Temasek Holdings

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Temasek Holdings (Private) Limited
Turi Davlat korxonasi
Tarmogʻi Investitsiyalarni boshqarish
Qachon asos solingan 25-iyun, 1974-yil (48 yil avval) (1974-06-25)[1]
Xoʻjayinlar
Boyligi S$403 mlrd (2022)
Ishchilar soni Green Arrow Up Darker.svg 900 (2022)[3]
Shoʻba korxonalari
Vebsayti temasek.com.sg

Temasek Holdings (Private) Limited yoki oddiygina Temasek – Singapur hukumatiga tegishli boʻlgan Singapur davlat xolding kompaniyasi. 1974-yil 25-iyunda tashkil etilgan Temasek 2022-yil holatiga ko‘ra 403 milliard singapur dollarlik sof portfeliga egalik qiladi va boshqaradi, yil davomida 37 milliard singapur dollari ajratilgan va 61 milliard singapur dollari investitsiya qilingan[4]. Uning bir yillik aksiyadorlarning umumiy daromadi (TSR) 5,8% ni tashkil etdi, uzoq muddatli 10 va 20 yillik TSRlar har yili mos ravishda 7% va 8% ni tashkil etdi. Yaratilganidan beri uning TSR 14% ni tashkil etdi, bu 48 yil davomida qoʻshildi[5]. Shuningdek, 2021-yil holatiga koʻra, uning boshqaruv ostidagi aktivlari (AUM) 484,4 milliard AQSh dollari (630 milliard AQSh dollari)ga ega[6].

Bosh ofisi Singapurda joylashgan boʻlib, u dunyoning 8 ta mamlakatida, jumladan, Pekin, Xanoy, Mumbay, Shanxay, Shenchjen va Osiyodan tashqarida London, Bryussel, Nyu-York, San-Fransisko, Vashington, Kolumbiya okrugi va Mexikoda 12 ta ofisga ega[7]. U faol aksiyador va investor boʻlib, uning uzoq muddatli portfelini qurishda toʻrtta asosiy tarkibiy yoʻnalish – raqamlashtirish, barqaror hayot, isteʼmol kelajagi va uzoq muddatli yoʻnalishlari mavjud[8]. Temasek portfeli keng koʻlamli tarmoqlarni qamrab oladi. Uning asosiy investitsiya sohalariga isteʼmol, media va texnologiyalar, hayot fanlari va qishloq xoʻjaligi oziq-ovqat va bankdan tashqari moliyaviy xizmatlar kiradi[9].

Temasek 2004-yilda ilk kredit reytingini eʼlon qilganidan beri Moodyʼs[10] va Standard & Poorʼs[11] reyting agentliklari tomonidan “Aaa/AAA” umumiy korporativ global kredit reytinglariga ega. Shuningdek, u Linaburg-Maduell Transparency Index boʻyicha ham choraklik mukammal koʻrsatkichlarga erishdi[12], bu davlat investitsiya fondlarining ochiqligi oʻlchovidir. Temasek asosan Osiyoda joylashgan, ammo global portfelga ega boʻlib, 60% rivojlangan iqtisodiyotlarga taʼsir qiladi[13].

Temasek asosan suveren boylik jamgʻarmasi (SWF) sifatida tavsiflangan boʻlsa-da, u asosan aksiyalarga investitsiya qiladi, koʻplab aktivlar va kompaniyalarning toʻgʻridan-toʻgʻri egasidir va boshqa tijorat investitsiya firmalari kabi soliqlarni toʻlaydi[14]. Temasekdan tashqari, Singapur hukumati 2022-yil holatiga koʻra, taxminan 881 milliard AQSH dollari (1 trillion singapur dollari) aktivlarni boshqaradigan anʼanaviy SWF boʻlgan GIC Private Limited kompaniyasiga ham egalik qiladi[15].

Maqomi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Temasek Singapurda roʻyxatga olingan kompaniya boʻlib, Singapur kompaniyalari toʻgʻrisidagi qonun qoidalariga muvofiq ishlaydi. Bu davlat organi ham, ustav kengashi ham emas. Boshqa har qanday tijorat kompaniyasi singari, Temasek oʻzi faoliyat yuritayotgan mamlakatlarda davlat daromadlariga hissa qoʻshadigan soliqlarni toʻlaydi, oʻz aksiyadoriga dividendlarni taqsimlaydi va oʻzining direktorlar kengashi va professional boshqaruv jamoasiga ega. Uning yagona aksiyadori Singapur Moliya vazirligi hisoblanadi[16].

