Qutalmish
| Qutalmish | |
|---|---|
| turkcha: Kutalmış Bey | |
| Tavalludi | XI |
| Vafoti | 1064 |
| Fuqaroligi | Abbosiylar |
| Avvalgisi | Arslon Yabgʻu |
| Otasi | Arslon Yabgʻu |
| Izohlar | |
Qutalmish ibn Arslon Isroil (turkcha: Kutalmış Bey, قوتالمش بگ, forscha: قتلمش) (muqobil yozilishlari: Qutalmis, Kutalmish, Kutalmış) XI asrda Saljuqiylar uyining aʼzosi boʻlgan turk shahzodasi edi. Uning oʻgʻli Qutalmish o‘g‘li Sulaymon Rum Sultonligini Anatoliyada barpo etgan.
Rum sultonligi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Qutalmish Arslon Yabgʻuning oʻgʻli va Toʻgʻrulning amakivachchasi boʻlib, saljuq turklari zabt etishlarida muhim rol oʻynagan. 1046-yilda u Toʻgʻrul tomonidan Vizantiya qoʻshinini Ganjadan qaytarish uchun qoʻshin bilan yuborilgan va gʻalaba qozongan[1]. (qarang: Ganja jangi (1046))
U Toʻgʻrulga qarshi qoʻzgʻolonni qoʻllab-quvvatlagan va taxt vorisligi masalasida Alp Arslon bilan raqobatlashgan. (qarang Damg‘on jangi (1063)) Tarixchi Ali ibn al-Asirnig yozishiga koʻra, Qutalmish yulduzlar ilmini bilgani aytiladi[2]. Uning besh oʻgʻli boʻlgan, ularning orasida Mansur[3] va Sulaymon boʻlib, Sulaymon 1084-yilda Malikshoh I tomonidan Rum sultoni sifatida tan olingan[4].
Ismining maʼnosi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Qut Almış „baxt (shon-shuhrat)ga muyassar boʻlgan kishi“ degan maʼnoni anglatadi[5].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Sicker 2000, s. 53.
- ↑ Ihsanoglu 2005, s. 267.
- ↑ „Mansur ibn Kutalmish“. Prosography of the Byzantine World. King's Digital Lab. Qaraldi: 2022-yil 11-aprel.
- ↑ Köprülü 1992, s. 72.
- ↑ Juvaynī & Boyle 1958, s. 45.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Ihsanoglu, Ekmeleddin „Institutionalisation of Science in the Medreses of pre-Ottoman and Ottoman Turkey“, . Turkish Studies in the History and Philosophy of Science. Springer, 2005.
- Juvaynī, ʻAlāʼ al-Dīn ʻAṭā malik; Boyle, John Andrew. The History of the World-conqueror, 1958 — 45-bet.
- Köprülü, Mehmed Fuad. The Seljuks of Anatolia: their history and culture according to local Muslim sources. University of Utah Press, 1992.
- Sicker, Martin. The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna. Greenwood Publishing, 2000.
| Siyosiy idoralar | ||
|---|---|---|
| Oʻtmishdoshi: Arslon Yabgʻu |
Saljuq shahzodasi |
Vorisi: Sulaymon |
