Spagetti

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Pasta.jpg
Qaynayotgan suvga cho'milish momenti
Spaghetti.jpg

Spagrtti (italyancha: spaghetti, birliklardan. h.spagetto[1] - “ spaghetto

ip; ip ") - uzun tekis vermishelning italyancha nomi, ipga o'xshash uzunligi 50-75 sm gacha va diametri taxminan 2 mm bo'lgan makaron[2].

Spagetti Italiyada paydo bo'lgan va italyan oshxonasida keng qo'llaniladi, ko'pincha pomidor sosu bilan xizmat qiladi. Ular ko'plab italyan taomlarining asosini tashkil qiladi, masalan: Spaghetti Napoli ("Neapolitan spagetti") - pomidor sousi bilan, Spaghetti all'Aglio ed Olio (" Spagetti alio va olio " - sarimsoq va sariyog'li spagetti) - issiq zaytun moyi bilan va unda ozgina qovurilgan sarimsoq.

Hikoya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Spagetti Sitsiliyada tug'ilgan. Genuyadan unchalik uzoq bo'lmagan Pontedassio shahrida Spagetti muzeyi ochilgan, unda ziravorlar va soslar uchun yuzlab retseptlar mavjud. Shuningdek, 1279-yil 4-fevraldagi notarial hujjat (Genuya arxividan) “makaronis” deb nomlangan pazandalik qandolatchilik mahsuloti mavjudligini tasdiqlovchi hujjat ham mavjud.

Makaron festivalining an'anaviy markazi - Neapoldan unchalik uzoq bo'lmagan Gragnano shahri. Buning sababi, ehtimol, u erdan topilgan 1502-yilga oid hujjatlarda keyinchalik dunyodagi eng mashhur taomlardan biriga aylangan va Italiya ramziga aylangan "makkaron" tayyorlash jarayoni tasvirlangan bo'lsa kerak.

Bugungi kunda Italiyaning barcha makaron zavodlarining o'ndan bir qismi Gragnano hududida joylashgan bo'lib, Evropa, Osiyo, Amerika va Avstraliya bozorlariga uch million tonna makaron yetkazib beradi.

1955-yilga kelib, Italiyada spagettining yillik iste'moli ikki baravar ko'paydi, Ikkinchi jahon urushidan oldin kishi boshiga 14 kg dan 28 kg gacha. O'sha yilga kelib Italiya 1 432 990 tonna spagetti ishlab chiqargan, shundan 74 000 tasi eksport qilingan va ishlab chiqarish quvvati 3 million tonna[3] edi.

Spagetti turlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Spagetti muzeyida 176 turdagi makaron mavjud. Italiyacha "spagetti" so'zi hamma noodle emas, balki italyan makaronining qat'iy belgilangan turi. Spagetti dastlab 50 sm uzunlikda edi, lekin vaqt o'tishi bilan saqlash joylari tufayli ular hozirgi uzunligi 25 sm ga qisqardi. Garchi hozir sotuvda siz ixlosmandlari ishlab chiqaruvchilar maxsus formatlar deb tasniflaydigan asl uzunlikdagi spagetti topishingiz mumkin.

Spagettini odatda qandaydir sous bilan yeyish kerak bo`ladi, ularning 10 mingdan ortiq navlari mavjud. Har bir insonning o`z ta`bi bo`ladi ya`ni hixish istagi turlicha. Ovqatlanish mumkin bo'lgan deyarli hamma narsa spagetti ustiga "to'ldirish" sifatida ishlatilishi mumkin. Makaron uchun ziravorlar tayyorlash Italiyada eng hurmatga sazovor "ilmlar" dan biridir. Jamiyatda ziravorlar haqida ko'p narsalarni biladigan ustalar juda qadrlanadi.

Har bir mamlakat 20 ta hududining o'z aralashmalarini va mahsulotlarini taklif qiladi. Italiyaning deyarli barcha hududlari dengizga qaraganligi sababli, dengiz mahsulotlarini deyarli hamma joyida barchaga makaron bilan yeyish taklif etiladi. Shunday qilib, Sienada pazandachilik kartasi juda ko'p miqdorda qiyma go'shtli spagetti hisoblanadi. O'rta asrlarda, istehkomlangan shahar aholisi dushmanlarning hujumlarini qaytargan va jangchilar oddiy, ammo ayni paytda qoniqarli oziq-ovqatga muhtoj bo'lgan paytdan beri shunday bo'lgan. Sitsiliya va Sardiniya orollarida spagetti dengiz maxsulotlari bilan birga beriladi: baliq, qisqichbaqasimon baliq, kalamar, qisqichbaqasimon baliqlar, qisqichbaqalar, omar. Rimning tarixiy kvartalida, Trastevereda sizga puttaneska sousli spagetti taklif qilinadi - zaytun, kapers, hamsi va pomidordan tayyorlangan sous.

Genuyada mashhur mahalliy yashil ziravorlar taklif etiladi - reyhan barglari, sarimsoq, O'rta er dengizi qarag'ay yong'oqlari va qo'y pishloqidan iborat " pesto alla genovese ". Bugungi kunda "Geneuya pestosi" italyan oshxonasining lazzatlaridan biridir.

Latsio mintaqasida va, albatta, Rimda karbonara (Spagetti alla carbonara) an'anaviy sous deb hisoblanadi - tuxum, qovurilgan Guanchale bo'laklari, maydalangan qalampir va Pecorino pishloqidan tayyorlangan sous.

Qo'shimcha faktlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • 44-daqiqada " Ovla, ibodat qil, sev " filmida sartaroshxonadagi qahramon Luka Spagetti bor, uning oilasi go'yoki ushbu mahsulotni ixtiro qilgan.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Этимологический словарь русского языка Макса Фасмера «Шпага́т напр. южн. (Горяев), севск. (Преобр.). Через польск. szраgаt из нем. Sраgаt (Бавария, Австрия) от ит. spaghetto — тонкая бечёвка; см. Горяев, ЭС 425; Доп. I, 57; Преобр., Труды I, 103; Клюге-Гётце 570»
  2. В. В. Похлёбкин 2015.
  3. Spaghetti consumption up as national dish in Italy. 

Manba xatosi: <ref> tag with name "bre" defined in <references> group "" has no content.

Adabiyot[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Похлёбкин В. В. Спагетти // Кулинарный словарь. — М.: Издательство «Э», 2015. — С. 338—339. — 456 с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-699-75127-3.