Kontent qismiga oʻtish

Qonun falsafasi

Vikipediya, erkin ensiklopediya

Qonun faslafasi – huquqning tabiatini, shuningdek, qonunning boshqa normativ tizimlar, ayniqsa etika va siyosiy falsafa bilan aloqasini oʻrganuvchi falsafa sohasidir[1][2]. Unda "„QOnun nima?“, „Qonuniy asoslilik mezonlari nimada?“ va „QOnunning axloq bilan aloqasi qanday?“ kabi savollarga javob topishga harakat qiladi. Qonun falsafasi va Yurisprudensiya atamalari baʼzan sinonim tarzda qoʻllanadi, biroq baʼzan yurisprudensiya atamasi iqtisodiyot va sotsiologiya sohalari uchun mos boʻlgan tafakkur tarzlarini ham qamrab oladi[3][4].

Yoʻnalishlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qonun falsafasi analitik yurisprudensiya va normativ yurisprudensiya sohalariga boʻlinishi mumkin. Analitik yurisprudensiyada qonun nima va nima emasligi uning eng muhim jihatlarini taʼriflash orqali aniqlanadi. Normativ Yurisprudensiyada ham qonunlarni shakllantiruvchi yuridik boʻlmagan normalar va qonun tomonidan shakllantiriluvchi va inson xulq-atvoriga yoʻriqnoma sifatida xizmat qiluvchi yuridik normalar tadqiq etiladi[5].

Mashhur qonun faylasuflari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Atoqli qonun faylasuflari qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin:

• Sokrat

• Platon

• Aristotel

• Foma Akvinskiy

• Hadley Arkes

• Frensis Bekon

• Jon Lokk

• Francisco Suarez

• Francisco de Vitoria

• Gyugo Grotsiy

• Benedikt Spinoza

• John Austin

• Frederic Bastiat

• Evgeny Pashukanis

• Jeremi Bentam

• Emilio Betti

• Norberto Bobbio

• António Castanheira Neves

• Jules Coleman

• Ronald Dworkin

• Francesco D’Agostino

• Francisco Elías de Tejada y Spínola

• Carlos Cossio

• Miguel Reale

• John Finnis

• Lon L. Fuller

• Leslie Green

• Robert P. George

• Germain Grisez

• H. L. A. Hart

• Georg Vilgelm Fridrix Gegel

• Oliver Wendell Holmes, Jr.

• Alf Ross

• Tony Honoré

• Rudolf Jhering

• Immanuel Kant

• Iogann Gottlib Fixte

• Hans Kelsen

• Joel Feinberg

• David Lyons

• Robert Alexy

• Reinhold Zippelius

• Neil MacCormick

• William E. May

• Marta Nussbaum

• Gustav Radbruch

• Joseph Raz

• Jeremy Waldron

• Friedrich Karl von Savigny

• Robert Summers

• Roberto Unger

• Catharine MacKinnon

• John Rawls

• Pierre Schlag

• Robin West

• Carl Schmitt

• Yurgen Habermas

• Carlos Santiago Nino

• Geoffrey Warnock

• Scott J. Shapiro

• Shen Buhai

• Shang Yang

• Han Fei

• Zhu Xi

  1. https://www.britannica.com/topic/philosophy-of-law
  2. Himma, Kenneth Einar (2019-05-15). „Philosophy of Law“. The Internet Encyclopedia of Philosophy.
  3. Postema, Gerald J. (2011). „Economic Jurisprudence“. In Postema, G. J. (ed.). A Treatise of Legal Philosophy and General Jurisprudence. A Treatise of Legal Philosophy and General Jurisprudence: Volume 11: Legal Philosophy in the Twentieth Century: The Common Law World. Springer Netherlands. pp. 181–211. doi:10.1007/978-90-481-8960-1_5. ISBN 9789048189601.
  4. Kornhauser, Lewis (2017), „The Economic Analysis of Law“, in Zalta, Edward N. (ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2017 ed.), Metaphysics Research Lab, Stanford University
  5. Marmor, Andrei; Sarch, Alexander (2015), "The Nature of Law", in Zalta, Edward N. (ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2015 ed.), Metaphysics Research Lab, Stanford University