Spa

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Byblos[fr] mehmonxonasidagi spa-kurort , Sen-Trope, Fransiya
Fort Aguada Beach Resort, Goa, Hindistonda kurort spa-muolajalari

Spa[1] — suv bilan bogʻliq fizioterapiya usuli hisoblanadi[2]. Baʼzan vanna, gidroterapiya, balneoterapiya, talassoterapiya va hatto psammoterapiya kabi tushunchalarga murojaat qilish uchun ishlatilinadi[3].

Spa-Kurortlar — mineral va dengiz suvlari, suv oʻtlari va tuzlari, terapevtik balchiq va dorivor oʻsimliklar bilan davolashni taklif qiluvchi kurortlar. Evropaning mashhur kurortlari — Fransiyadagi Vichy va Evian, Italiyadagi Abano Terme va Belgiyadagi Spa[4].

Ayni paytda dunyodagi koʻplab mehmonxonalar oʻzlarining spa markazlariga ega. Mehmonlarga issiq vannalar taklif qiladigan spa-sanoati mavjud.

Soʻzning kelib chiqishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

"Spa" soʻzi shifobaxsh suvlari tufayli butun Evropada shuhrat qozongan Belgiya kurortining Spa nomidan kelib chiqqan. Vaqt oʻtishi bilan bu soʻz uy soʻziga aylandi va balneologik protseduralar yoki tegishli hodisalarga murojaat qilish uchun ishlatila boshlandi[5].

Koʻpincha reklamada ular muqobil maʼnoni bildiradilar: „suvdagi salomatlik“ degan qisqartma[6] (lotincha: salus per aquam yoki lotincha: sanitas per aquam).

Tarix[tahrir | manbasini tahrirlash]

Kurort davolash klassik davrlardan beri mavjud boʻlib, suv hammomlari kasalliklarni davolash uchun mashhur boʻlgan[7]. Baʼzi kasalliklarni davolash umidida issiq yoki sovuq buloqlarga sayohat qilish amaliyoti tarixdan oldingi davrlarga borib taqaladi. Fransiya va Chexiyadagi issiq buloqlar yaqinida olib borilgan arxeologik tadqiqotlar bronza davriga oid qurollar va nazrlarni aniqladi[8]. Britaniyada qadimgi afsonaga koʻra, Angliyaning Bate shahridagi issiq buloqlarning kashf etilishi erta kelt qirollariga tegishli[9].

Dunyo boʻylab koʻplab odamlar maʼlum bir buloqda, quduqda yoki daryoda choʻmilish jismoniy va maʼnaviy poklanishga olib keladi, deb ishonishgan. Ritual tozalash shakllari tubjoy amerikaliklar, bobilliklar, misrliklar, yunonlar va rimliklar orasida mavjud edi[10]. Bugungi kunda suv bilan tozalash marosimini yahudiylar, musulmonlar, nasroniylar, buddistlar va hindularning diniy marosimlarida topish mumkin. Bu marosimlar suvning shifobaxsh va tozalash xususiyatlariga qadimiy ishonchni aks ettiradi[11]. Murakkab choʻmilish marosimlari qadimgi Misrda, Hind vodiysidagi tarixdan oldingi shaharlarda va Egey sivilizatsiyalarida ham qoʻllanilgan. Koʻpincha, bu qadimgi odamlar suv atrofida ozgina qurdilar va ular qurgan narsalar juda vaqtinchalik xususiyatga ega edi.

Tashkilotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Xalqaro SPA assotsiatsiyasi, ISPAA (Xalqaro SPA uyushmasi)[12].

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Spa v Akademicheskom orfograficheskom slovare
  2. https://viking.com.ua/ru/blog/chto-takoe-spa-protsedury-i-chto-takoe-spa-spa
  3. Statya „psammoterapiya“ v BRE
  4. „arxiv nusxasi“. 26-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2022-yil.
  5. „spa (health resort)“ (en). Britannica Online Encyclopedia. 20-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-may 2011-yil.
  6. „arxiv nusxasi“. 26-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2022-yil.
  7. Van Tubergen, A; Van Der Linden, S (2002). "A brief history of spa therapy". Ann Rheum Dis 61 (3): 273–275. doi:10.1136/ard.61.3.273. PMID 11830439. PMC 1754027. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1754027. 
  8. „arxiv nusxasi“. 26-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2022-yil.
  9. https://viking.com.ua/ru/blog/chto-takoe-spa-protsedury-i-chto-takoe-spa-spa
  10. https://viking.com.ua/ru/blog/chto-takoe-spa-protsedury-i-chto-takoe-spa-spa
  11. „arxiv nusxasi“. 26-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2022-yil.
  12. The Voice of the Spa Industry“ (en). experienceispa.com. Qaraldi: 19-yanvar 2022-yil.