Solijon Sharipov

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Salizhan Sharipov Expedition10.jpg

Solijon Shakirovich Sharipov — uchuvchi va fazogir. Birinchi qirgʻizstonlik fazogir va birinchi oʻzbek fazogiri. U 1981-yilda Uzgan shahridagi oʻrta maktabni tugatgach Andijon shahridagi ПТУda oʻqishni boshlagan. 1987-yili Solijon Sharipov Ukrainaning Harkov shahridagi aviatsia maktabini tugatgan. 1992-yilning 24-aprel kuni kosmonavtlar otryadiga qabul qilingan. 1998-yilning 23-yanvarida Amerikaning (Space shuttle endeavor) kosmik kemasida fazoga uchirilgan. Shu yilning 31-yanvar kuni 9 sutkadan soʻng, muvaffaqiyatli darajada yerga qaytdi. 2004-yilning 14-oktabrida Solijon Sharipov "МКС bortinjineri" va "Союз ТМА 5" kosmik kemasida komandir sifatida ikkinchi marta orbitaga uchirilgan. U bilan birga Rus kosmonavti Yuriy Shargin va NASA astronauti Leroy Chiao boʻlgan. 192 sutka mobaynida Solijon Sharipov ikki bor ochiq koinotga chiqqan. Umumiy vaqti 10 soat. 2005-yilning 25-aprel kuni ular muvaffaqiyatli ravishda yerga qoʻnishgan. Solijon Sharipov Rossia Federatsiyasi, Qirgʻiziston va Oʻzbekiston respublikalarining xalq qahramoni. U bugungi kunda Rossianing qurolli kuchlari ustida polkovnik unvoniga ega. Rossianing (золотая звезда) Qirgʻizston respublikasining (Акшумкар) ordeni va Oʻzbekiston respublikasining (Amur Temur, Buyuk xizmatlari uchun) beriladigan medallar bilan taqdirlangan. Undan tashqari Solijon Sharipov Rossianing qurolli kuchlari va NASAning (space flight medal) ordenlariga ham loyiq deb topilgan.

Rossiya Federatsiyasi (RF) kosmonavt-uchuvchisi (1998), Amerika astronavti (1998), millati oʻzbek. Xarkov oliy harbiy aviatsiya uchuvchilar bilim yurtini tugatgan (1987). Tovushdan tez uchar samolyotlarni boshqargan (jami 950 soat uchgan). 1990-yildan Rossiya Federatsiyasi Kosmonavtlar tayyorlash markazining kosmonavtlar otryadida faoliyat olib borgan. "Mir" orbital kemasida parvoz qilish dasturi boʻyicha kosmonavtlar guruhi tarkibida tayyorgarlik koʻrgan (1992-97), "Mir" (EO27, EO28), "Soyuz TM29", "Soyuz TM30" kosmik kemalarining dublyor ekipaji tarkibida boʻlgan (1998—2000), Jonson nomidagi kosmik markazda (AQSH) STS89 ekipaji tarkibida tayyorgarlikdan oʻtgan (1997-98). 1998-yil 22-yanvar 1-fevralda AQShning "Endevor" (STS89) kosmik kemasida parvoz qilgan (6 ta Amerika astronavti bilan birga, AQSH, Florida shtati, Kanaveral kosmodromi). Bu kema Rossiyaning "Mir" orbital kemasiga tutashtirilgan va rus kosmonavtlari A. Solovyev va P. Vinogradov, amerika astronavti D. Vulf bilan birga Sharipov ham "Mir" bortida ishlagan. 2004-yil oktabrda Rossiyaning maxsus kosmik kemasida 10-xalqaro kosmik ekipaj aʼzolari — Amerika astronavti Leroy Chiao va rus kosmonavta Yuriy Shargin bilan birga Boyqoʻngʻir kosmodromidan (Qozogʻiston) kosmosga parvoz qildi. Bu kosmik kema kosmosga oldin uchirilgan Xalqaro kosmik stansiya (XKS)ga tutashtirildi va Leroy Chiao, Yu. Shargin, S. Sharipov uzoq muddat ishlash uchun Xalqaro kosmik stansiyaga oʻtishdi, Xalqaro kosmik stansiyadagi oldingi ekipaj yerga qaytib tushdi. Sharipov Qirgʻiziston Respublikasi Qahramoni (1998), Oʻzbekiston Respublikasining "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (1998)[1].

Biografiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Oʻsh (viloyat)ning Oʻzgan shahrida tavalud topgan, millati — oʻzbek.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


Bu maqola vikilashtirilishi kerak.

nothumb

Iltimos, bu maqolani Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga muvofiq tartibga keltiring.