Qisqichbaqaxoʻr makaka

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Qisqichbaqaxoʻr makaka
Ilmiy tasniflashUshbu tasnifni tahrirlash
Olam: Eukariotlar
Tip: Xordalilar
Sinf: Sut emizuvchilar
Turkum: Maymunsimonlar
Oila: Makakalar
Urugʻ: makakalar
Xalqaro ilmiy nomi
Macaca fascicularis 1821
Kichik turlari
  • M. f. atriceps Kloss, 1919
  • M. f. aureus I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1831
  • M. f. condorensis Kloss, 1926
  • M. f. fascicularis (Raffles, 1821)
  • M. f. fuscus Miller, 1903
  • M. f. karimondjawae Sody, 1949
  • M. f. lasiae (Lyon, 1916)
  • M. f. philippinensis I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1843
  • M. f. tua Kellogg, 1944
  • M. f. umbrosus (Miller, 1902)
Areal
Crab-eating Macaque area.png

Qisqichbaqaxoʻr makaka ( lotincha: Macaca fascicularis) yoki Yavana makaksi - maymunsimonlar oilasiga mansub tur (Cercopithecidae).

Tashqi koʻrinishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Oʻrta boʻyli maymuning tana uzunligi 40 dan 60-65 sm gacha, kattalar erkakning vazni 4-8,5 kg, urgʻochilar 2,5-3,8 kg. Dumining uzunligi taxminan yarim metr, oyoq-qoʻllari qisqa. Moʻyna yashil tusga ega kulrang, boshida toʻq doʻpisinon belgisi bor, kalta moʻylov va yonboshlarida oq bakenbardlari bor.

Yashash doirasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qisqichbaqaxor makaka sharqiy Bangladeshdan Birma, Tailand, Indochina, Malay arxipelagining orollaridan Filippingacha boʻlgan keng doirani egallaydi. Bu Uolles chizigʻini buzgan quruqlikdagi sutemizuvchilarning noyob namunasidir. Pasttekislikdagi tropik oʻrmonlarda yashaydi, shu jumladan aholi punktlari yaqinida, va mango oʻrmonlarida uchraydi. Yaxshi suzishi biladi.

Doirasidan tashqaridagi bir qancha hududlarda uchraydi, xususan, Yangi Gvineyaning gʻarbiy qismida, Palau arxipelagidagi Anggaur orolida va Mavrikiyda. Yirik yirtqichlarsiz shakllangan orollarda biologik turlarga xavf tugʻdiradi[1] .

Oziqlanish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qisqichbaqaxor makaka hamma yeydigan jonzot. Suvdan oziq-ovqat izlashi imkoniga ega boʻlsa-da, qisqichbaqa uning asosiy ozuqasi hisobkanmaydi. U mevalar, rezavorlar, barglar, yongʻoqlar, hasharotlar va qisqichbaqasimonlar bilan oziqlanadi, qushlarning uyalaridan tuxum ogʻirlashadi.

Ko'payishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qisqichbaqaxor makakalar yil davomida koʻpayadi. Tabiiy yashash joylarida tugʻilishning maksimal darajasi bahor va yozning boshlariga toʻgʻri keladi, ammo boshqa iqlim zonalarida bu sanalar oʻzgarishi mumkin.

Klonlash[tahrir | manbasini tahrirlash]

2018-yilda xitoylik olimlar ikkita makakani [2] [3] [4] [5] muvaffaqiyatli klonlanilganligini eʼlon qilindi.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Journal, Timothy MapesStaff Reporter of The Wall Street. „Environmentalists Fear Monkeys Will Destroy New Guinea Forest“. Wall Street Journal (12-sentabr 2001-yil). Qaraldi: 22-avgust 2020-yil.
  2. Liu, Zhen et al. (1 2018) (en). Cloning of Macaque Monkeys by Somatic Cell Nuclear Transfer (Cell nashri). Cell Press. doi:10.1016/j.cell.2018.01.020. http://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(18)30057-6. "24" 
  3. Briggs, Helen. „First monkey clones created in Chinese laboratory“. BBC News (24-yanvar 2018-yil). Qaraldi: 24-yanvar 2018-yil.
  4. Associated Press. „Scientists Successfully Clone Monkeys; Are Humans Up Next?“. The New York Times (24-yanvar 2018-yil). Qaraldi: 24-yanvar 2018-yil.
  5. „Chinese Scientists Clone Monkeys Using Method That Created Dolly The Sheep“. NPR (24-yanvar 2018-yil).