Turk va islom sanʼati muzeyi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Turk va islom sanʼatlari muzeyiTurkiyaning Istanbul shahri, Fotih tumanidagi Sultonahmet maydonida joylashgan muzey. 1524-yilda qurilgan bu bino ilgari Sulaymon I ikkinchi bosh vaziri boʻlgan Pargʻali Ibrohim Poshoning saroyi boʻlgan. va u Sultonning singlisi Haticha Sultonning eri boʻlgan.

Muzey to'plamlarida islomiy xattotlik, koshin va gilamlarning koʻzga koʻringan namunalari hamda Turkiyadagi turli madaniyatlarga, xususan, koʻchmanchi guruhlarga oid etnografik koʻrgazmalar mavjud. Ushbu koʻrgazmalar turli vaqt va mintaqalardagi xonalarni yoki turar-joylarni qayta yaratadi.

1914-yilda u dastlab Sulaymoniya majmuasida joylashgan Islomiy vaqflar muzeyi sifatida ochiladi[1]. XVI asrda buyuk turk meʼmori Sinan tomonidan qurilgan Sulaymoniya majmuasi hisoblangan. Oxir-oqibat, 1923-yilda Turkiya Respublikasi tashkil etilgandan soʻng muzey turk va islom sanʼatlari muzeyi deb nomlandi va bu jamiyatni millat maqomi bilan oʻzgartirdi. Jamiyatning oʻtish davri bilan bir qatorda koʻrgazma maydonlarida ham oʻz taʼsiri paydo boʻldi, bu esa Usmonli imperiyasini va koʻproq islom dunyosini ifodalashdan oʻzgardi. Usmonli muzeylari turk millatchiligiga mos ravishda paydo boʻlgach, turk jamiyati sanʼatda Gʻarb amaliyotlarini oʻzlashtira boshladi[2]. 1983-yilda muzey Ibrohim Posho saroyiga koʻchirildi. Yaxshi saqlanib qolgan ushbu bino XVI asr Usmoniylar davri meʼmoriy taʼsirga ega. Tarixiy tosh bino 1966-1983 yillarda taʼmirlangan[3]. Turk va Islom sanʼati muzeyi Turkiyada islom sanʼatini birlashtirgan birinchi muzey boʻldi[4]. Chiroyli binoning vazifasi sadrlar, kazarmalar, elchixonalar saroyi, roʻyxatga olish idorasi, yangichaxonlar uyi, tikuvchilik uchun joy boʻlib xizmat qilgan. Saroy yana ustaxona va qamoqxonadan iborat boʻlgan[5].

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „The Art of the Qur'an: The Museum of Turkish and Islamic Arts“ (en-US). Freer Gallery of Art & Arthur M. Sackler Gallery. 28-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-dekabr 2020-yil.
  2. Shaw, Wendy. Islamic Arts in the Ottoman Imperial Museum, 1889-1923. Freer Gallery of Art, The Smithsonian Institution and Department of the History of Art, University of Michigan, 2000 — 55–68 bet. 
  3. „İstanbul - Turkish and Islamic Arts Museum“. www.ktb.gov.tr. Qaraldi: 8-noyabr 2020-yil.
  4. „Türk ve İslam Eserleri Müzesi“ (tr). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Qaraldi: 5-dekabr 2020-yil.
  5. „İstanbul - Turkish and Islamic Arts Museum“. www.ktb.gov.tr. Qaraldi: 8-noyabr 2020-yil.