Kontent qismiga oʻtish

Short-trek

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Rossiya Federatsiyasi Markaziy bankining oltin tangasi

Short-trek (inglizcha: short-track speed skating, ruscha: скоростной бег на коньках на короткой дорожке) — konkida uchish sportining bir turi. Masofadagi sportchilar (odatda 4-8: masofa qancha uzoq boʻlsa, poygada shuncha koʻp odam) bir vaqtning oʻzida uzunligi 111,12 m boʻlgan oval muz yoʻlagi boʻylab konkida uchishadi.

Qoida va turlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Short-trek masofasiga start berilishi
Short-trekchilar burilishlardan oʻtib, xuddi muzga yopishib oladigan darajada

Yoʻlak, qoida tariqasida, oddiy xokkey maydonchasiga joylashtiriladi. Burilishlar 8 m ichki radius bilan amalga oshiriladi, aylanmalar orasidagi masofa 28,85 m. Masofa — 111,12 — chetidan 0,5 m masofani oʻlchash yoʻli bilan olinadi. Ular soat miliga teskari yoʻnalishda harakat qilishadi. Qisqa masofalarga boʻlgan musobaqalarda konkida uchuvchilar „toza“ muzni burilishlari boshlangʻich chizigʻi bilan birga (fotofinish apparati bilan marra chizigʻi harakatsiz holatda)poygadan-poygagacha biroz siljiydi. Uzoq masofaga — ular har bir poygadan keyin mashinani qoʻyib yuborishadi.

Poygalar 500, 1000, 1500 va 3000 metrgacha oʻtkaziladi.

Estafeta poygasi davomida oxirgi ikki aylanadan tashqari ishtirokchilar istalgan vaqtda bir-birlari bilan almashinishlari mumkin. Bunda ular oʻz safdoshlarini itarib yuborishlari mumkin. Yiqilgan sportchilarni istalgan vaqtda almashtirishi mumkin (shu jumladan oxirgi doirada). Erkaklar uchun 5000 m, ayollar uchun 3000 m estafeta.  

Koʻpkurash toʻrtta yoʻnalishdan iborat: 500 m (4,5 aylana), 1000 m (9 marta doira), 1500 m (13,5 marta doira), 3000 m (27 marta aylana).  

Butun poyga yaqindan kurashganligi sababli, short-trek qoidalari juda keskin . Xususan, taqiqlanadi[1]:

  • boshqa sportchilarga xalaqit berish (DQI — Impeding); 
  • masofa kesish (DQO — Outside); 
  • tezroq sportchining trayektoriyasini kesib oʻtish (DQX — Crossing); 
  • oyoqni marraga qadar oldinga tashlash, konki tigʻini muzdan uzmaslik (DQK — Kicking); 
  • jamoadoshlarini turtish (estafeta berilishidan tashqari); 
  • ikki yoki undan ortiq sportchining til biriktirib harakat qilishi.  

Agar konkida uchuvchi aylana boʻylab oʻtib ketsa, u quvib oʻtuvchining oʻtishiga ruxsat berishi shart. Agar konkida uchuvchi ikki doiradan oshib ketgan boʻlsa, u musobaqani tark etadi (agar yaqin atrofda raqiblar boʻlmasa). Biroq, sudyaning qarori bilan urib tushirilgan shaxs yakuniy tasnifga kiritilishi mumkin (masalan, agar uni urib yuborishgan boʻlsa).

Uskunalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Konkilar (pichoqlar) botinkaga qattiq bogʻlangan (klap-skeytlarda yurish taqiqlanadi). Pichoq etikning oʻrtasiga nisbatan chapga siljiydi — bu sizga tom maʼnoda yerga „yaqin“ turishga imkon beradi, pichoq ham egiluvchan, ovalga ega. Chap qoʻlqopning barmoq uchlarida maxsus yopishtirgichlar mavjud boʻlib, kerak boʻlganda muzga tayanish imkonini beradi. Boshqa anjomlar: dubulgʻa, kevlar qoplamali kombinezonlar, boʻyin himoyasi, qalqonlardan iborat.

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Poyga belgilari

Klassik konkida uchish uchun ixtisoslashtirilgan maydon kerak boʻladi (xalqaro musobaqalarda uzunligi 400 m yoʻlak qabul qilingan), bunday  maydon futbol stadionidan uzunroqdir. Short-trek konkida uchish uchun maxsus belgilarga ega oddiy xokkey „qutisi“ lozim boʻladi.

XX asrning boshlarida AQSH va Kanadada konkida uchishning yangi, yanada demokratik shakli vujudga keladi. 1967-yilda Xalqaro konkida uchish ittifoqi (ISU) 1976-yilgacha xalqaro musobaqalarni tashkil qilmagan boʻlsa-da, konkida uchish boʻyicha short-trekni oʻz zimmasiga oladi. Jahon chempionatlari 1981-yildan buyon (garchi oldingi musobaqalar ham bu maqomga ega boʻlgan boʻlsa ham) oʻtkazib kelinmoqda. Short-trek boʻyicha birinchi Yevropa chempionati 1997-yilda Malmyoda (Shvesiya) boʻlib oʻtgan[2]. 1999-yildan buyon esa Jahon kubogi oʻtkazib kelinmoqda. Kalgarida oʻtkazilgan Olimpiya oʻyinlarida short-trek konkida uchish koʻrgazmali sport turi edi. U faqat 1992-yilda Olimpiyaga toʻliq qabul qilingan va oʻshandan beri „oq“ Olimpiya oʻyinlarining ajralmas qismi boʻlib kelgan. Vankuverda short-trek boʻyicha 8 ta Olimpiya medallari komplekti oʻynaldi.

