Termiz universiteti

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Termiz davlat universiteti - ilmiy va pedagog kadrlar tayyorlaydigan oliy oʻquv yurti. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmoniga asosan 1992 yil 15 martda Termiz pedagogika instituti (1955 yilda asos solingan) negizida Termiz shahrida tashkil etilgan. Universitetda 14 ft (fizikamat., tabiiyotgeogr., iqtisodiyot, moliyamenejment, kimyo, oʻzbek va rus filol.si, tarix, xorijiy tillar, industrialped., jismoniy madaniyat, ped. va musiqa, muhandistexnika, ijtimoiygumanitar fanlar, mutaxassislar malakasini oshirish va qayta tayyorlash), 48 kafedra, 30 dan ortiq ilmiy va oʻquv laboratoriya, 4 kompyuter sinfi, 2 akademik litsey, biznes maktabi,50 oʻrinli sanatoriyprofilaktoriy, sport majmuasi, milliy ansambl va yosh tomoshabinlar teatri, "Tabassum" quvnoklar va zukkolar klubi, instituternet tarmogʻiga ulangan 3 kutubxona (300 mingdan ortiq asar), 3 qiroatxona bor (2004). Universitetda 27 ixtisoslik [kasb taʼlimi (sohalar boʻyicha), musiqiy taʼlim, milliy istiklol gʻoyasi, huquq va maʼnaviyat asoslari, boshlangʻich taʼlim va tarbiyaviy ish, maktabgacha taʼlim, jismoniy tarbiya va jismoniy madaniyat, kasb taʼlimi (ijtimoiyiqtisodiy soha), kasb taʼlimi (kimyoviy texnologiya va biotexnologiya), kasb taʼlimi (qishloq xoʻjaligi. mahsulotlarini ishlab chiqarish., dastlabki ishlov va saqlash texnologiyasi, agroinjeneriya), filol., oʻzbek tili, ingliz tili, nemis tili, rus tili, tarix, psixologiya, iktisodiyot, menejment, moliya, biol., fizika, geogr., kimyo, mat., amaliy mat. va informatika, transport vositalarini ishlatish va taʼmirlash, agrokimyo va agrotuproqshunoslik, ekologiya va tabiatdan foydalanish] boʻyicha mutaxassislar tayyorlanadi. 6 mutaxassislik boʻyicha aspirantura faoliyat koʻrsatadi. 2002/03 oʻquv yili untda 6700 talaba taʼlim oldi, 536 oʻqituvchi, jumladan, 26 fan doktori va professor, 152 fan nomzodi va dotsent ishladi. Unt Rossiya, Fransiya, GFR, Yaponiya, Gollandiya, Polsha, Ukraina, Avstriya, Bolgariya, Belorussiya, Qozogʻiston, Ozarbayjon olimlari bilan ilmiy hamkorlik qiladi. Unt faoliyati J. Omonturdiyev, Sh. Samatov, X. Rahmonqulov, B. Qodirov, A. Abdullayev, Q. Joʻrayev, U. Umarov, J. Esanov, X. Xudoyberdiyev, S. Tursunov va boshqa professoroʻqituvchilar nomi bilan bogʻliq. Universitetda "Termiz universiteti" gaz. nashr etiladi. 2004-yil gacha universitet 27 mingdan ortiq, mutaxassis tayyorladi.

Tarixi[tahrir]

Termiz davlat universiteti Surxon vohasining nufuzli oliy dargohi sanalib, ko‘p sonli jamoaga egadir. O‘zbekistonning janubiy viloyatlari Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarida o‘qituvchi kadrlarga bo‘lgan talab va ehtiyojni hisobga olgan holda, O‘zbekiston SSR Minstrlar Soveti 1954-yil 24-fevralda Marg‘ilon o‘qituvchilar Institutini Qarshi va Termiz shaharlariga ko‘chirish haqida qaror qabul qildi. 1954-yilda Marg‘ilon o‘qituvchilar Instituti negizida Termiz o‘qituvchilar instituti ta’sis etildi. Termiz o‘qituvchilar institutining ochilishi Surxon vohasi ta’lim tizimi va madaniy hayotida ulkan burilish yasadi. Mazkur maskan tashkil etilgan dastlabki o‘quv yili, ya’ni 1954-1955- o‘quv yilida 175 nafar yoshlar talabalikka qabul qilindi va quyidagi bo‘limlar faoliyati yo‘lga qo‘yilgan edi: O‘zbek tili va adabiyoti, Rus tili va adabiyoti, Fizika va matematika, Tabiatshunoslik va kimyo. 1956-1957-o‘quv yilida Termiz o‘qituvchilar institutini 187 nafar to‘liqsiz oliy ma’lumot olgan talabalar bitirib hayotga yo‘llanma olishdi. 1956-1957-o‘quv yilida Termiz o‘qituvchilar instituti Termiz davlat Pedagogika Institutiga aylantirildi va bu orqali Surxon vohasida ilk Oliy o‘quv yurtiga asos solindi.

