Samad Mir

Samad Mir
Tavalludi	1893; Alam Sahib Narvara, Srinigar, Kashmir
Vafoti	9-yanvar 1959; Nambalhar, Budgam tumani, Jammu va Kashmir
Ijod qilgan tillari	Kashmir tili
Janr	Soʻfiy sheʼriyati
Tanlangan asarlari	Aknandun, Kulyaat-e-Samad Mir

Samad Mir (1893 – 9-yanvar 1959) kashmirlik soʻfiy shoiri edi^[1]^[2]. Uning sheʼriyati ilohiy goʻzallik, maʼnaviy sogʻinch va soʻfiy anʼanasining axloqiy ideallarini oʻrganadi.

Hayoti

Mir 1893-yilda Alam Sahib Narvara, Srinigarda tugʻilgan. Uning ota-onasi, Xoliq Mir va Nur Xoliq Mir, musulmon, aniqrogʻi soʻfiy diniy tariqatining darvesh aʼzolari boʻlib, kambagʻallik va riyozat ahdini qabul qilgan edilar^[3].

Otasi Xoliq Mir aslida Budgam tumanidagi Nambalhar qishlogʻidan edi^[4]. Xoliq ham shoir boʻlib, Samad tugʻilganidan koʻp oʻtmay, 1893–1894-yillar oraligʻida vafot etgan^[4].

Mirning ikki akasi boʻlgan: Rohim va Muhammad. Rohim Narvarada qolgan, Muhammad esa yigirma yoshlari atrofida vafot etgan^[4]. Voyaga yetgach, Mir oxir-oqibat ajdodlar qishlogʻi Nambalharga qaytgan.

Yoshlik yillarida Mir Hari Nivas saroyida mardikor boʻlib ishlagan. Keyinchalik uylangan va uch oʻgʻil hamda bir qizning otasi boʻlgan^[4].

Sheʼriyati va soʻfiylik

Mir savodsiz boʻlgan va hech qanday rasmiy taʼlim olmagan^[5]^[6]. Uning baytlarini Vagardagi Ali Shoh, Budgamlik shaxs, yozib olgan^[7].

Uning sheʼrlarining toʻliq toʻplami Kulyaat-e-Samad Mir nomi bilan Motilal Soqiy tomonidan tuzilgan va tahrir qilingan. Jammu va Kashmir sanʼat, madaniyat va tillar akademiyasi bu toʻplamning qayta koʻrib chiqilgan nashrlarini bir necha bor chop etgan^[4]. Mirga 200 dan ortiq sheʼr nisbat beriladi^[4].

Mir asarlarida sanskrit va hind lugʻat boyligi uygʻunlashgan boʻlib^[4], paygʻambarlar, soʻfiy avliyolar va diniy shaxslar haqidagi ishoralar mavjud.

Uning hayoti va adabiy merosiga bagʻishlangan monografiya Sahitya Akademi tomonidan urdu va kashmir tillarida nashr etilgan^[8].

Vafoti

Mir 1959-yil 9-yanvarda Nambalhar, Budgam tumanida vafot etgan. U Nambalhardagi Agar qismida dafn etilgan va hozir u yerda unga bagʻishlangan ziyoratgoh mavjud^[4].

Asarlari

Mirning asarlari orasida quyidagilar bor:

Aknandun (Yagona oʻgʻil) – keng miqyosda uning eng muhim dostoniy sheʼri hisoblanadi^[9].

Praran Praran Taravatiyay^[9] – paygʻambar Muhammadni madh etuvchi naʼt qatorlari^[9].

Paygʻambarlar, avliyolar va kashmirlik soʻfiy shayxlarini duo bilan yod etuvchi qisqa ilohiy sheʼrlar^[9].

Uning lirik sheʼrlari sanskrit va hind tilidan olingan qarz soʻzlardan foydalanishi bilan mashhur^[10].

