Uran Botobekov

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Uran Toktonazarovich Botobekov
Uran Botobekov. 16.11.2004.jpg
Tavalludi 1-may 1967-yil
Fuqaroligi Kyrgyzstan
Kasbi Journalist

Uran Toktonazarovich Botobekov (qirgʻizcha: Uran Toktonazarovich Botobekov) (1967-yil 1-mayda tugʻilgan, Malkaldi qishlogʻi (sobiq Qirgʻiziston SSR, Jalolobod viloyati, Aqsi tumani, Jangi-Jol qishlogʻi, Sovet Ittifoqi) — qirgʻiz olimi, jurnalisti, diplomat va publitsist, shuningdek, siyosiy fanlar doktori. U 2016-yilgacha muhojirlikga ketgunga qadar muxolifat faoli boʻlgan[1]. U, shuningdek, Markaziy Osiyodagi postsovet davlatlarining siyosati, dini va iqtisodiyotiga oid 60 dan ortiq ilmiy-tahliliy maqolalar muallifi. Ilmiy ishlari Rossiya, Turkiya, Ukraina, Qozogʻiston, Yaponiya, AQSH, Hindiston, Xitoy, Vetnam, Germaniya, Qirgʻiziston va boshqa jurnallarda chop etilgan.

Yoshligi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Botobekov 1967-yil 1-mayda Oʻsh viloyati (hozirgi Jalolobod) Oqsi tumanidagi Jangi-Jol (hozirgi Malkaldi) qishlogʻida tugʻilgan. Otasi Toʻxtanazar Botobekov (1938-yil 15-fevralda tugʻilgan – 2006-yil 14-sentabrda vafot etgan) dehqon boʻlgan. Onasi Tojikan Botobekova (1947-yil 2-fevralda tugʻilgan) pensioner, Jalolobodning Oqsi tumani, Malkaldi qishlogʻida yashaydi. Oʻrta maktabni oʻz qishlogʻida tamomlagan. 1984-yilda Qirgʻiziston Davlat universiteti (keyinchalik Qirgʻiziston Milliy universiteti)ning jurnalistika fakultetiga oʻqishga kirgan va uni 1992-yilda tamomlagan.

U bir nechta tillarda qirgʻiz (mahalliy), rus (mahalliy), qozoq, oʻzbek, uygʻur, ingliz, nemis va turk tillarida soʻzlashadi va ijod qiladi.

Faoliyati[tahrir | manbasini tahrirlash]

1990—1993-yillarda “Qirgʻiziston madaniyati” haftalik gazetasida muxbir, ijtimoiy-siyosiy masalalar boʻlimi mudiri, soʻng “Qut bilim” oʻquv gazetasi muharriri oʻrinbosari, Bishkekda. 1994-yilda Qirgʻiziston parlamenti matbuot xizmati rahbari boʻlib ishlagan.

1994-yil noyabr oyida u diplomatik xizmatga kirdi. 1994—1996-yillarda Qirgʻiziston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi axborot-tahlil boshqarmasi boshligʻi lavozimida ishlagan. 1996—1998-yillarda Qirgʻizistonning Ukrainadagi elchixonasida birinchi kotib boʻlib ishlagan. 1999—2000-yillarda Qirgʻiziston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Xalqaro Strategik tadqiqotlar institutining bosh eksperti boʻlib ishlagan.

2000-yildan 2001-yilgacha u Bishkekda mustaqil tahlilchi boʻlib ishlagan, “Internyus” xalqaro tashkiloti (AQSh), Moskvadagi Karnegi markazi (AQSh) va Urush va tinchlikni yoritish institutida (Buyuk Britaniya) oʻz hissasini qoʻshgan. 2001-yilda Qirgʻiziston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga ishga taklif qilindi.2003-yilgacha prezidentning matbuot xizmati Asqar Akayevni boshqargan. 2003—2005-yillarda Qirgʻizistonning Turkiyadagi elchisi maslahatchisi boʻlib ishlagan. 2006—2008-yillarda Qirgʻiziston Respublikasi Davlat xizmati ishlari agentligida Davlat siyosati boshqarmasi boshligʻi lavozimida ishlagan.2008—2010-yillarda Qirgʻiziston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining ishni tashkil etish va nazorat qilish boʻyicha direktor oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

2016-yil boshidan boshlab u The Diplomat nashrida yozuvchi, Markaziy Osiyo va Yaqin Sharqdagi siyosiy islom boʻyicha ekspert boʻldi.