Temasek Singapur Konstitutsiyasiga muvofiq Beshinchi Jadval[17] subyekti sifatida belgilangan boʻlib, u hukumatning zahiralarini himoya qilish uchun maʼlum kafolatlarni oʻrnatadi. Masalan, Temasekning naqd pul zahiralarining qisqarishiga olib kelishi mumkin boʻlgan har qanday operatsiya uchun Singapur Prezidentining roziligi talab qilinadi[18]. Prezident, shuningdek, Temasek direktorlar kengashi aʼzolarini tayinlash, tugatish yoki yangilash huquqiga ega. Koʻpgina boshqa jihatlarda Temasek mustaqil tijorat investitsiya xolding kompaniyasi sifatida ishlaydi[19].

2009-yildagi nutqida[20] Temasek Holdings ijrochi direktori va bosh direktori Ho Ching kompaniya intizom va professionallikni singdirishga harakat qilganini, shuningdek, ishlashning ommaviy belgilarini taqdim etish orqali sinovdan oʻtishi va oʻlchanganini aytdi. Uning taʼkidlashicha, Temasek obligatsiyalari spredlari va kredit reytinglari muntazam ravishda[21] va mustaqil ravishda[22] Temasekning moliyaviy holati va kredit risklarining ommaviy belgilari sifatida nazorat qilib boriladi. Temasek ham yillik hisoboti orqali moliyaviy maʼlumotlarini ochiq[23] va toʻgʻri[24] oshkor qilgan edi (garchi Ho xususiy kompaniya sifatida buni qonuniy ravishda bajarishi shart emasligini aytdi).

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

1965-yil avgust oyida Singapur mustaqillikka erishgan paytda, Singapur hukumati Malayziya-Singapur havo yoʻllari (keyinchalik Malaysia Airlines va Singapore Airlinesga boʻlingan) va Singapur telefon kengashi ( Singapurga aylangan) kabi turli mahalliy kompaniyalarga egalik qilgan yoki birgalikda egalik qilgan. Ishlab chiqarish va kemasozlik kabi sohalarga mahalliy va xorijiy xususiy sarmoyalarni jalb qilish doirasida hukumatning Iqtisodiy rivojlanish kengashi (EDB) turli mahalliy kompaniyalarning ozchilik ulushlarini ham sotib oldi[25]. Mustaqillikdan keyingi dastlabki oʻn yil ichida hukumat Keppel korporatsiyasi (aslida Britaniya harbiylari Singapurdan olib chiqib ketilgandan keyin Qirollik dengiz flotidan olingan Keppel kemasozlik zavodi), ST Engineering (dastlab qurol ishlab chiqaruvchisi tashkil etilgan) Singapur Qurolli Kuchlarini taʼminlash uchun) va yuk tashish kompaniyasi Neptune Orient Lines[26] kabi bir qancha kompaniyalarni sotib oldi yoki tashkil etdi.


2020-yil fevral oyida Temasek COVID-19 taʼsirini yumshatishga qaratilgan jamoat dasturlarini moliyalashtirishga yordam berish uchun qisman kompaniyada ish haqini muzlatish va yuqori boshqaruv xodimlarining maoshlarini ixtiyoriy ravishda kamaytirishni eʼlon qildi[27]. 2021-yil 1-oktabrda Temasek International (TI) kompaniyasining amaldagi bosh ijrochi direktori Dilhan Pillay Sandrasegara Ho Chingdan keyin Temasek Holdings ijrochi direktori va bosh ijrochi direktori lavozimini egalladi[28].

Investitsiyalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Temasekning 354 million Singapur dollari miqdoridagi dastlabki portfeli avval Singapur hukumatiga tegishli boʻlgan aksiyalardan iborat boʻlib, ular orasida qushlar parki, mehmonxona, poyabzal ishlab chiqaruvchisi, yuvish vositalari ishlab chiqaruvchisi, kema taʼmirlash biznesiga aylantirilgan dengiz floti, boshlangʻich aviakompaniya, temir va temir poʻlat tegirmoni ham bor[29].

