Kontent qismiga oʻtish

U-Tapao xalqaro aeroporti

Koordinatalari: 12°40′47″N 101°00′18″E / 12.67972°N 101.00500°E / 12.67972; 101.00500
Vikipediya, erkin ensiklopediya
U-Tapao–Rayong–Pattaya xalqaro aeroporti
ท่าอากาศยานอู่ตะเภา ระยอง–พัทยา
IATA kodi: UTP – ICAO kodi: VTBU
Qisqacha bayon
Aeroport turi Fuqarolik / harbiy
Egasi Tailand Qirollik dengiz kuchlari
Operator Aeroportlar departamenti
Xizmat doirasi Chonburi va Rayong provinsiyalari
Joylashuvi Ban Chang, Rayong, Tailand
Ochilgan 2-iyun, 1966-yil (59 yil avval) (1966-06-02)
Havo yoʻli tuguni
  • Budgetline[1]
  • Pattaya Airways[2]
Dengiz sathidan balandligi 13 m / 42 ft
Koordinatalari 12°40′47″N 101°00′18″E / 12.67972°N 101.00500°E / 12.67972; 101.00500
Vebsayti utapao.com
Xarita
UTP/VTBU (Tayland)
UTP/VTBU
Aeroportning Tailanddagi joylashuvi
Uchish/qoʻnish yoʻlaklari
Uzunligi Yuzasi
m ft
18/36 3,505 11,500 Asfalt
Maʼlumotlar (2023-yil oktyabr - 2024-yil sentyabr)
Yoʻlovchilar soni[3] 370 210 ▼0,17%
Xalqaro yoʻlovchilar soni 227 506 ▼0,26%
Mahalliy yoʻlovchilar soni 142 704 0,04%
Parvozlar soni 5 788 ▼0,05%
Manba: DAFIF[4][5]

U-Tapao–Rayong–Pattaya xalqaro aeroporti (IATA: UTP, ICAO: VTBU), Utapao yoki U-Taphao deb ham yoziladi, Tailandning sharqidagi Rayong va Pattaya shaharlariga xizmat koʻrsatuvchi qoʻshma fuqarolik-harbiy xalqaro aeroportdir. Rayong provinsiyasining Ban Chang tumanida joylashgan[6][7].

Aeroport U-Tapao Tailand Qirollik harbiy-dengiz kuchlari aviabazasi sifatida ham xizmat qiladi, Tailand Qirollik dengiz kuchlari 1-havo qanoti shu yerda joylashgan. U-Tapaoda Thai Airways aviakompaniyasining yirik texnik xizmat koʻrsatish majmuasi joylashgan boʻlib, u nafaqat ushbu aviakompaniyaning, balki boshqa mijozlarning ham samolyotlariga xizmat koʻrsatadi[8]. Bangkok aeroportlari muxolifat namoyishchilari tomonidan toʻsib qoʻyilgan paytda, U-Tapao 2008-yil 26-noyabrdan 5-dekabrgacha qisqa muddatda Tailandning asosiy havo darvozasi vazifasini bajargan. 2015-yildan boshlab mamlakatning sayyohlik oʻsishida muhim rol oʻynovchi ikkala Bangkok xalqaro aeroporti sigʻimidan oshib ishlayotgani sababli[9][10], U-Tapao poytaxtga nisbatan yaqinligi sababli muqobil xalqaro markaz sifatida koʻrilmoqda.

Joylashuvi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

U-Tapao Bangkokdan taxminan 90 milya (140 km) janubi-sharqda, Sukhumvit yoʻlining 189-kilometrida, Sattahip yaqinida, Siyam qoʻltigʻi boʻyida, mamlakatning eng mashhur[manba kerak] sohil kurortlaridan biri – Pattayadan mashinada 45 daqiqalik masofada joylashgan.

Tarixi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Vyetnam urushi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

U-Tapao aviabazasi AQSh tomonidan Vyetnam urushi paytida Vyetnam, Laos va Kambodjada amalga oshirilgan topshiriqlar uchun B-52 bombardimonchi samolyotlarini joylashtirish maqsadida qurilgan[11]. Qurilish 1965-yil 15-oktyabrda boshlangan va 1966-yil 2-iyunda yakunlangan[12]. U-Tapao AQSh harbiy-havo kuchlarining B-52 bombardimonchilari uchun Janubi-Sharqiy Osiyodagi asosiy aviabaza boʻlgan, mahalliy tailandliklar uni „Bee-hasip-sawng“ (B-52) deb atashgan[13]. U-Tapao Korat, Udon, Ubon, Nakhon Phanom va Takhli kabi boshqa AQSh bazalari bilan bir qatorda front chizigʻidagi baza sifatida faoliyat yuritgan. AQSh havo kuchlarining B-52 samolyotlari Shimoliy Vyetnam va Laosdagi shimoliy vyetnamliklar nazoratidagi hududlarga muntazam reydlar uyushtirgan, har bir parvoz oʻrtacha 108 ta 500 va 750 funtli bombalarni olib yurgan. U-Tapao harbiylar uchun Bob Hopening Rojdestvo shoularining muntazam toʻxtash joylaridan biri boʻlgan[14].