Mustaqillik yillarida Termiz davlat universiteti Surxon vohasining yirik fan, ta’lim va madaniyat markaziga aylandi. Ushbu oliy ta’lim maskani O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 1992-yil 28-fevraldagi PF-356-sonli farmoniga muvofiq universitetga aylantirildi. Bugungi kunda universitetda 10921 nafar talaba (2019-yil), shundan kunduzgi bakalavriat ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha 9255 nafar, sirtqi bo‘lim bo‘yicha 2219 nafar, magistratura bo‘yicha esa 264 nafar talabalar tahsil olmoqda. Universitetda joriy o‘quv yilida 57 ta bakalavriat ta’lim yo‘nalishi va 25 ta magistratura mutaxassisliklari bo‘yicha kadrlar tayyorlash yo‘lga qo‘yilgan. Ayni vaqtda 575 nafar professor-o‘qituvchilardan 18 nafari fan doktori, professorlar, 119 nafari esa fan nomzodlari, falsafa doktorlari (PhD), dotsentlardir. Universitetda ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, 2019- yilda 12 ta ixtisoslik bo‘yicha 30 nafar tayanch doktorant, 2 nafar doktorant tahsil olmoqda. Zamonaviy shart-sharoitlarga ega universitetda 2019-yilda xorijiy oliy ta’lim muassasalari bilan 10 ta shartnoma va 7 ta memorandum imzolandi. 3 ta xalqaro, 4 ta respublika miqyosidagi anjuman, an’anaviy talabalar konferensiyasi yuqori saviyada tashkil etildi. Universitet talabalari viloyat, Respublika va boshqa davlatlarda xalqaro miqyosda o‘tkazilgan sport musobaqalarida 25 ta oltin, 6 ta kumush va 3 ta bronza medalni qo‘lga kiritgan. Universitet professor-o‘qituvchisi I.Allakov Davlat mukofoti – Do‘stlik ordeni bilan taqdirlandi hamda M.Norbosheva 8 mart munosabati bilan respublika miqyosida o‘tkazilgan tadbirda Prezident sovg‘asi bilan taqdirlandi (tilla soat).
2018/2019 o‘quv yilida universitet jamoasi 57 ta bakalavriat ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha 25116 nafar abiturientlardan hujjatlarni qabul qilgan. Respublikamizning 15 ta oliy ta’lim muassasalari qatorida universitetga maxsus sirtqi ta’lim shakli bo‘yicha 13062 ga yaqin abiturientlardan hujjatlar qabul qilindi. Qisqa muddatda tashkil etilgan qabul jarayonlaridan so‘ng 798 nafar talabalar universitetning maxsus sirtqi bo‘lim talabaligiga muyassar bo‘lishdi. Olib borilayotgan islohotlar, o‘rganilayotgan muammolar va ehtiyojlar, kelib tushayotgan murojaatlar tahlillari natijasida yangidan fakultet San’atshunoslik fakultet ochildi.
Bundan tashqari, 2019/2020 o‘quv yilida bakalavr bo‘yicha Yengil sanoat buyumlari konstruksiyasini ishlash va texnologiyasi, Cholg‘u ijrochiligi, Rangtasvir, Amaliy san’at, Vokal san’ati, Madaniyat va san’at muassasalarini tashkil etish hamda boshqarish, Psixologiya, Tarjima nazariyasi va amaliyoti, Buxgalteriya hisobi va audit, Chaqiriqqacha harbiy ta’lim, Huquq ta’limi, Milliy g‘oya, manaviyat asoslari va Arxeologiya ta’lim yo‘nalishlari, Magistratura bo‘yicha Zoologiya, Adabiyotshunoslik, Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi, adabiyotshunoslik, rus adabiyoti, ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi, muhandislik grafikasi va dizayn nazariyasi, arxeologiya, etnografiya, etnologiya va antrapologiya mutaxassisliklari, sirtqi ta’lim shakllari bo‘yicha tasviriy san’at va muhandislik grafikasi, musiqa ta’limi, texnalogik ta’lim, psixologiya ta’lim yo‘nalishlari ochilgan.

