Kontent qismiga oʻtish

Suyuq biopsiya

Vikipediya, erkin ensiklopediya

Suyuq biopsiya (shuningdek, suyuqlik biopsiyasi yoki suyuq fazali biopsiya deb ham ataladi) — qattiq boʻlmagan biologik toʻqimalardan, asosan qondan, namuna olib uni tahlil qilish usuli[1][2]. Anʼanaviy biopsiya singari, bu usul ham asosan saraton kabi kasalliklarni aniqlash va kuzatib borish maqsadida qoʻllaniladi. Biroq, uning asosiy afzalligi shundaki, u minimal invaziv usul hisoblanadi. Suyuq biopsiyadan saratonga qarshi qoʻllanilayotgan dori vositalarining samaradorligini baholash uchun ham foydalanish mumkin. Buning uchun bir necha hafta davomida ketma-ket namunalar olinadi va tahlil qilinadi. Shuningdek, ushbu usul davolash yakunlangandan keyin kasallikning qaytalanishini erta aniqlash va bemor holatini kuzatishda ham foydali boʻlishi mumkin[3].

Suyuq biopsiya hali klinik amaliyotda keng joriy etilmagan. Biroq, ayrim yoʻnalishlarda u asta-sekin standart davolash amaliyotining bir qismiga aylanib bormoqda[4].

Suyuq biopsiya biologik suyuqliklarda mavjud nuklein kislotalar, hujayra osti tuzilmalari va saraton kasalliklarida qonda aylanib yuruvchi oʻsma hujayralarini molekulyar tahlil qilish usulidir[5].

Suyuq biopsiyaning bir necha usullari mavjud. Muayyan usulni tanlash oʻrganilayotgan kasallik yoki klinik holatga bogʻliq.

Kasallik Namuna olingan toʻqima Namuna olish usuli Invazivlik darajasi Ajratib olinadigan modda Ajratish va aniqlash usuli Tahlil usuli Manbalar
Turli xil saraton kasalliklari Qon Flebotomiya Minimal invaziv Aylanib yuruvchi oʻsma hujayralari (CTC) Turli usullar (masalan, CellSearch, RosetteStep, Dynabeads) Oqim sitometriyasi, nuklein kislotalarni ajratib olish, immunotsitokimyo, funksional tahlillar [6][7][8][9]
Turli xil saraton kasalliklari Qon Flebotomiya Minimal invaziv Aylanib yuruvchi oʻsma DNKsi (ctDNA) DNKni ajratib olish Yangi avlod sekvenslash [10][11][12]
Urotelial karsinoma Siydik Siydik namunasini yigʻish Noinvaziv Siydikdagi oʻsma DNKsi (utDNA) DNKni ajratib olish Yangi avlod sekvenslash [13][14]
Urologik boʻlmagan saraton kasalliklari Siydik Siydik namunasini yigʻish Noinvaziv Siydik oqsillari va metabolitlari HPLC–MS Proteomika, metabolomika [15][16]
Siydik pufagi va prostata saratoni Siydik Siydik namunasini yigʻish Noinvaziv Koʻchib tushgan oʻsma hujayralari Siydik tahlili Fluoressent in situ gibridizatsiya (FISH) [17][18]
Miokard infarkti Qon Flebotomiya Minimal invaziv Aylanib yuruvchi endoteliy hujayralari (CEC) Turli usullar (masalan, CellSearch, HD-CEC) Oqim sitometriyasi [19]
Nevrologik kasalliklar / miya oʻsmalari Orqa miya suyuqligi Lumbal punksiya Minimal invaziv Orqa miya suyuqligi oqsillari va nuklein kislotalari Turli usullar ELISA, multipleks tahlil, yangi avlod sekvenslash [20][21][22]
Prenatal diagnostika Ona qoni Flebotomiya Minimal invaziv Erkin homila DNKsi (cffDNA) DNKni ajratib olish Kariotiplash, fluoressent in situ gibridizatsiya [23]
Prenatal diagnostika Ona qoni Flebotomiya Minimal invaziv Ona qonidagi homila hujayralari (FCMB) Oqim sitometriyasi Kariotiplash, fluoressent in situ gibridizatsiya [24]
Prenatal diagnostika Kindik qoni Kordotsentez Invaziv Kindik qonidagi hujayralar va molekulalar Turli usullar Kariotiplash, qon guruhini aniqlash, qon tahlillari, Kleihauer–Betke testi, oqim sitometriyasi [25]
Prenatal diagnostika Amniotik suyuqlik Amniotsentez Invaziv Amniotik suyuqlik hujayralari va molekulalari Turli usullar Kariotiplash, qon guruhini aniqlash, L/S nisbati, S/A nisbati [26]


