Shoh Maxdum
Shoh Maxdum Rupos | |
|---|---|
 Shoh Maxdumning dargohi | |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi |
Abdul Quddus Jaloliddin 1216 |
| Vafoti |
1313 Rampur Boalia |
| Dargah Para, Rajshahi, Bangladesh | |
| Dini | Sunniy islom |
| Ota-onasi |
|
| Mazhab | Soʻfiy (Chishtiya tariqati) |
| Boshqa nomlari | Rupos |
Abdulquddūs Jaloliddīn (arabcha: عبد القدوس جلال الدين), koʻproq Shoh Maxdum (bengalcha: শাহ মখদুম) nomi bilan tanilgan va Rupos deb ham atalgan, Bangladeshdagi soʻfiy musulmon arbobi edi. U Bengalning Varendra mintaqasida islomning tarqalishi bilan bogʻliq. U Bengaliyaga Bagʻdoddan akasi Sayyid Ahmad (Miron Shoh) bilan birga kelgan. Rajshahidagi Shoh Maxdum aeroporti uning nomi bilan atalgan[1].
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Shoh Maxdumning aniq tugʻilgan sanasi nomaʼlum, biroq u Bagʻdodda tugʻilgan. Uning otasi Azala Shoh boʻlib, u Abdul Qodir Jiloniy avlodidan ekani aytiladi. U Noaxalidagi Lakshmipurga kelib, hozir Shyampur deb ataladigan qishloqda xonaqoh barpo etgan[2]. Uning akasi Sayyid Ahmad Mironshoh yaqin atrofdagi Kanchanpur qishlogʻida xonaqoh barpo etgan. U Chishtiya tariqati avliyolarining bir qismi uslubida yuzini mato bilan yopib yurishi bilan tanilgani sababli Rupos taxallusini olgan.
Ikki yildan soʻng, zamondosh musulmon voizi Shoh Turkon va uning hamrohlari mahalliy tantrik roja Angsu Deo Chandavandi Varmabhoj tomonidan oʻldirilgani va Maxakalaga qurbonlik qilingani haqida eshitib, u hamrohlar bilan Varendradagi Baghaga hijrat qilgan[3]. Turkon qasdini olish uchun Maxdum va hamrohlari Rojani magʻlub etib, soʻng Rampur Boaliada (hozirgi Rajshahi shahri) xonaqoh barpo etgan. Keyin Maxdum hamrohlarini qoʻshni hududlarga xonaqohlar tashkil etish va islomni targʻib qilish uchun yuborgan. Bagha keyinchalik uning sharafiga Maxdumnagar deb qayta nomlangan. Bu yerda uning ayrim hamrohlari Sayyid Shoh Abbos, Sayyid Dilol Buxoriy, Shoh Sulton, Shoh Karam Ali va Nusrat Shoh boʻlgan[4]. Shoh Maxdum umrining qolgan qismini Rajshahi mintaqasida islomni yoyishga bagʻishlagan.
Vafoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Aniq holatlar nomaʼlum boʻlsa-da, Maxdum 27 Rajab kuni vafot etib, Rampur Boaliadagi Dargah Parada dafn etilgan[5]. Ayrim manbalar milodiy 1313-yilga toʻgʻri keladigan sanani keltirsa, boshqalari u 1592-yilda 117 yoshida vafot etganini taʼkidlaydi. Boburiylar davrida Buyuk Abbosning xizmatchisi boʻlgan imomiy shia Ali Quli Beg qabr ustiga kvadrat shaklli, bitta gumbazli maqbara qurdirgan[6]. Ziyoratchilar Maxdum vafotini har yili 27 Rajab kuni dargoh hududida urs marosimi bilan xotirlaydilar. 1877-yilda ziyoratgoh mutavallisi (qoʻriqchisi) maqbara mulki Boburiy imperatori Humoyun tomonidan hadya tariqasida ijara toʻlovidan ozod qilinganini bildirgan[7].
1904-yilda mulkning toʻqqizinchi mutavallisi Gʻulom Akbar Rajshahi okrugi sudida bayonot berib, mulk 1634-yilda tashkil etilgan boʻlsa-da, Shoh Maxdum Rupos bundan 450 yil avval tirik boʻlganini (demak, uni 12-asrga, milodiy 1184-yilga) joylashtirishini qayd etgan. Ziyoratgohning birinchi mutavallisi Shoh Nur boʻlgan[6].
Uning nomi berilgan joylar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Shoh Maxdum aeroporti
- Shoh Maxdum Thana
- Shoh Moxdum tibbiyot kolleji
- Shoh Maxdum zali, Rajshahi universiteti
- Shoh Moxdum kolleji, Rajshahi
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „ZIA made Shahjalal International Airport“. The Daily Star (Bangladesh) (2010-yil 16-fevral).
- ↑ Islom, Sirajul; Miah, Sajahan; Khanam, Mahfuza et al., eds (2012). "Shah Makhdum Rupos (R)". Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh (Online nashri). Dhaka, Bangladesh: Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh. ISBN 984-32-0576-6. OCLC 52727562. http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Makhdum_Rupos_(R).<!--->
- ↑ Islom, Sirajul; Miah, Sajahan; Khanam, Mahfuza et al., eds (2012). "Shah Turkan Shahid (R)". Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh (Online nashri). Dhaka, Bangladesh: Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh. ISBN 984-32-0576-6. OCLC 52727562. http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Turkan_Shahid_(R).<!--->
- ↑ Teaching and Research in Philosophy: Asia and the Pacific. UNESCO, 1986 — 55-bet.
- ↑ Abdullah Al Masud; Md Faruk Abdullah; Md Ruhul Amin (Dec 2017). „History of Sufism in Bangladesh“. The Contributions of Sufism in Promoting Religious Harmony in Bangladesh (Thesis).
- 1 2 Ismail, Muhammad „Makhdum Shah“, . Hagiology of Sufi saints and the spread of Islam in South Asia. Jnanada Prakashan, Jan 2010 — 26-bet.
- ↑ Hanif, N „Makhdum Shah Rajshahi (d.1592A.D.)“, . Biographical Encyclopaedia of Sufis: South Asia. Sarup & Sons, 2000 — 200-bet.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Vikiomborda „Shoh Maxdum“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.