Faoliyati[tahrir]

“Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”ning qabul qilinishi bilan uzluksiz ta’lim tizimi orqali zamonaviy kadrlar tayyorlashning asosi yaratildi. O‘zbekiston Respublikasi demokratik, huquqiy va fuqarolik jamiyatini qurish yo‘lidan borayotgan bir paytda ta’lim sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarning bosh maqsadi va harakatga keltiruvchi kuchi har tomonlama rivojlangan barkamol insonni tarbiyalashdan iborat. Universitetda moddiy-texnik bazaning rivojlanishi, Davlat ta’lim standartlarining takomillashtirilishi, reyting tizimining o‘quv jarayoni asosini tashkil etishi, o‘quv adabiyotlari va elektron axborot ta’lim resurslari bilan ta’minlanishining talab darajasida bo‘lishi orqali yuqori malakali, raqobatbardosh kadrlar tayyorlash uchun mustahkam baza yaratilgan. Mustaqillik ruhini talabalar ongiga singdirish, ozodlik, vatanparvarlik kayfiyatini qaror toptirish o‘tilayotgan har bir darsning asosiy maqsadiga aylantirilgan va o‘quv jarayoni ilg‘or pedagogik texnologiyalar va axborot texnologiyalari asosida tashkil etilmoqda. Universitetda 13 ta: Fizika-matematika, o‘zbek filologiyasi, xorijiy filologiya, pedagogika, maktabgacha ta’lim, tabiiy fanlar, jismoniy madaniyat, kimyo va texnologiya, tarix, rus filologiyasi, iqtisodiyot va menejment, arxitektura va qurilish, san’atshunoslik fakultetlari hamda 40 ta kafedrada 575 nafar professor-o‘qituvchilar faoliyat ko‘rsatadi. Ilmiy salohiyat 21,8 % ni tashkil etadi. Bugungi kunda universitetda 10921 nafar talaba (2019-yil), shundan kunduzgi bakalavriat ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha 9255 nafar, sirtqi bo‘lim bo‘yicha 2219 nafar, magistratura bo‘yicha esa 264 nafar talabalar tahsil olmoqda. Universitetda joriy o‘quv yilida 57 ta bakalavriat ta’lim yo‘nalishi va 25 ta magistratura mutaxassisliklari bo‘yicha kadrlar tayyorlash yo‘lga qo‘yilgan. Ayni vaqtda 575 nafar professor-o‘qituvchilardan 18 nafari fan doktori, professorlar, 119 nafari esa fan nomzodlari, falsafa doktorlari (PhD), dotsentlardir. Universitetda ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, 2019-yilda 12 ta ixtisoslik bo‘yicha 30 nafar tayanch doktorant, 2 nafar doktorant tahsil olmoqda. Zamonaviy shart-sharoitlarga ega universitetda 2019-yilda xorijiy oliy ta’lim muassasalari bilan 10 ta shartnoma va 7 ta memorandum imzolandi. 3 ta xalqaro, 4 ta respublika miqyosidagi anjuman, an’anaviy talabalar konferensiyasi yuqori saviyada tashkil etildi. Universitet talabalari viloyat, Respublika va boshqa davlatlarda xalqaro miqyosda o‘tkazilgan sport musobaqalarida 25 ta oltin, 6 ta kumush va 3 ta bronza medalni qo‘lga kiritgan.2019-yilda universitet o‘qituvchisi I.Allakov Davlat mukofoti – Do‘stlik ordeni bilan taqdirlandi hamda M.Norbosheva 8 mart munosabati bilan respublika miqyosida o‘tkazilgan tantanali tadbirda Prezident sovg‘asi bilan taqdirlangan (tilla soat). 2019/2020 o‘quv yilida universitet jamoasi 57 ta bakalavriat ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha 25116 nafar abiturientlardan hujjatlarni qabul qilgan. Respublikamizning 15 ta oliy ta’lim muassasalari qatorida universitetga maxsus sirtqi ta’lim shakli bo‘yicha 13062 ga yaqin abiturientlardan hujjatlar qabul qilindi. Qisqa muddatda tashkil etilgan qabul jarayonlaridan so‘ng 798 nafar talabalar universitetning maxsus sirtqi bo‘lim talabaligiga muyassar bo‘lishdi. Olib borilayotgan islohotlar, o‘rganilayotgan muammolar va ehtiyojlar, kelib tushayotgan murojaatlar tahlillari natijasida yangidan fakultet San’atshunoslik fakulteti ochildi. Universitet qoshida 1 ta akademik litsey faoliyat ko‘rsatadi. Shu bilan bir qatorda "Axborot resurs markazi", "Axborot texnologiyalari markazi", "Noshirlik", "Qatag‘on qurbonlari xotirasi" muzeyi, "Viloyat mintaqaviy til o‘rganish", "Kurash", "Sog‘lomlashtirish", "Tikuvchilik" markazlari mavjud.

