Seshat
Seshat (Misr. Sš3t-" hayot yillarini oʻlchaydigan kishi „yoki“ ayol kotib") — Misr mifologiyasida yozish, adabiyot, taqdir va hisob-kitob sanʼati maʼbudasi[1]. Pantera bilan tasvirlangan va „Hayot uyi xonimi“ (qoʻlyozmalar toʻplamiga ega oʻquv muassasasi, arxiv) qadimiy unvoniga ega edi[2].
Ism[tahrir | manbasini tahrirlash]
Seshat ismi ikki maʼnoga ega. Birinchisi- " hayot yillarini oʻlchaydigan kishi "(sesh = papirus = yashil = hayot beruvchi). Keyinchalik, uning kulti Tot bilan birlashtirilganda, bu ism „ayol kotib“ (sesh = papirus = papirus = yozuvchi) talqinini oldi. Seshatning erkak shakli Seshau[2].
Rasm[tahrir | manbasini tahrirlash]
Pantera Seshatning muqaddas hayvoni hisoblangan, shuning uchun maʼbudashu hayvonning terisida tasvirlanib, koʻylak ustidan oʻralgan, qoʻlida yozuv asboblari (papirus tayoqchasi va vaqtinchalik ustun) bilan tasvirlangan. Boshining ustida etti burchakli yulduz[2][3][4] tasvirlangan. Seshat ramzi ruhoniylarning tantanali yurishida 15 kishidan sakkizinchisi tomonidan olib boriladigan shtandartga oʻrnatildi[3].
Mifologiya[tahrir | manbasini tahrirlash]
Keyingi davrda Seshat Tot bilan bogʻlangan va „Shed“ daraxtining barglarida (heb-sed bilan bogʻliq) Fir’avnning hayoti va hukmronligini oʻlchaydigan kishi hisoblangan[2]. U donolik xudosi Totning qizi yoki singlisi (kamdan-kam xotini) hisoblangan.
Seshatning tugʻilgan kuni Mafdetniki bilan bir kunda nishonlangan, ehtimol shuning uchun, Seshat uning egizak singlisi deb hisoblanadi.
Dendera ibodatxonasida Isis „Buyuk Seshat, yozuv xonimi, osmonda buyuk, yerda[5] qudratli“ deb nomlanadi.
Kult[tahrir | manbasini tahrirlash]
Dastlab Seshat mahalliy Sais maʼbudasi edi, lekin keyinchalik uning ibodat markazi Xemenu (Buyuk Hermopol) edi.
Seshat Totning ayol gipostaziyasi sifatida tasvirlanib —- olimlar va donishmandlar, quruvchilar va geodeziklarga hisob-kitoblar, donolik, yozuv maʼbudasi edi.Ayniqsa, ibodatxonalarni qurishda (Shuning uchun Seshat Nephthys — saroylarning homiysi bilan bogʻlangan) Seshat poydevor qoʻyishda muhim rol oʻyagan. Seshat „hayot uyining xodimi“, yaʼni „Muqaddas bitiklar, bilim va taʼlimotlar uyi“[2].
Taqdirning maʼbudasi sifatida Seshat osmonning pastki chuqurliklarida yoki yuqori va quyi Misr uchrashuvi joyida kosmik daraxtning etagida oʻtiradi. Daraxt yoki uning barglarida u hayot yillarini (fir’avnlarni) va kelajak avlodlar uchun muhim voqealarni yozadi[4][6]. Seshat-yangi tugʻilgan ilohiy bolaning toʻshagida oʻtirgan maʼbudalardan biri[3].
Yana qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]
Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]
- ↑ Antonio Loprieno. Ancient Egyptian Literature: History and Forms. BRILL, Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'.. ISBN 9004099255.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Harry Eilenstein. Isis: Die Geschichte der Göttin von der Steinzeit bis heute. BoD – Books on Demand, Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'. — 136, 142 bet. ISBN 9783842381896.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Christian Leitz. Lexikon der ägyptischen Götter und Götterbezeichnungen. Peeters Publishers, Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'. — 608 bet. ISBN 9789042911512.
- ↑ 4,0 4,1 Макс Мюллер. Египетская мифология, 5000 экз, Загадки древнего Египта, М.: Центрполиграф, Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'.. ISBN 978-5-9524-3094-5.
- ↑ Susanne Töpfer. Fragmente des sog. "Sothisrituals" von Oxyrhynchos aus Tebtynis. Museum Tusculanum Press, Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'. — 67 bet. ISBN 9788763543644.
- ↑ Near eastern studies, Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'. — 60 bet.
Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]
- Сешат, Мифологический словарь, М.: Советская энциклопедия, Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'. — 672 bet.