Qizilcha

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Qizilcha — oʻtkir virusli kasallik; yuqori nafas yoʻllari, koʻz va burun shilliq qavatlarining yalligʻlanishi, teriga turli toshmalar toshishi va limfa bezlarining kattalashishi bilan kechadi. Dastlab Q.ni qizamiqdan farq qilishmagan, 1881 yildan u alohida kasallik deb hisoblana boshlandi. Q.ni ruboviruslar oilasiga mansub r-nKvirusi qoʻzgʻatadi. Havotomchi yoʻli orqali yuqadi. Ayniqsa, homiladorlikning dastlabki davrlarida yuqishi xavfli hisoblanadi. Bemor yoʻtalganda, aksirganda, gaplashganda balgʻami, soʻlagi tarkibidagi virus havoga tushadi, soʻngra sogʻlom odamning nafas yoʻllari orqali uning organizmiga kiradi. Q. barcha yoshdagi kishilarda, asosan, bolalarda uchraydi. Kasallikning inkubatsion (yashirin) davri 14—21 kun. Bolalarda kasallik asosan yengil kechadi. Gavda harorati bir oz koʻtariladi, qizamiqdagiga oʻxshash toshma toshadi, kattaroq yoshdagi bolalarda boʻyin va quloq sohasidagi limfa bezlari kattalashadi, boʻgʻimlar ogʻrishi mumkin. Baʼzan ensefalit va trombotsitopeniya rivojlanadi. Koʻpincha Q. klinik alomatlarsiz kechadi, lekin bunda atrofdagilarga yuqish xavfi saqlanib qoladi. Virus homilador ayolga yuqqanida — tugʻiladigan bola tugʻma yurak porogi, koʻr, kar, mittibosh, aqli zaif holda tugʻilishi mumkin — bu xastaliklar majmui "tugʻma qizilcha sindromi" deb nomlanadi, ular tugʻma nogiron hisoblanadi.

Bemorni vrach uyda davolaydi. Bolaga tinch va osoyishta sharoit yaratish, yengil hazm boʻladigan ovqatlar berish tavsiya etiladi.

Oddini olish uchun bola 12—15 oyligida (1-bor), keyin 6 yoshida (2-bor) Q.ga qarshi vaksina bilan emlanadi. Eng muhimi kasallangan bolani sogʻlom bolalardan oʻz vaqtida ajratib qoʻyish zarur.