2010-yillar[tahrir | manbasini tahrirlash]

2018-yil iyun oyida Temasek raqamli texnologiyalar xizmatlarini ko‘rsatuvchi UST Global kompaniyasining ozchilik ulushiga 340 million Singapur dollari sarmoya kiritdi[30], aksiyaning hajmi oshkor etilmagan.

Temasek 2019-yil mart oyida Haldor Topsoening 30 foiz aksiyalarini sotib olgan. Daniya injiniring kompaniyasining maʼlumotlariga koʻra, investitsiya kompaniyasi Osiyo oʻsishi va boshqa rivojlanayotgan bozorlardagi chuqur tushunchalari va aloqalari orqali qoʻshadigan qiymatni eʼtirof etgan holda tanlangan[31]. Bitim narxi oshkor etilmadi.

2015-yildan boshlab Temasek qishloq xoʻjaligi bilan bogʻliq kompaniyalar va korxonalarga katta sarmoya kirita boshladi[32].

2020-yillar[tahrir | manbasini tahrirlash]

2020-yil avgust oyida Temasek Holdings BlackRock Inc kompaniyasining 3,9 foiz ulushini qoʻshib, taxminan 3,5 milliard AQSh dollarini tashkil etdi va uning eng yirik aksiyadorlaridan biriga aylandi[33]. Bu masaladan xabardor odamlarga koʻra, Temasek yil boshida PNC Financial Services Group Inc. 14 milliard AQSh dollari ulushini sotganida, pul menejerining aksiyalarini sotib olgan bir necha oʻyinchilardan biri boʻlgan[34].

2020-yil noyabr oyida Temasek Creadev bilan fransuz InnovaFeed biotexnologiya kompaniyasini C seriyali 140 million yevro moliyalashtirishga rahbarlik qildi[35][36].

2022-yil fevral oyida Temasek Singapur kriptovalyutasini moliyalash kompaniyasi Amber Firm uchun 200 million dollarlik mablag‘ yig‘ish bosqichini boshqargan[37].

2022-yil may oyida Temasek Google tomonidan qoʻllab-quvvatlangan hind startapi DotPe uchun 50 million dollarlik moliyalashtirish bosqichini boshqarish boʻyicha muzokaralarni yakunlamoqda[38].

2022-yil avgust oyida Temasek Animoca Brands uchun 100 million dollarlik moliyalashtirish bosqichini boshqaradi[39].

Barqarorlik[tahrir | manbasini tahrirlash]