  1. Alix-Panabières, Catherine; Pantel, Klaus (January 2013). "Circulating tumor cells: liquid biopsy of cancer". Clinical Chemistry 59 (1): 110–118. doi:10.1373/clinchem.2012.194258. ISSN 1530-8561. PMID 23014601. https://archive.org/details/sim_clinical-chemistry_2013-01_59_1/page/110.
  2. Crowley, Emily; Di Nicolantonio, Federica; Loupakis, Fotios; Bardelli, Alberto (9 July 2013). "Liquid biopsy: monitoring cancer-genetics in the blood". Nature Reviews Clinical Oncology 10 (8): 472–484. doi:10.1038/nrclinonc.2013.110. PMID 23836314.
  3. „Understanding cancer's unruly origins helps early diagnosis“ (2017-yil 14-sentyabr). Qaraldi: 2017-yil 29-sentyabr.
  4. Gingras, Isabelle; Salgado, Roberto; Ignatiadis, Michail (November 2015). "Liquid biopsy: will it be the 'magic tool' for monitoring response of solid tumors to anticancer therapies?". Current Opinion in Oncology 27 (6): 560–567. doi:10.1097/CCO.0000000000000223. PMID 26335664.
  5. Shbeer, Abdullah M.; Robadi, Ibrahim Ahmed (February 2024). "liquid biopsy holds a promising approach for the early detection of cancer: Current information and future perspectives". Pathology - Research and Practice 254. doi:10.1016/j.prp.2023.155082. PMID 38246032.
  6. Peeters, D J E; De Laere, B; Van den Eynden, G G; Van Laere, S J; Rothé, F; Ignatiadis, M; Sieuwerts, A M; Lambrechts, D et al. (April 2013). "Semiautomated isolation and molecular characterisation of single or highly purified tumour cells from CellSearch enriched blood samples using dielectrophoretic cell sorting". British Journal of Cancer 108 (6): 1358–1367. doi:10.1038/bjc.2013.92. PMID 23470469. PMC 3619252. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3619252.
  7. Agerbæk, Mette Ø.; Bang-Christensen, Sara R.; Yang, Ming-Hsin; Clausen, Thomas M.; Pereira, Marina A.; Sharma, Shreya; Ditlev, Sisse B.; Nielsen, Morten A. et al. (December 2018). "The VAR2CSA malaria protein efficiently retrieves circulating tumor cells in an EpCAM-independent manner". Nature Communications 9 (1): 3279. doi:10.1038/s41467-018-05793-2. PMID 30115931. PMC 6095877. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=6095877.
  8. Thiele, Jana- A.; Pitule, Pavel; Hicks, James; Kuhn, Peter „Single-Cell Analysis of Circulating Tumor Cells“, . Tumor Profiling, Methods in Molecular Biology, 2019 243–264-bet. DOI:10.1007/978-1-4939-9004-7_17. ISBN 978-1-4939-9002-3. 
  9. Nakazawa, M.; Lu, C.; Chen, Y.; Paller, C. J.; Carducci, M. A.; Eisenberger, M. A.; Luo, J.; Antonarakis, E. S. (2015-09-01). "Serial blood-based analysis of AR-V7 in men with advanced prostate cancer". Annals of Oncology 26 (9): 1859–1865. doi:10.1093/annonc/mdv282. ISSN 0923-7534. PMID 26117829. PMC 4551160. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=4551160.
  10. Heitzer, E.; Ulz, P.; Geigl, J. B. (11 November 2014). "Circulating Tumor DNA as a Liquid Biopsy for Cancer". Clinical Chemistry 61 (1): 112–123. doi:10.1373/clinchem.2014.222679. PMID 25388429.
  11. Wan, Jonathan C. M.; Massie, Charles; Garcia-Corbacho, Javier; Mouliere, Florent; Brenton, James D.; Caldas, Carlos; Pacey, Simon; Baird, Richard et al. (April 2017). "Liquid biopsies come of age: towards implementation of circulating tumour DNA". Nature Reviews Cancer 17 (4): 223–238. doi:10.1038/nrc.2017.7. PMID 28233803. https://www.repository.cam.ac.uk/handle/1810/262102.
  12. "A mathematical model of ctDNA shedding predicts tumor detection size". Science Advances 6 (50). December 2020. doi:10.1126/sciadv.abc4308. PMID 33310847. PMC 7732186. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=7732186.
  13. Chaudhuri, Aadel A.; Pellini, Bruna; Pejovic, Nadja; Chauhan, Pradeep S.; Harris, Peter K.; Szymanski, Jeffrey J.; Smith, Zachary L.; Arora, Vivek K. (November 2020). "Emerging Roles of Urine-Based Tumor DNA Analysis in Bladder Cancer Management". JCO Precision Oncology 4 (4): 806–817. doi:10.1200/PO.20.00060. PMID 32923907. PMC 7448529. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=7448529.
