Tibbiy tarjima
| Tarjima |
|---|
 |
| Turlari |
| Nazariya |
| Texnologiyalar |
| Lokalizatsiya |
| Institutsional |
| Bog‘liq mavzular |
|
Tibbiy tarjima — bu sogʻliqni saqlash, tibbiy asbob-uskunalar, marketing yoki klinik, meʼyoriy va texnik hujjatlar uchun turli xil materiallarni, masalan, oʻquv qoʻllanmalari, tibbiy byulletenlar, dori vositalarining maʼlumot varaqlari va boshqalarni tarjima qilish amaliyotidir. Koʻp mamlakatlar kompaniya va tashkilotlardan tibbiy buyumlar yoki farmatsevtika vositalariga oid adabiyotlar hamda yorliqlarni oʻz milliy tillariga tarjima qilishni talab qiladi. Klinik sinovlarga oid hujjatlar koʻpincha klinik shifokor, bemorlar va nazorat qiluvchi vakillar uchun tarjimaga muhtoj boʻladi. Meʼyoriy tasdiqlash uchun topshiriladigan hujjatlar odatda albatta tarjima qilinishi shart[1][2]. Tibbiy matnlarning oʻta texnik, nozik va huquqiy tartibga solingan tabiati tufayli, tibbiy tarjima til bilish koʻnikmalaridan tashqari maxsus tayyorgarlik va soha boʻyicha chuqur bilimlarni talab qiladi.
Jarayon
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tibbiy tarjima jarayoni quyidagi bosqichlarni oʻz ichiga olishi mumkin:
- Matnni asl formatidan ajratib olish.
- Matnni maqsadli tilga tarjima qilish.
- Tasdiqlangan terminologiyaga, tegishli uslub va matn ohangiga rioya qilinganini taʼminlash uchun boshqa mutaxassis tomonidan tahrir qilish.
- Tarjimani asl formatida (masalan, Word hujjati, veb-sahifa, elektron taʼlim dasturi) nashr etish.
- Formatlangan tarjimada tinish belgilari, qator va sahifa koʻchishlari toʻgʻri ekanini hamda maʼlumotlar xatosiz aks etayotganini tekshirish uchun musahhihlik qilish.
- Tarjima barcha talablarga javob berishiga ishonch hosil qilish uchun ushbu tilda soʻzlashuvchi mahalliy mutaxassis tomonidan koʻrib chiqish.
Tarjima agentliklari ham loyihani boshqarish, ham lingvistik jihatlarni nazorat qilishlari mumkin.
Sifat va standartlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tibbiy matnlarning inson hayoti va oʻlimi bilan bogʻliq oʻta muhim tabiati tarjima sifatiga katta eʼtibor qaratishni talab qiladi[3]. Xalqaro tibbiyot sanoati qatʼiy tartibga solingan boʻlib, hujjatlarni tarjima qilishi shart boʻlgan kompaniyalar odatda quyidagi standartlardan biri yoki bir nechtasiga muvofiq sertifikatlangan yoki ularga mos keladigan tarjima agentliklarini tanlaydilar:
- EN 15038 — Tarjima xizmatlarini koʻrsatuvchilar sifati boʻyicha Yevropa standarti (Tarjima sifati standartlari).
- ISO 9001 — Sifat menejmenti tizimi standarti.
- ISO 13485 — Tibbiy buyumlar ishlab chiqarishning umumiy standarti.
Tibbiy tarjima sohasidagi oʻziga xos xususiyatlar, qonun-qoidalar va murakkabliklar tufayli, faqat tibbiy tarjima bilan shugʻullanadigan ayrim ixtisoslashgan tarjima kompaniyalari paydo boʻldi. Bunday kompaniyalarning baʼzilari tarjima jarayonini nazorat qilish uchun amaliyotchi shifokorlarni ishga yollagan[4].
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Tremédica — tibbiy tarjima boʻyicha tashkilot
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Resource Library for Medical Device Professionals“. 2010-yil 1-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 28-mart.
- ↑ „EU Medical and IVD Device Labeling: Translation Requirements and Trends“.
- ↑ „Long live translation quality“. 2010-yil 10-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 4-may.
- ↑ „Why should the Democrats consider a specialized translation agency?“.