Quva tumani

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Quva tumani
Mamlakat Oʻzbekiston
Tarkibida Fargʻona viloyati
Maʼmuriy markazi Quva shahri
Asos solingan sanasi 1926-yil
Hokim Rahmonov Zokirjon
Rasmiy tillar Oʻzbekcha
Aholi 200 800[1] yoki 220 000 (2012)[2]
Millatlar tarkibi oʻzbeklar (90%), tojiklar (3,8%), qirgʻizlar (3,2%)
Dinlar tarkibi musulmonlar
Maydoni 440 km²
Soat mintaqasi UTC+5

Quva tumani — Fargʻona viloyatidagi tuman. 1926-yil 29-sentyabrda tashkil etilgan. Janubiy-gʻarbdan Fargʻona, shimoliy-gʻarb va gʻarbdan Toshloq tumanlari, shimol va sharqdan Andijon viloyatining Boʻz, Shahrixon, Asaka, Marhamat tumanlari, janubiy-sharq va janubdan Qirgʻizistonning Oʻsh viloyati bilan chegaradosh. Maydoni 440 km². Aholisi: 187,5 ming kishi (2005), 220 ming kishi (2012). Tumanda 1 shahar (Quva), 11 qishloq fuqarolari yigʻini (Akbarobod, Baynalminal, Bahor, Dehqonobod, Ittifoq, Madaniyat, Namuna, Toshlon Muhitdinov, Turkravot, Yangiqishloq, Yangihayot) va 49 mahalla fuqarolari yigʻini bor. Markazi — Quva shahri.

Tabiati[tahrir]

Yer yuzasi adir va adir oldi tekisliklaridan iborat. Janubdan shimolga pasayib boradi. Iqlimi kontinental; qishi yumshoq, yozi issiq. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —2,5° dan —3,2° gacha, iyulniki 27—29°, eng past temperatura —26°, eng yuqori temperatura 42°. Yillik yogʻin 170–230 mm.

Vegetatsiya davri 210—220 kun. Sovuqsiz kunlar 204 kun davom etadi.

Tuproqlari boʻz, oʻtloqi-boʻz, oʻtloqi va togʻ-oʻtloqi tuproqlar. Hududining koʻp qismi oʻzlashtirilgan, yovvoyi oʻsimlik kam saqlangan. Tumanning sugʻoriladigan qismida ajriq, shoʻra, terak, tol, jiyda va boshqa; adirlarda qoʻngʻirbosh, rang, qatron, betaga, chalov, shuvoq va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan tulki, quyon, jayra, toshbaqa; qushlardan bedana, kaklik, kaptar, qargʻa, qaldirgʻoch, suvlarda har xil baliqlar bor.

Aholisi[tahrir]

Asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, rus, qirgʻiz va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km²ga 426 kishi.

Xoʻjaligi[tahrir]

Asosan, qishloq xoʻjaligiga ixtisoslashgan. Kichik korxona, mikrofirma va boshqa korxonalar mavjud. Sanoat korxonalaridan paxta tozalash zavodi, don mahsulotlari kombinati, avtokorxona, „Issiqnon“ korxonasi, mebel kombinati, mevani qayta ishlash korxonasi, qandolatchilik fabrikasi, toʻqimachilik korxonalari ishlab turibdi. Savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari aholiga xizmat koʻrsatadi. 3 qoʻshma korxona bor.

Qishloq xoʻjaligining yetakchi tarmogʻi — paxtachilik, gʻallachilik. Shirkat, fermer xoʻjaliklari bor. Tuman xoʻjaliklari Oxunboboyev nomidagi kanal, Janubiy Fargʻona kanali tarmoqlaridan va Karkidon suv ombori, shuningdek, shimoliy qismi U.Yusupov nomidagi Katta Fargʻona kanalida 29,7 ming qoramol, 34,8 mingdan ziyod qoʻy va echki, 48,2 mingdan ortiq parranda, 417 yilqi boqiladi. Pillachilik bilan ham shugʻullaniladi.

Taʼlim[tahrir]

67 umumiy taʼlim, bolalar musiqa maktablari, 3 litsey, 3 gimnaziya, 2 kasbhunar kolleji, klub muassasalari, madaniyat uyi, 70 ga yaqin kutubxona, madaniyat va istirohat bogʻi bor. Tuman markaziy kasalxonasi, poliklinika, dorixonalar va boshqa tibbiy muassasalar aholiga xizmat koʻrsatadi. Tuman hududidan Fargʻona vodiysining aylanma temir yoʻl (temir yoʻl bekati xalq tilida „Stantsiya“ deb ataladi), shuningdek, Quva shahri orqali Fargʻona — Andijon, Andijon — Margʻilon — Qoʻqon va boshqa avtomobil yoʻllari oʻtgan.

Manbalar[tahrir]

OʻzME, 2000. Hamroxon Xatamova.