Uran Botobekov 2007-yildan 2009-yilgacha Milliy fanlar akademiyasining Falsafa va siyosiy-huquqiy tadqiqotlar instituti ilmiy xodimi boʻlgan.2010—2012-yillarda Milliy fanlar akademiyasi prezidenti ilmiy kotibi lavozimida ishlagan.2011-yilda “ Markaziy Osiyoda islom radikalizmining siyosiy jihatlari” mavzusida siyosiy fanlar boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qilgan.

2016-yildan Uran Botobekov radikal islom boʻyicha ekspert, mustaqil tahlilchi muallif va ilmiy tadqiqotchi, zamonaviy diplomatiyaga hissa qoʻshuvchi yozuvchi lavozimlarida ishlagan.2017-yil dekabr oyida u The Modern Diplomacy tahliliy platformasi maslahat kengashi aʼzosi etib saylandi.

Uning ilmiy izlanishlari Markaziy Osiyo va Yaqin Sharqdagi sunniy vahhobiylikning radikal mafkurasi, shuningdek, Al-Qoida va Islomiy davlat kabi guruhlarni asos qilib olgan salafiy-jihodiy oqimlarga qaratilgan. Uran Botobekovning “Think like Jihodist: Anatomy of Central Asian Salafi Groups” nomli kitobi 2019-yilning may oyida Zamonaviy Diplomatiya Platformasi tomonidan chop etilgan[2].

Qirgʻiz muxolifati orasida[tahrir | manbasini tahrirlash]

2011-yildan 2015-yil oxirigacha Botobekov Qirgʻizistonda muxolif siyosiy faoliyat bilan shugʻullangan.2013-yilda muxolifatdagi “Uluttar birimdigi” siyosiy partiyasining qurultoyida partiya raisi oʻrinbosari etib saylangan.2012—2016-yillarda muxolifat partiyalari va siyosatchilardan iborat “Qirgʻiziston Milliy Muxolifat Harakati” aʼzosi boʻlgan. Botobekov Qirgʻiziston hukumati va Qirgʻiziston prezidentini 2012—2016-yillarda soʻz erkinligiga bosim oʻtkazgani, muxolifat jurnalistlari va siyosatchilarni taʼqib qilgani uchun tanqid qildi.U rus tilidagi mashhur The Evening Bishkek (Vecherniy Bishkek) gazetasini hukumat amaldorlari bilan yaqin aloqada boʻlgan shaxslarning tortib olishga urinishlariga keskin qarshi chiqdi[3]. 2015-yilda muxolifatning soʻz erkinligi va inson huquqlari boʻyicha yigʻilishlarida faol ishtirok etgani uchun u qisqa vaqt ichida Qirgʻiziston huquq-tartibot idoralari tomonidan hibsga olingan.

Freedom House hisobotida 2015-yil iyun – 2016-yil may oylarida:[4] shunday deyilgan:

Shunday qilib, 2016-yil yanvar oyida unga nisbatan davom etayotgan siyosiy bosim tufayli va qotillik ehtimoli haqida baʼzi ogohlantirishlar olgach, AQShga koʻchib oʻtishdan oldin vaqtincha Turkiyada yashagan.

Tan olinishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • 2003-yil 28-avgustda Qirgʻiziston Respublikasi Prezidentining (284-son) qarori bilan Uran Botobekovga “Qirgʻiziston Respublikasining Favqulodda va Muxtor Elchisi ” diplomatik unvoni berildi.
  • 2003-yil 17-fevralda Qirgʻiziston Respublikasi Prezidentining Farmoni (53-son) bilan unga “Qirgʻiziston Respublikasining uchinchi darajali davlat maslahatchisi” darajali unvoni berilgan.

