Rustov masjidi

Rustov masjidi
	Masjid
	Rustov masjidi
	Sobiq masjid, 2021-yil
Mamlakat	Ozarbayjon
Joylashuvi	Rustov qishlogʻi, Quba tumani
Meʼmoriy uslub	Islom meʼmorchiligi
Asoschi	Zeynalabdin Tagʻiyev
Binokorlik sanasi	1903-yil
Qurilish materiallari	tosh, ohaktosh, g‘isht, yog‘och
	Rustov masjidi Vikiomborda

Rustov masjidi – Ozarbayjonning Quba tumanidagi Rustov qishlogʻida joylashgan sobiq masjid va tarixiy meʼmoriy yodgorlik. Sobiq masjid 1903-yilda Hoji Zeynalabdin Tagʻiyevning yordami bilan bunyod etilgan^[1].

Sobiq masjid 2001-yil 2-avgustda Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-son qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan^[2].

Yodgorlik 2008-yilda taʼmirlangan^[3].

Tarixi

Rustov qishlogʻidagi sobiq masjid 1903-yilda filantrop Hoji Zeynalabdin Tagʻiyev yordamida bunyod etilgan.

Sovet bosqini davrida

Sovet bosqinidan soʻng, 1928-yilda tez surʼatda mamlakatda dinga qarshi rasmiy kurash boshlandi. Oʻsha yil dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi koʻplab masjidlar, cherkovlar va sinagogalarni maʼrifiy maqsadlarda foydalanish uchun klublar ixtiyoriga topshirdi. 1917-yilda Ozarbayjonda 3 000 ta masjid boʻlgan boʻlsa, 1927-yilda bu raqam 1 700 ta, 1933-yilda esa 17 tani tashkil etdi^[4].

Bosqindan keyin masjid yopilgan va binodan omborxona sifatida foydalanilgan^[5].

Mustaqillikdan keyin

Ozarbayjon oʻz mustaqilligini tiklagach, binodan yana masjid sifatida foydalanila boshlandi. Masjid 2001-yil 2-avgustda Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-son qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritildi^[2].

2008-yilda masjid Ozarbayjon Madaniyat va turizm vazirligining buyrugʻiga koʻra, „Azerbarpa“ Ilmiy-tadqiqot loyihalash instituti loyihasi asosida taʼmirlandi. Zinalar, ayrim joylardagi gʻisht devor, derazalar, eshiklar, deraza panjaralari, yogʻoch shift, tom qoplamasi, chordoq narvoni, suvoq qoplamalari, bezaklar, mehrobning yogʻoch pol qismi, yogʻoch devorlar va shift, derazalar va boshqa unsurlar restavratsiya qilindi. Ibodat qiluvchilar uchun sharoit yaratish maqsadida masjid hovlisida yangi qoʻshimcha bino bunyod etildi^[3].

Masjidda davlat roʻyxatidan oʻtgan diniy jamoa faoliyat yuritadi^[6].

Meʼmorchiligi

Sobiq masjid poydevori minbar balandligigacha daryo toshlaridan qurilgan. Devorlari daryo toshi va oʻyib ishlangan ohaktosh aralashmasidan, qolgan joylarda esa oʻchami 20 m × 20 m × 4 m (66 ft × 66 ft × 13 ft) va 27 m × 13 m × 6 m (89 ft × 43 ft × 20 ft) boʻlgan pishiq gʻishtlardan terilgan^[1]. Ayollar uchun moʻljallangan 2-qavat balkon ustida joylashgan. Shimoliy devorning oʻng burchagidan boshlanadigan zina orqali ikkinchi qavat va chordoqqa chiqish mumkin. Masjid tomini koʻtarib turuvchi konstruksiyada eman yogʻochidan yasalgan toʻsinlardan foydalanilgan^[7].

Masjidning janubiy peshtoqida, dumaloq deraza ostida joylashgan yozuvda masjid birinchi boʻlib Hoji Yusuf tomonidan qurilgani keltirilgan^[7].