yarim oy esa Islom dinining muhim ramzlaridan biridir.
Pastki bezaklardan osilgan turli medallar esa imperiyaning faxriy mukofotlarini ifodalaydi.