Kompaniya sifatida Temasek 2020-yildan beri uglerod darajasi boʻyicha neytral hisoblanadi. Kompaniya oʻzining maqsadi butun portfeliga tegishli sof uglerod chiqindilarini 2030-yilga kelib 2010-yil darajasining yarmigacha kamaytirish ekanligini ochiqchasiga eʼlon qildi. U 2050-yilga kelib uglerod emissiyasini aniq nolga tenglashtirishni maqsad qilgan.[40]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Temasek Holdings is incorporated“. NLB. Qaraldi: 27-iyul 2019-yil.
  2. 2,0 2,1 „Our Leadership - About Temasek“. Temasek Holdings. Qaraldi: 9-sentabr 2020-yil.
  3. „Our OneTemasek Team - Institution“. Temasek Review 2021.
  4. Temasek. „Temasek Review 2022“. Temasek Review 2022: So Every Generation Prospers (12-iyul 2022-yil).
  5. Subhani. „Temasek portfolio surges to record high, driven by Singapore investments“. The Straits Times (12-iyul 2022-yil).
  6. „Temasek Holdings (Temasek) - Sovereign Wealth Fund, Singapore - SWFI“. www.swfinstitute.org. Qaraldi: 29-dekabr 2021-yil.
  7. „Temasek Review 2021: Bounce Forward“. Temasek Corporate Website (13-iyul 2021-yil).
  8. Chan. „Four keys that could unlock a better, more sustainable world“. The Straits Times (5-dekabr 2021-yil).
  9. „Temasek Review 2021“. Temasek Review (13-iyul 2021-yil).
  10. „Moody's Rating Updates“. Moody's Investors Service (28-iyul 2022-yil).
  11. „S&P Global Ratings“ (9-avgust 2021-yil).
  12. „Temasek hits perfect score on transparency index“. AsiaOne (5-iyun 2009-yil).
  13. „Our Portfolio“ (en). Temasek Corporate Website.
  14. „Temasek is different from other sovereign wealth funds and pays tax - Chairman“. Venture Capital Post (5-dekabr 2013-yil).
  15. Ramli. „Singapore's GIC Set to Manage Extra $137 Billion in Reserves“. www.bloomberg.com (12-yanvar 2022-yil). Qaraldi: 22-yanvar 2022-yil.
  16. Holdings. „A Trusted Steward“. A Trusted Steward.
  17. „Modern Meadow Closes $40M Series B Round to Commercialize Biofabricated Leather - Modern Meadow“. Modern Meadow. Qaraldi: 21-iyul 2017-yil.
  18. „Shareholders approve Temasek buyout of Singapore rail operator“. Reuters (29-sentabr 2016-yil). Qaraldi: 21-iyul 2017-yil.
  19. „Portfolio Performance.“.
  20. „Speeches by Ho Ching, Executive Director & CEO, at the Institute of Policy Studies“ (29-iyul 2009-yil). 2-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  21. „Moody's affirms Temasek's Aaa rating“. Moody's (18-aprel 2013-yil).
  22. „S&P CONFIRMS AAA RATING AS TEMASEK UPSIZES GLOBAL NOTES TO US$15 BILLION“ (15-iyul 2013-yil).
  23. „Tougher challenges for Temasek ahead“ (17-iyul 2012-yil).
  24. „Temasek Holdings responds to NSP's claims“ (23-avgust 2011-yil).
  25. „About Singapore - Our History - The Sixties“. 6-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  26. Francis, Rozario. „A takeover of 15,000 acres“. The Straits Times (23-fevral 1968-yil).
  27. „Temasek Biggest Shareholdings Fall $23.5 Billion in Three Months“. Bloomberg.com (23-mart 2020-yil).
  28. Poon, Chian Hui. „Ho Ching to retire as Temasek CEO on Oct 1; Dilhan Pillay named successor“. The Straits Times (9-fevral 2021-yil).
  29. „Chart of the Day: Temasek's major stock investments yielded 8.1%“. Singapore Business Review.
  30. hermes. „Temasek invests $340m in UST Global“ (en). The Straits Times (28-iyun 2018-yil). Qaraldi: 10-iyul 2018-yil.
  31. „Haldor Topsøe Holding A/S sells minority stake to Temasek“. GlobeNewsWire (12-mart 2019-yil).
  32. Ramli, David. „The $290 Billion Fund Helping Make Tiny Singapore an Agricultural Powerhouse“ (en). Bloomberg (25-iyul 2022-yil). Qaraldi: 26-iyul 2022-yil.
  33. „Temasek buys stake worth US$3.5b in BlackRock“. The Business Times.
  34. „Temasek Holdings adds 3.9% stake in BlackRock for US$3.5 bil; becomes one of BlackRock's largest shareholders“. The Edge Singapore. 29-sentabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-sentabr 2022-yil.
  35. „Qui est Temasek, le fonds qui a investi dans ManoMano, Alan et InnovaFeed ?“ (fr-FR). Maddyness - Le média pour comprendre l'économie de demain (25-noyabr 2020-yil). Qaraldi: 30-dekabr 2021-yil.
  36. Experience“ (en). www.jonesday.com. Qaraldi: 30-dekabr 2021-yil.
  37. Lee. „Singapore Crypto Firm Amber Group Hits $3 Billion Valuation In Funding Round Led By Temasek“. Forbes (22-fevral 2022-yil). Qaraldi: 31-may 2022-yil.
  38. Singh. „Temasek in talks to invest in Google-backed DotPe“. TechCrunch. Yahoo (31-may 2022-yil). Qaraldi: 31-may 2022-yil.
  39. „Temasek to Lead $100 Million Funding for Crypto Landlord Animoca“. Bloomberg.com (30-avgust 2022-yil).
  40. „Temasek Review 2021: From Our Chairman“. Temasek Review (iyul 2021).