Mirning bir necha asarlari kashmir soʻfiy musiqa anʼanalarida hanuz ijro etilmoqda va Abdulrashid Hafiz kabi mintaqaviy qoʻshiqchilar tomonidan kuylangan^[11].

Manbalar

↑ „CUK holds seminar on life and works of poet Samad Mir“. Greater Kashmir (2025-yil 1-noyabr).
↑ Ahmad Zia, Rakib „Samad Mir: A Great Sufi Poet of Kashmir“. Precious Kashmir (2024-yil 24-iyun).
↑ „DERVISH definition in American English | Collins English Dictionary“ (en-US). www.collinsdictionary.com (2020-yil 13-fevral). Qaraldi: 2025-yil 4-dekabr.
↑ ^4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 ^4,4 ^4,5 ^4,6 ^4,7 Yousuf, Imran „Samad Mir (1894–1959)“. Kashmir Pen (2018).
↑ NAJAR, Manzoor Ahmad. Hierophantic Experiences in Kashmiri Sufi Poetry. Evincepub, 2018. ISBN 9789387905481.
↑ Gauhar, G. N.. Hazratbal: The Central Stage of Kashmir Politics. Virgo Publications, 1998 — 248-bet. ISBN 9788185870113.
↑ „Samad Mir: A Great Sufi Poet of Kashmir“ (2024-yil 24-iyun).
↑ G.N. Gauhar. Hazratbal: The Central Stage of Kashmir Politics. Virgo Publications, 1998 — 248-bet.
↑ ^9,0 ^9,1 ^9,2 ^9,3 NAJAR, DR MANZOOR AHMAD. Hierophantic Experiences in Kashmiri Sufi Poetry (en). Evincepub Publishing, 2018-06-16. ISBN 9789387905481.
↑ Gauhar, G. N.. Hazratbal: the central stage of Kashmir politics (en). Virgo Publications, 1998 — 248-bet. ISBN 9788185870113.
↑ REF_3853a4e

Havolalar

Kuliyat-e-Samad Mir – Internet Archive sayti
Kalam-e-Samad Mir – Abdul Rashid Hafiz ijrosida
Samad Mir tarjimai holi (PDF) muallif: doktor Shakil Ahmad Mir

[1] „CUK holds seminar on life and works of poet Samad Mir“. Greater Kashmir (2025-yil 1-noyabr).

[2] Ahmad Zia, Rakib „Samad Mir: A Great Sufi Poet of Kashmir“. Precious Kashmir (2024-yil 24-iyun).

[3] „DERVISH definition in American English | Collins English Dictionary“ (en-US). www.collinsdictionary.com (2020-yil 13-fevral). Qaraldi: 2025-yil 4-dekabr.

[KP-4] 4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 ^4,4 ^4,5 ^4,6 ^4,7 Yousuf, Imran „Samad Mir (1894–1959)“. Kashmir Pen (2018).

[5] NAJAR, Manzoor Ahmad. Hierophantic Experiences in Kashmiri Sufi Poetry. Evincepub, 2018. ISBN 9789387905481.

[6] Gauhar, G. N.. Hazratbal: The Central Stage of Kashmir Politics. Virgo Publications, 1998 — 248-bet. ISBN 9788185870113.

[7] „Samad Mir: A Great Sufi Poet of Kashmir“ (2024-yil 24-iyun).

[8] G.N. Gauhar. Hazratbal: The Central Stage of Kashmir Politics. Virgo Publications, 1998 — 248-bet.

[:0-9] 9,0 ^9,1 ^9,2 ^9,3 NAJAR, DR MANZOOR AHMAD. Hierophantic Experiences in Kashmiri Sufi Poetry (en). Evincepub Publishing, 2018-06-16. ISBN 9789387905481.

[:1-10] Gauhar, G. N.. Hazratbal: the central stage of Kashmir politics (en). Virgo Publications, 1998 — 248-bet. ISBN 9788185870113.

[11] REF_3853a4e

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]