Xalqaro hamkorlik[tahrir]

Xalqaro hamkorliklar doirasida quyidagi loyihalar amalga oshirilmoqda: Termiz davlat universiteti chet el grantlari bo‘yicha 2019-yildagi xalqaro loyihalar doirasida faoliyati Yevropa Ittifoqining Erasmus+ dasturining “PAWER”, “INTRAS” loyihalari asosida tashkil etildi. 1. PAWER – “Hududlararo mobillikni yo‘lga qo‘yish va bu borada dolzarblik, sifat hamda tenglikni ta’minlash” Loyiha granti oluvchisi: Italiyaning L’Akvila universiteti. Loyiha maqsadi: Loyiha talabalar mobilligi kontekstida kreditlarni (baholarni) va besh o‘quv yo‘nalishi bo‘yicha baholash tizimini mukammallashtirish va bir xillashtirish jarayonini yo‘lga qo‘yishdan iboratdir. Loyiha yakuniga ko‘ra talabalarning xalqaro mobilligini osonlashtiruvchi, hamkor ta’lim muassasalari o‘rtasida yagona mexanizm ishlab chiqiladi. Loyihaning universitetdagi umumiy miqdori: 29,000 evroga teng. Loyiha muddati: 2016-2019 yy. 2.Loyiha nomi: INTRAS – Intellektual transport tizimlari: O‘zbekiston uchun yangi AKTga asoslangan magistratura o‘quv dasturi. Loyiha granti oluvchisi: Pol’shaning Gdansk universiteti. Loyiha maqsadi: Shu sohada O‘zbekistonda magistratura bosqichidagi ta’limni rivojlantirish va bu borada malaka almashish imkoniyatini yaratib berish. Loyihaning universitetdagi umumiy miqdori: 79,400 evroga teng. Loyiha muddati: 2017-2020 yy. Termiz davlat universitetida Germaniyaning SES (Senior Experten Service) – Keksa Ekspertlar xizmati fondi bilan hamkorlikda 2019-yilning 12-yanvaridan 28-yanvarigacha talabalarga ingliz tilidan dars mashg‘ulotlari, o‘qituvchilarga treninglar o‘tkazish maqsadida SES mutaxassisi Ilka Bixbaymer, 7-26-sentyabr kunlari yana bir ekspert janob Yohannes Shtikel tashrif buyurgan. Universitet hududida 2019-yilning 14-mart kuni Britaniya Kengashi (British Council) bilan hamkorlikda IELTS imtihonlari bo‘lib o‘tgan. Universitet rahbariyati, professor-o‘qituvchilar va talabalar bir qancha xorijiy safarlarga chiqishgan. Termiz davlat universiteti rektori A.Toshqulov va xalqaro aloqalar bo‘limi boshlig‘i G‘.Tog‘ayev Xitoyning Sian shahridagi Shimoliy-g‘arbiy universitetda Termiz davlat universitetida Konfutsiy universitetini ochish bo‘yicha rasmiy tashrifni amalga oshirgan va hamkorlik aloqalari o‘rnatilgan. 2019-yilning o‘zida Termiz davlat universitetidan rahbariyat vakillari, professor-o‘qituvchilar Rossiyaning N.G.Chernishevskiy nomidagi Saratov Milliy tadqiqot davlat universitetiga, Turkiyaning Anqara universitetiga, Chexiya Respublikasining Karlova universitetiga, Qozog‘iston Respublikasi “SILKWAY” xalqaro universitetiga, Qirg‘iziston Respublikasining Skryabin nomidagi Qirg‘iz milliy agrar universitetiga, Tojikiston davlat moliya-iqtisod universitetiga, Tojikistonning Rossiya-Tojik(slavyan) universitetiga, Tojikistondagi Dushanbe davlat pedagogika universitetlariga ilmiy safarlar bilan borishib, memarandumlar imzolashdi, turli hamkorlik aloqalari bo‘yicha shartnomalar tuzishdi. Bugungi kunda ham xorijiy ta’lim muassasalari bilan yaqindan tanishish, tajribalarini o‘rganish, hamkorlikni yo‘lga qo‘yish maqsadida xorijga safarlar davom ettirilmoqda.

Manbalar[tahrir]