Rossiyada 1985-yilda Belluno (Italiya)dagi Universi ada short-trek bilan boshlangan. Birinchi SSSR chempionati 1988-yilda boʻlib oʻtadi. AQSH va Kanadada — short-trek klassik konkida uchishdan koʻra mashhurroq boʻldi.

2014-yilda Sochida oʻtkazilgan Qishki Olimpiada oʻyinlarida Viktor An (An Xyon-Su) uchta: ikkitasi 1000 va 500 metrga individual poygada va uchinchisi 5000 metrga estafetada oltin medalni qoʻlga kiritdi. Shunday qilib, Viktor An short-trek boʻyicha yagona olti karra Olimpiya chempioni boʻldi.

Short-trek boʻyicha rekordlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Erkaklar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Masofa Sportchi Millati sana Shahar Natija
500 m U Daszin[3] Xitoy bayrogʻi Xitoy 2018-yil 11-noyabr Kalgari, Kanada 39.505
1000 m Xvan De Xon[4] Janubiy Koreya bayrogʻi Koreya Respublikasi 2016-yil 12-noyabr Solt-Leyk Siti, AQSh 1:20.875
1500 m Sjinkie Knegt[5] Niderlandlar bayrogʻi Niderlandiya 2016-yil 13-niyabr Solt-Leyk Siti, AQSh 2:07.943
3000 m No Djin Gyu[6] Janubiy Koreya bayrogʻi Koreya Respublikasi 2011-yil 19-mart Varshava Polsha 4:31.891
5000 m (estafeta) Csaba Burján

Cole Krueger

Shaoang Liu

Shaolin Sándor Liu[7]

Vengriya bayrogʻi Vengriya 2018-yil 4-noyabr Kalgari, Kanada 6:28.625

Ayollar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Distance Athlete Nation City Date Record time Mnb.
500 m Kim Boutin Kanada bayrogʻi Kanada Salt Lake City, United States 2019-yil 3-noyabr 41.936 [8][9]
1000 m Suzanne Schulting Niderlandlar bayrogʻi Niderlandiya Beijing, China 2022-yil 11-fevral 1:26.514 [10]
1500 m Choi Min-jeong Janubiy Koreya bayrogʻi Koreya Respublikasi Salt Lake City, United States 2016-yil 12-noyabr 2:14.354 [11]
3000 m Jung Eun-ju Janubiy Koreya bayrogʻi Koreya Respublikasi Harbin, China 2008-yil 15-mart 4:46.983 [12]
3000 m
estafeta
Selma Poutsma
Suzanne Schulting
Yara van Kerkhof
Xandra Velzeboer
Niderlandlar bayrogʻi Niderlandiya Beijing, China 2021-yil 23-oktabr 4:02.809 [13]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. "Special Regulations & Technical Rules Short Track Speed Skating 2021". International Skating Union. Retrieved 10 February 2022.
  2. „Informatsiya na sayte ISU“. 2013-yil 1-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 19-sentyabr.
  3. "Results — Menʼs 500m Final A". shorttrack.sportresult.com. 11 November 2018. Retrieved 12 November 2018.
  4. "ISU World Cup 2016/2017 Salt Lake City — Menʼs 1000m Results". shorttrack.sportresult.com. 12 November 2016. Retrieved 12 November 2017.
  5. „ISU World Cup 2016/2017 Salt Lake City — Menʼs 1500m Results“. shorttrack.sportresult.com. 13 November 2016. Retrieved 12 November 2017.
  6. „2011 ISU World Team Championships — Menʼs 3000m Results“. shorttrack.sportresult.com. 19 March 2011. Retrieved 12 November 2017.
  7. "ISU World Cup 2018/19 — Menʼs 5000m Relay Results". shorttrack.sportresult.com. 4 November 2018. Retrieved 12 November 2018.
  8. „ISU World Cup 2019/20 – Salt Lake City, UT (USA) – Ladies 500m (2) – Quarterfinals“. ISU. Qaraldi: 2019-yil 3-dekabr.
  9. „Kim Boutin sets short track world record in women's 500m in Utah“. CBC Sports (2019-yil 3-noyabr). Qaraldi: 2019-yil 4-noyabr.
  10. „Short Track Speed Skating – Women's 1000m – Quarterfinals – Results“. BOCWOG (2022-yil 11-fevral). 2022-yil 11-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 11-fevral.
  11. „ISU World Cup 2012/2013 Salt Lake City - Women's 1500m Results“. ISU. 2018-yil 21-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 20-fevral.
  12. „2008 ISU World Team Championships, China - Women's 3000m Bracket #2 Results“. ISU. 2018-yil 21-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 20-fevral.
  13. „ISU World Cup 2021/22 – Beijing (CHN) – Women – 3000 m Relay – Semifinals – Results“. ISU. Qaraldi: 2022-yil 4-fevral.