  14. Bicocca, Vincent T.; Phillips, Kevin G.; Fischer, Daniel S.; Caruso, Vincent M.; Goudarzi, Mahdi; Garcia-Ransom, Monica; Lentz, Peter S.; MacBride, Andrew R. et al. (September 2022). "Urinary Comprehensive Genomic Profiling Correlates Urothelial Carcinoma Mutations with Clinical Risk and Efficacy of Intervention" (en). Journal of Clinical Medicine 11 (19): 5827. doi:10.3390/jcm11195827. ISSN 2077-0383. PMID 36233691. PMC 9571552. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=9571552.
  15. Ward, DG; Nyangoma, S; Joy, H; Hamilton, E; Wei, W; Tselepis, C; Steven, N; Wakelam, MJ et al. (16 June 2008). "Proteomic profiling of urine for the detection of colon cancer.". Proteome Science 6. doi:10.1186/1477-5956-6-19. PMID 18558005. PMC 2440369. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2440369.
  16. Arasaradnam, RP; Wicaksono, A; O'Brien, H; Kocher, HM; Covington, JA; Crnogorac-Jurcevic, T (February 2018). "Noninvasive Diagnosis of Pancreatic Cancer Through Detection of Volatile Organic Compounds in Urine.". Gastroenterology 154 (3): 485–487.e1. doi:10.1053/j.gastro.2017.09.054. PMID 29129714.
  17. Halling, Kevin C.; Kipp, Benjamin R. (September 2008). "Bladder Cancer Detection Using FISH (UroVysion Assay)". Advances in Anatomic Pathology 15 (5): 279–286. doi:10.1097/PAP.0b013e3181832320. PMID 18724101.
  18. Eskra, Jillian N.; Rabizadeh, Daniel; Mangold, Leslie; Fabian, Elizabeth; Brennen, W. Nathaniel; Yeater, David B.; Pienta, Kenneth J.; Partin, Alan W. et al. (March 2021). "A novel method for detection of exfoliated prostate cancer cells in urine by RNA in situ hybridization". Prostate Cancer and Prostatic Diseases 24 (1): 220–232. doi:10.1038/s41391-020-00272-6. PMID 32820256.
  19. Bethel, Kelly; Luttgen, Madelyn S; Damani, Samir; Kolatkar, Anand; Lamy, Rachelle; Sabouri-Ghomi, Mohsen; Topol, Sarah; Topol, Eric J et al. (9 January 2014). "Fluid phase biopsy for detection and characterization of circulating endothelial cells in myocardial infarction". Physical Biology 11 (1). doi:10.1088/1478-3975/11/1/016002. PMID 24406475. PMC 4143170. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=4143170.
  20. Pyykkö, Okko T.; Lumela, Miikka; Rummukainen, Jaana; Nerg, Ossi; Seppälä, Toni T.; Herukka, Sanna-Kaisa; Koivisto, Anne M.; Alafuzoff, Irina et al. (17 March 2014). "Cerebrospinal Fluid Biomarker and Brain Biopsy Findings in Idiopathic Normal Pressure Hydrocephalus". PLOS ONE 9 (3). doi:10.1371/journal.pone.0091974. PMID 24638077. PMC 3956805. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3956805.
  21. Mouliere F, Mair R, Chandrananda D, Marass F, Smith CG, Su J, Morris J, Watts C, Brindle KM, Rosenfeld N (2018). "Detection of cell-free DNA fragmentation and copy number alterations in cerebrospinal fluid from glioma patients". EMBO Mol Med 10 (12). doi:10.15252/emmm.201809323. PMID 30401727. PMC 6284385. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=6284385.
  22. Liu, Anthony P. Y.; Smith, Kyle S.; Kumar, Rahul; Paul, Leena; Bihannic, Laure; Lin, Tong; Maass, Kendra K.; Pajtler, Kristian W. et al. (2021-11-08). "Serial assessment of measurable residual disease in medulloblastoma liquid biopsies" (English). Cancer Cell 39 (11): 1519–1530.e4. doi:10.1016/j.ccell.2021.09.012. ISSN 1535-6108. PMID 34678152. PMC 9620970. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=9620970.
  23. Rafi, Imran; Hill, Melissa; Hayward, Judith; Chitty, Lyn S (July 2017). "Non-invasive prenatal testing: use of cell-free fetal DNA in Down syndrome screening". British Journal of General Practice 67 (660): 298–299. doi:10.3399/bjgp17X691625. PMID 28663415. PMC 5565870. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=5565870.
  24. Singh, Ripudaman; Hatt, Lotte; Ravn, Katarina; Vogel, Ida; Petersen, Olav Bjørn; Uldbjerg, Niels; Schelde, Palle (September 2017). "Fetal cells in maternal blood for prenatal diagnosis: a love story rekindled". Biomarkers in Medicine 11 (9): 705–710. doi:10.2217/bmm-2017-0055. PMID 28617034.
  25. Weiner, Carl P.; Lee, Gene T. „Cordocentesis“, . Operative Obstetrics, 4E. Routledge, 2017. DOI:10.1201/9781315382739. ISBN 978-1-4987-2056-4. 
  26. Perni, Sriram C.; Roost, John R.; Chervenak, Frank A. „Amniocentesis“, . Operative Obstetrics, 4E. Routledge, 2017. DOI:10.1201/9781315382739. ISBN 978-1-4987-2056-4.