Kontent qismiga oʻtish

Riisipere

Koordinatalari: 59°7′14″N 24°18′33″E / 59.12056°N 24.30917°E / 59.12056; 24.30917
Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Riisipere

Riisipere
59°7′14″N 24°18′33″E / 59.12056°N 24.30917°E / 59.12056; 24.30917
Mamlakat Estoniya
Viloyat Harju
Provinsiya Saue
Aholisi
 (2004)
1 051
Vaqt mintaqasi UTC+2
Riisipere xaritadaVyanameri (boʻgʻoz)Soela (boʻgʻoz)Pyarnusk koʻrfaziNarvsk koʻrfaziPyarnumaaPyarnumaaPyarnumaaIrben boʻgʻoziLatviyaLatviyaFinlandiyaRossiyaRij qoʻltigʻiBoltiq dengiziFin qoʻltigʻiChud koʻliPskov koʻliVirtsyarv koʻliSaaremaa (uezd)Xiyumaa (uezd)LyaenemaaXaryumaaLyaene-VirumaaIda-VirumaaYigevamaaTartumaaPilvamaaValgamaaVilyandimaaVirumaaRaplamaaYarvamaa
Riisipere xaritada

Riisipere (nemischa: Riesenberg) (alevik) Saue cherkovida, Harju okrugi, Estoniyada joylashgan kichik tuman[1]. 2017-yil Mart oyida Estoniya mahalliy hukumatlari ma'muriy islohotidan oldin Riisipere Nissi Parishning ma'muriy markazi edi. Ääsmäe - Haapsalu yo'lida joylashgan bo'lib, uning Tallindan masofasi 45 km. Haapsalu 50 km, Marjamaa 30 km, Rapla 40 km uzoqlikda joylashgan.

Riisipere temir yo'l stantsiyasi, Elron Tallinn - Keila - Riisipere liniyasining oxiri, 1981-yildan beri elektrlashtirilgan. Dastlab chiziq Haapsalugacha davom etdi. Riisipere-Haapsalu uchastkasi 2004-yilda tashlab ketilgan[2], ammo 2019-yilda Turbaga qadar qayta qurilishi kerak, bu oxir-oqibat Haapsalu (va ehtimol Rohukula porti) ga liniyani qayta ochish yoʻlidagi birinchi qadam sifatida[3].

Riisiperning bir qismi Nissi deb ataladi. Nissi yaqinida Nissi cherkovi joylashgan. Nissida jamoat uyi, Estoniya mustaqillik urushi yodgorligi va qabriston mavjud. Nissi (qishloq sifatida) haqida birinchi eslatma Daniya aholini ro'yxatga olish kitobida bo'lgan[4].

Manordan tashqari, Nissi cherkovi asosiy diqqatga sazovor joy[5]. Cherkov 1873-yilda qurilgan va Sankt-Peterburglik me'mor Devid Grimm tomonidan ishlab chiqilgan[6].

Bastakor Raimond Valgre 1913-yilda Riispereda tug‘ilgan[7].

Riisipere manor

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Riisipere manor ( nemischa: Neu-Riesenberg ) mulk sifatida kelib chiqishini 1394-yilga borib taqaladi. U asrlar davomida turli taniqli Boltiqbo'yi nemis oilalariga tegishli edi. Hozirgi bino 1818-1821 yillarda Piter fon Stakkelbergga tegishli bo'lgan davrda qurilgan. Ulug'vor bino Estoniyadagi neoklassik manor arxitekturasining eng yaxshi namunalaridan biri bo'lgan. Old jabhada kesilgan bezakli peshtoqli oltita ustunli ayvon va ikkita uch qavatli yon proyeksiyalar ustunlik qiladi. Ichki makonda vakillik binolarining anfiladasi, jumladan Estoniyada noyob bo'lgan gumbaz zali va shlyapa detallari bilan ko'p bezatilgan gipostyle "oq zal" ko'rsatilgan. Manor sun'iy ko'l bilan bog' bilan o'ralgan[8][9].

  1. Riisipere (Wayback Machine saytida 2012-02-27 sanasida arxivlangan) www.efqy.com
  2. „Eesti Raudteemuuseum“ (et). 2009-yil 7-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 9-dekabr.
  3. „Go Track to build Riisipere - Turba railway“ (et). Qaraldi: 2018-yil 30-dekabr.
  4. EE, Eesti entsüklopeedia. [Encyclopedia of Estonia] A-Ü. Tallinn: Valgus, 2003 — 367 bet. ISBN 9985701410. 
  5. „904 Nissi kirik, 1873.a. Mälestised“, Kultuurmälestiste (estoncha), qaraldi: December 23, 2013
  6. „Church of Blessed Virgin Mary in Nissi on Visit Estonia“. 2023-yil 22-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 19-dekabr.
  7. „Raimond Valgre Elulugu“, www.miksike.ee (estoncha)[sayt ishlamaydi]
  8. Sakk, Ivar. Estonian Manors - A Travelogue. Tallinn: Sakk & Sakk OÜ, 2004 — 36–37 bet. ISBN 9949-10-117-4. 
  9. Viirand, Tiiu. Estonia. Cultural Tourism. Kunst Publishers, 2004 — 54 bet. ISBN 9949-407-18-4.