Sükhbaataryn Yanjmaa
| Sükhbaataryn Yanjmaa | |
|---|---|
 Yanjmaa, taxminan 1950-yil | |
| Davlat Buyuk Xurali Prezidiumi raisi | |
|
Mansab davri 7-sentabr 1953-yil – 7-iyul 1954-yil | |
| Oʻtmishdoshi | Gonchigiin Bumtsend |
| Vorisi | Jamsrangiin Sambuu |
| Moʻgʻuliston Xalq Inqilobiy Partiyasi Markaziy Qoʻmitasi kotibi | |
|
Mansab davri 1941-yil – 1947-yil | |
| Xurali aʼzosi | |
|
Mansab davri 1950-yil – 1962-yil | |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi |
Nemendeyen Yanjmaa 15-fevral 1893-yil Xüree, Qing sulolasi davridagi Moʻgʻuliston |
| Vafoti |
1-may 1962-yil Ulaanbaatar, Moʻgʻuliston Xalq Respublikasi |
| Fuqaroligi |
 Moʻgʻuliston |
| Millati | moʻgʻul |
| Siyosiy partiyasi | Moʻgʻuliston Xalq Inqilobiy Partiyasi |
| Turmush oʻrtogʻi | Damdin Sükhbaatar |
| Alma mater | Sharq mehnatkashlari kommunistik universiteti |
| Kasbi | siyosatchi |
| Mukofotlari | Qizil Mehnat Bayrogʻi ordeni |
Sükhbaataryn Yanjmaa[a] (15-fevral 1893 — 1-may 1962) moʻgʻul siyosatchisi edi. U Xurali davlat Prezidiumi raisi sifatida merosiy boʻlmagan ayol davlat rahbarlari orasida ikkinchi boʻldi (birinchisi Khertek Anchimaa-Toka), hamda xalqaro miqyosda tan olingan davlatdagi birinchi ayol davlat rahbari hisoblanadi. U moʻgʻul inqilobiy yetakchisi Damdin Sükhbaatarning bevasi edi[1].
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Yanjmaa 1893-yil 15-fevralda hozirgi Ulaanbaatar yaqinida kambagʻal chorvador oilasida tugʻilgan. U 1919-yilda Sükhbaatarning inqilobiy guruhida xabarchi sifatida ishlagan. 1920-yilda eri Sovet Ittifoqiga bolsheviklar bilan aloqa oʻrnatish uchun ketganida, Yanjmaa oʻgʻli bilan Ulaanbaatarda qolib, xitoy amaldorlaridan yashirinib yurdi. 1921-yilda Khorloogiin Choibalsan unga oʻgʻli bilan Kyakhtaga qochib borishda yordam berdi va u yerda ular yana Sükhbaatar bilan uchrashdi.
Eri 1921-yilgi Tashqi Mo‘g‘uliston inqilobida gʻalaba qozongach, Yanjmaa Mo‘g‘uliston Inqilobiy Yoshlar Ittifoqi aʼzosi boʻldi. 1923-yilda eri vafot etgach, u otasining ismi oʻrniga „Sükhbaataryn“ni qabul qildi va 1924-yilda Mo‘g‘uliston Xalq Inqilobiy Partiyasiga qoʻshildi.
U partiya Markaziy Qoʻmitasi va uning Prezidiumi aʼzosi sifatida 1924-yilda Kommunist ayollarining III xalqaro konferensiyasida (bu yerda u Clara Zetkin va Nadezhda Krupskaya bilan uchrashgan) hamda Kominternning V kongressida Moskvada qatnashdi. 1925-yilda Moʻgʻulistonning birinchi kasaba uyushmasini tashkil etishda ishtirok etdi. 1927–1930-yillarda Sharq Mehnatkashlarining Kommunistik Universitetida tahsil oldi. 1933-yilda u partiya Markaziy Qoʻmitasining ayollar boʻlimiga rahbarlik qilib, ayollar taʼlimini rivojlantirish bilan shugʻullandi.
1940–1954-yillarda Yanjmaa partiya politbyuro aʼzosi boʻlib, 1941–1947-yillarda Markaziy Qoʻmita kotibi lavozimida ishladi. 1940–1950-yillarda u Davlat Buyuk Xurali ijroiya organi hisoblangan Kichik Xural Prezidiumi aʼzosi boʻldi.
Ikkinchi jahon urushi davrida u Sovet Ittifoqini qoʻllab-quvvatlash uchun mablagʻ yigʻishda ishtirok etdi va 1946-yilda Sovetning Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlandi. 1945-yilda u Xalqaro Demokratik Ayollar Federatsiyasi aʼzosi etib saylandi.
1950–1962-yillarda Yanjmaa Davlat Buyuk Xurali aʼzosi boʻldi. Gonchigiin Bumtsend vafotidan soʻng u 1953-yil 23-sentyabrdan 1954-yil 8-iyulgacha vaqtinchalik Mo‘g‘uliston prezidenti vazifasini bajardi[2]. Shu bilan u respublika shaklidagi davlatda rasmiy davlat rahbari boʻlgan ikkinchi ayolga aylandi (birinchisi Khertek Anchimaa-Toka).
Izohlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Сүхбаатарын Янжмаа (mongol tili), 1931–1941-yillarda Sykebaatariin Janƶimaa shaklida yozilgan, mn; tugʻilganida Nemendeyen Yanjmaa (Нэмэндэен Янжмаа (mongol tili))
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Worldwide Guide to Women in Leadership“. Qaraldi: 2013-yil 1-fevral.
- ↑ Horowitz, Michael C.; Stam, Allan C.; Ellis, Cali M.. Why Leaders Fight. Cambridge University Press, 2015 — 158-bet.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Sanders, Alan J. K. (1996). Historical dictionary of Mongolia.
- Baabar, B. (1999). History of Mongolia.