Turkashlar

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Turkashlar, turgash, turgesh — ilk oʻrta asr turkiy xalklaridan biri. Qozogʻistonlik tarixchi Yu.A.Zuyevning fikricha, T.ning qad. ajdodlaridan birini yuyechji qabilalari tashkil qilgan. T. toʻgʻrisida ilk maʼlumotlar 7-asrning 2choragidan uchraydi. Ular, asosan, Yettisuvda yashagan. Bu davrda T. Gʻarbiy Turk xoqonligi hududida yashagan dulu qabilaviy ittifoqiga kirgan. 7-asrning oxirida T. oʻz davlatiTurkash xoqonligini barpo etdi. T. 2 katta guruh — qora va sariqlarga boʻlingan. Ular oʻrtasida vaqtvaqti bilan oʻzaro kelishmovchiliklar boʻlib turgan. Gardiziytlng maʼlumotiga qaraganda, T. 2 urugʻ: tuxsi va azlarga boʻlingan. 766 y. qarluqlar kuchayib Turkash xoqonligini tugatdilar va T.ning asosiy qismini oʻzlariga boʻysundirdilar. T.ning qolgan qismi uygʻurlarga qaram boʻldi. L.N.Gumilyovning fikricha, bu voqeadan soʻng T. xalq sifatida tugatildi. Ularning bir qismi qarluq nomini qabul qildi, qolgani esa uygʻurlar tarkibiga singib ketdi. Ammo, shuni taʼkidlab oʻtish kerakki, T.ning nomi 9-asrda ham manbalarda uchraydi. Az va tuxsi urugʻlarining nomi esa keyingi asrlarda ham manbalarda tilga olingan.

Adabiyot[tahrir]

  • Zuyev Yu.A., Ranniye tyurki: ocherki istorii i ideologii, Almati, 2002.

Azim Malikov.