Bangkokdagi 2008-yil noyabr noroziliklari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

2008-yil noyabr oxirida Suvarnabhumi va Don Mueang aeroportlari hukumatga qarshi namoyishchilar tomonidan egallab olingani sababli vaqtincha yopilgach, U-Tapao qisqa muddatga Tailandning asosiy qoʻshimcha xalqaro havo darvozasi boʻlib xizmat qildi. Koʻplab aviakompaniyalar Suvarnabhumi aeroportining yopilishi tufayli qolib ketgan xalqaro yoʻlovchilarni tashish uchun U-Tapao orqali maxsus reyslar tashkil qildi[15][16][17][18][19]. Italiya, Makao va Ispaniya kabi bir nechta davlatlar ham oʻz fuqarolarini evakuatsiya qilish uchun charter reyslarini yuborgan[manba kerak].

100 mingga yaqin yoʻlovchi dekabr oyining boshlarigacha Tailandda qolib ketgan. Garchi uchish-qoʻnish yoʻlagi yirik samolyotlarni qabul qila olsa-da, U-Tapaoning terminallari bir kunda bir nechta reysdan ortigʻini qabul qilish uchun moʻljallanmagan edi. Yoʻlovchilar koʻplab noqulayliklarga duch kelishdi, xavfsizlik tizimlari esa zamonaviy talabga javob bermagani uchun AQShga yoʻnalgan baʼzi reyslar Yaponiyaga yoʻnaltirildi va yoʻlovchilar u yerda qoʻshimcha xavfsizlik tekshiruvidan oʻtishga majbur boʻldi[17].

Aeroportni kengaytirish

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bangkokdagi ikki xalqaro aeroport toʻliq sigʻimda ishlayotganligi sababli, hukumat U-Tapaoni aviakompaniyalar uchun uchinchi yirik yoʻnalishga aylantirishni rejalashtirmoqda. Yangi ikkinchi terminal aeroportning sigʻimini yiliga 800 ming yoʻlovchidan 3 milliongacha oshiradi. 2-terminal 2018-yil noyabr oyida qisman ochilgan va 2019-yil fevral oyida rasman ishga tushirilgan[20].

Xitoydan haftasiga 41 ta toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar ham amalga oshirilgan[21]. Aeroport direktori kontr-admiral Worapol Tongpricha aytishicha, 620 million batlik terminal uch yillik rivojlanish dasturining birinchi bosqichi hisoblanadi. Ikkinchi bosqichda hukumat aeroportning sigʻimini yiliga 15 million yoʻlovchigacha oshirishni rejalashtirmoqda[22].

2022-yil noyabr oyida Tailand hukumati U-Tapaoni yanada kengaytirish rejasini maʼqulladi, bu orqali aeroport sigʻimi yiliga 60 million yoʻlovchigacha yetkaziladi. Loyihaga yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi, taksi yoʻlaklari va Pattaya hamda Bangkokning havo yoʻlovchilar sigʻimini oshiradigan, shuningdek, Sharqiy iqtisodiy koridor bilan aloqalarni mustahkamlaydigan infratuzilma kiradi[23].

Konsessiyalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

2018-yil oxirida King Power kompaniyasi U-Tapao aeroportida bojsiz doʻkonlarni boshqarish uchun oʻn yillik shartnomani qoʻlga kiritdi. Tailandning Central Department Store Company (Central Group) va DFS Group oʻrtasidagi hamkorlik asosida chakana savdo va xizmat koʻrsatish, asosan oziq-ovqat va ichimliklar sohasi boʻyicha, 10 yil davomida amalga oshiriladi[24].

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Aviakompaniya Manzillar
AirAsia Kuala Lumpur–Xalqaro
Azur Air, Rossiya bayrogʻi Rossiya Mavsumiy charter: RossiyaBarnaul, Irkutsk, Krasnoyarsk–Xalqaro, Moskva–Vnukovo, RossiyaNovokuznetsk, Novosibrisk, Samara, Ufa, Vladivostok, Xabarovsk, Yekaterinburg
Bangkok Airways TailandKoh Samui, Phuket
Belavia Mavsumiy charter: Minsk (2026-yil 9-yanvardan boshlanadi)[25]
Nordwind Airlines Mavsumiy charter: Moskva–Sheremetyevo (2025-yil 25-noyabrdan boshlanadi), Yekaterinburg (2025-yil 21-noyabrdan boshlanadi), Novosibrisk (2025-yil 23-noyabrdan boshlanadi), Krasnoyarsk (2025-yil 18-noyabrdan boshlanadi)
Thai Lion Air TailandChiangmay, TailandUdon Thani[26]
Qanot Sharq Mavsumiy charter: Toshkent (2026-yil yanvardan boshlanadi)