Shaxsiy hayoti[tahrir | manbasini tahrirlash]

Uran Botobekov Aytbu Botobekova bilan turmush qurgan; Ularning qizi Aruuke va ikki oʻgʻli - Oyturan va Elturanlardir.

Doktor Uran Botobekovning ilmiy-ommabop maqolalari roʻyxati[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • The ideology of „Wahhabi dzhaamats“ in Kyrgyzstan: stereotypes and adaptation to local conditions. // International scientific Journal „Science of Kazakhstan world.“ – Astana, 2010. – ed. № 4 (32). – P. 127-13.
  • Salafism in Central Asia. Where does caravan go? // Journal of the Institute of Philosophy and Political-Legal Studies, National Academy of Sciences „The human problems of our time.“ – Bishkek, 2010. – ed. № 11. – P. 18-25.
  • The causes and roots of Islamic radicalism. // Journal of the Institute of Philosophy and Political and Legal Studies National Academy of Sciences Kyrgyz Republic, “Humanitarian Challenges of our Time”., – Bishkek, 2010, edit. – № 11. – P. 248-259.
  • Religious-extremist party „Hizb ut-Tahrir al-Islami“ in Kyrgyzstan. // The Republican scientific-theoretical journal „Science and New Technologies“. – Bishkek, 2009. – № 7 – P. 205-208.
  • Interaction of religious in Kyrgyzstan. // Republican scientific-theoretical journal „Science and New Technologies“. – Bishkek, 2009. – № 7. – P. 222-223.
  • Religious-extremist parties in Kyrgyzstan. // Scientific journal of KNU named after Jusup Balasagyn, „Social and human sciences.“ – Bishkek, 2009. – № 5–6. – P. 121-123.
  • Islamic radicalism: practical recommendations and solutions of problems. // Journal of BHU K.Karasaeva „Bulletin of the BHU.“ – Bishkek, 2010. – № 2 (17). – P. 46-48.
  • “Potential for Conflict in the Fergana Valley: Religious Extremism and Drug Trafficking”. // Multi-Dimensional Borders of Central Asia., Ed. by Martha Brill Olcott and Alexey Malashenko, Carnegie Moscow Center. – Moscow, Gandalf, 2000. – ed. No 2. – P. 44-55.
  • Omelicheva, Mariya Y. (1–mart 2010–yil). „The Ethnic Dimension of Religious Extremism and Terrorism in Central Asia“ (PDF). International Political Science Review (inglizcha). 31-jild, № 2. 167–186-bet. doi:10.1177/0192512110364738. ISSN 0192-5121.{{cite magazine}}: CS1 maint: date format ()
  • How to unite western and Islamic values. // Journal «Dialog of EuroAsia» – Bishkek, publishing house «Basma», 2007. – P. 5-7.
  • Kyrgyzstan is under influence of world religions. // Journal «Zamandash», – Bishkek, 2008 – № 3 (56) March. – P. 6-8.
  • What nationality Zaruhuddin Muhammad belongs to? // Journal «Dialog Avrasya». – Bishkek, publishing house «Basma», 2009. – P. 24-25.
  • Mevlana that made a famous German poet Goethe Muslim. // Journal «Dialog Avrasya». – Bishkek, publishing house «Basma», 2008. – P. 20-22.
  • Islamists Challenge Kyrgyz Authorities[sayt ishlamaydi]. // Magazine IWPR (Institute for War and Pease Reporting). – London, RCA No.44, March 14, 2001,

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Uran Botobekov left Kyrgyzstan. An article in Russian language. - URL: http://zanoza.kg/doc/332296_jyrnalist_yran_botobekov_pokinyl_kyrgyzstan.html
  2. „Anatomy of Central Asian Salafi groups“. Qaraldi: 7-oktabr 2020-yil.
  3. „Kyrgyz Committee for Human Rights (KCHR) – Ulugbek Babakulov: There is a systematic shooting“. kchr.org. 31-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-sentabr 2022-yil.
  4. „Kyrgyzstan | Country report | Freedom on the Net | 2016“. freedomhouse.org. 6-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-sentabr 2022-yil.