Qutbiddin ibn Izz ad-Din
Qutbiddin (1386-yilda vafot etgan) 1380-yildan 1383-yilgacha Seyistonning Mihraboniylar sulolasidan bo‘lgan maliki edi. U Izz ad-Din ibn Rukniddin Mahmudning o‘g‘li edi.
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Otasi hayotligida Qutbiddinga davlat boshqaruvida hech qanday vazifa berilmagan edi. Oxir-oqibat u bu ahvoldan g‘azablanib, Malik ustidan katta ta’sirga ega bo‘lgan Izz ad-Dinning vazirini o‘ldirishni ko‘zlagan guruh tomoniga o‘tdi. 1380-yilda ular ochiqdan-ochiq qo‘zg‘olon ko‘tardilar va jang maydonida Izz ad-Dinning qo‘shinini mag‘lub etdilar. Qutbiddin Kurtlar va Farohning mahalliy Maliki Seyistonni bosib kirib, poytaxtda Izz ad-Dinni qayta taxtga o‘tkazganida vaqtinchalik muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Biroq yil oxiriga kelib Qutbiddin bosqinchilarni tor-mor etdi, otasini surgunga jo‘natishga majbur qildi va keyinroq undan taxtdan voz kechish haqida bayonot oldi. Hokimiyat tepasiga kelganining birinchi yili davomida u Seyistondagi hukmronligini mustahkamlashga kirishdi; Uq shahri ustiga qo‘shin boshlab bordi va unga qarshi bosh ko‘targan ko‘plab mahalliy yer egalarini o‘ldirdi.
Bu orada Amir Temur Afg‘oniston va Fors tomonga kengayishni boshlagan, Hirotdagi Kurtlar sulolasini bo‘ysundirishga majbur qilgan edi. Shu atrofdagi davrda Qutbiddin saroyiga elchi kelib, xayrixohlik belgisi sifatida garov so‘radi. Malik bunga javoban bir qarindoshi Tojiddin Shohi Shahan Abul Fathni Temur lageriga xiroj taklifi bilan yubordi; mihraboniy Temurda yaxshi taassurot qoldirdi va Seyistonga qaytdi.
Biroq 1383-yil noyabrida Temur o‘z qo‘shini bilan Seyistonga yetib keldi. Ikki tomon o‘rtasidagi muzokaralar muvaffaqiyatsiz yakunlangach, mihraboniylar kuchlari mag‘lub bo‘lgan jang bo‘lib o‘tdi. Temuriylar qo‘shini o‘ldirilgan mihraboniy askarlarning bosh suyaklaridan piramida yasagach, Shahri Seyistonga bostirib kirdi va Qutbiddin qamoqqa olindi. Temur Shohi Shahanni Seyiston hokimi etib tayinladi va viloyatni talon-toroj qilishni davom ettirdi. Qutbiddin Samarqandga surgun qilindi va uch yil o‘tib, o‘ttiz yoshida qatl etildi.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Bosworth, C.E. The History of the Saffarids of Sistan and the Maliks of Nimruz (247/861 to 949/1542-3). Costa Mesa, California: Mazda Publishers, 1994.
| Oldingisi | Mihraboniylar Maliki 1380–1383 |
Keyingisi |