Baxtsiz hodisalar va falokatlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • 1977-yil 28-oktyabrda Xoshimin shahrining Tan Son Nhat xalqaro aeroportidan Vyetnamning Phu Quoc shahridagi Duong Dong aeroportiga yoʻl olgan Vietnam Airlines aviakompaniyasining Douglas DC-3 samolyoti oʻgʻirlab ketildi va yoqilgʻi quyish uchun U-Tapao aviabazasiga yoʻnaltirildi. Samolyotdagi ikki vyetnamlik amaldor oʻgirlik oqibatida halok boʻldi.

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ flybudget line
  2. ↑ pattaya airways
  3. ↑ „Passenger statistics for 2015–2019“ (th). U-Tapao Rayong Pattaya International Airport.[sayt ishlamaydi]
  4. ↑ „Airport information for VTBU“. World Aero Data. 2019-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Data current as of October 2006. Source: DAFIF.
  5. ↑ Aeroport haqida UTP Great Circle Mapper'da. Source: DAFIF (effective October 2006).
  6. ↑ „U Tapao-Pattaya International Airport“. U Tapao Airport Authority. 2011-yil 25-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 6-fevral.
  7. ↑ „Home“. U-Tapao Rayong Pattaya International Airport. Qaraldi: 2018-yil 23-noyabr.
  8. ↑ „Thai Airways International: Technical Department --- U-Tapao Second Maintenance Center ---“. www.thaitechnical.com. 2008-yil 6-iyulda asl nusxadan arxivlangan.
  9. ↑ „New terminal to boost U-Tapao Airport“. 2017-yil 21-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 21-noyabr.
  10. ↑ „Don Mueang is world's busiest LCC“. The Nation (2015-yil 15-sentyabr). 2015-yil 17-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan.
  11. ↑ Janssen, Peter. „Military airbase set for commercial take-off in Thailand“. Asia Times (2017-yil 6-iyun). Qaraldi: 2019-yil 3-fevral.
  12. ↑ „History“. U-Tapao Rayong Pattaya International Airport. 2019-yil 30-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 24-aprel.
  13. ↑ Ellis, John „U-Tapao Air Base“ (Historical photos). Cohojohn.tripod.com. Qaraldi: 2019-yil 3-fevral.
  14. ↑ „Bob Hope Visit“. Thailand Dog Handlers. Qaraldi: 2019-yil 3-fevral.
  15. ↑ „ANA International Flight Status“. Fli.ana.co.jp. 2013-yil 13-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 2-dekabr.
  16. ↑ „Cathay Pacific“. Cathay Pacific.
  17. ↑ 17,0 17,1 „Latest update on Bangkok, Utapao and Europe flights“. EVA Airways. 2008-yil 2-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 27-may.
  18. ↑ „THAI Operates 34 Special Inbound and Outbound Flights on 2 December 2008“. THAI. 2008-yil 5-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 27-may.
  19. ↑ Page 6, South China Morning Post, 30 November 2008.[tekshirish uchun yetarlicha aniq emas]
  20. ↑ „Terminal 2 at U-Tapao airport to be fully opened in February“. The Nation (2018-yil 8-noyabr). Qaraldi: 2018-yil 4-dekabr.
  21. ↑ „Home“. utapao.com.
  22. ↑ „U-Tapao airport takes new leap“. Bangkok Post (2016-yil 21-iyun). Qaraldi: 2016-yil 21-iyun.
  23. ↑ Mail, Pattaya „Massive expansion approved for U-Tapao-Rayong-Pattaya International Airport“ (en-US). Pattaya Mail (2022-yil 6-noyabr). Qaraldi: 2022-yil 9-noyabr.
  24. ↑ Moodie, Martin „King Power wins U-Tapao Airport duty free contract; Central Group/DFS alliance gains duty paid and services“. The Moodie Davitt Report (2018-yil 21-noyabr). Qaraldi: 2018-yil 23-noyabr.
  25. ↑ „Belavia 1Q26 Thailand Charters“. aeroroutes.com. Qaraldi: 2025-yil 22-oktyabr.
  26. ↑ „Thai Lion Air June 2025 Domestic Routes Addition“. Aeroroutes. Qaraldi: 2025-yil 21-aprel.

Havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Vikiomborda U-Tapao International Airport mavzusiga oid fayllar bor 

"https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=U-Tapao_xalqaro_aeroporti&oldid=5783518" dan olindi