Rang zaryadi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Rang zaryadi kvant xromodinamikasidagi glyuonlar va kvarklarga oid kvant soni. Bu elementar zarralar bir-biri bilan elektr zaryadlari oʻzaro taʼsirlashganidek, harakat qiladi, ammo ikkita belgili elektr zaryadlaridan farqli oʻlaroq u uchta rangga ega. Ular „qizil“ ®, „yashil“ (g) va „koʻk“ (b) deb ataladi, lekin bu nomlarning biz kundalik hayotda koʻradigan ranglar bilan hech qanday aloqasi yoʻq. Har bir rang uchun anti-rang ham mavjud: „antiqizil“, „antiyashil“ va „antikoʻk“.

Ranglar tushunchasi kvant xromodinamikasini yaratish jarayonida bir xil kvant raqamlariga ega boʻlgan kvarklarning nuklonlarda Pauli qoidasini buzmagan holda qanday qilib birga mavjud boʻlishini tushuntirish uchun taklif qilingan.

Barionlar va mezonlarni tashkil etuvchi kvarklar oʻziga xos rangga ega. Barionlar turli rangdagi uchta kvarkdan iborat boʻlib, ularning superpozitsiyasi rangsiz yoki „oq“ zarrachani hosil qiladi. Mezonlar bir xil rangdagi kvark va antikvarkdan, aniqrogʻi rang va antikolordan iborat boʻlib, ular birgalikda rangsiz zarrachalarni ham hosil qiladi.

Glyuonlar bilan bogʻliq vaziyat anchagina murakkab boʻlib, glyuonlarning rang zaryadlari turli xil ranglar va antikolorlarning kombinatsiyasi bilan tavsiflanadi. Umuman, jami 8 ta glyuon mavjud: 6 ta rangli va 2 ta rangsiz.

Rangsiz glyuonlar:

Rang oʻzgarishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Kvarklar orasidagi kuchli oʻzaro taʼsirlanish glyuonlarning almashinuvi vositasida amalga oshiriladi. Bu holda kvarklar oʻz rangini oʻzgartiradi. Bunday oʻzgarishlarning namunasi sxematik ravishda raqamlarda koʻrsatilgan:

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]