Present simple
 | Bu maqolada manbalar <ref></ref> teglariga olinmagan yoki umuman koʻrsatilmagan. |
 | Bu maqola oʻzbek tilining imlo qoidalariga muvofiq yozilmagan. Qarang: VP:ORFO. |
Present Simple — hozirgi oddiy zamon. Bu zamondan foydalanib, odamlar oʻzlarining odatlari va boshqa muntazam faoliyati (davriylik muhim), shuningdek, ilmiy faktlar va har doim haqiqat boʻlgan narsalar haqida gapiradi. Masalan, sevimli mashgʻulotlar, kundalik tartib yoki tadbirlar. Koʻpincha insonlar Present Simple bilan Present Continous ni chalkashtirib yuborishadi. Ularning asosiy farqi shundaki, ikkinchisida, ya’ni Present Continuous da biz hozir nima qilayotganimizni tasvirlash uchun ishlatiladi.
Mana Present Simple mavzusida Wikipediya uslubida, o‘zbekcha, aniq, tushunarli va ensiklopedik ma’lumot:
Present Simple
[tahrir | manbasini tahrirlash]Present Simple (hozirgi oddiy zamon) ingliz tilidagi asosiy zamon shakllaridan biri bo‘lib, muntazam takrorlanadigan harakatlar, umumiy haqiqatlar, doimiy holatlar va jadval asosida bajariladigan ishlarni ifodalashda qo‘llanadi. Ushbu zamon ko‘pincha vaqt ko‘rsatkichlari bilan birga ishlatiladi.
Qo‘llanish holatlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]1. Muntazam yoki odatiy harakatlar
- Har kuni, haftada bir marta, odatda bajariladigan ishlar uchun ishlatiladi. Masalan: I read books every day.
2. Umumiy haqiqatlar va ilmiy faktlar
- O‘zgarmaydigan, hamma uchun to‘g‘ri bo‘lgan ma’lumotlar. Masalan: The sun rises in the east.
3. Doimiy holatlar
- Uzoq davom etadigan, o‘zgarmaydigan xususiyat yoki holat. Masalan: She lives in Tashkent.
4. Jadval, reja, grafik asosida bo‘ladigan ishlar
- Darslar, transportlar, rasmiy jadval asosidagi voqealar. Masalan: The train leaves at 7 o’clock.
Grammatika tuzilishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]1. Hozirgi oddiy zamonning tuzilishi
[tahrir | manbasini tahrirlash](+) I/You/We/They + V1
(+) He/She/It + V1 + -s/-es
Misollar:
- They play football.
- He plays football.
2. Inkordan foydalanish
[tahrir | manbasini tahrirlash]I/You/We/They + do not (don’t) + V1
He/She/It + does not (doesn’t) + V1
Misollar:
- I don’t like tea.
- She doesn’t work here.
3. Savol shakli
[tahrir | manbasini tahrirlash]Do + I/you/we/they + V1?
Does + he/she/it + V1?
Misollar:
- Do you speak English?
- Does he live in Khiva?
Tez-tez uchraydigan vaqt ko‘rsatkichlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]- always
- usually
- often
- sometimes
- never
- every day/week/month
- on Mondays, in the morning va hokazo.
Xulosa
[tahrir | manbasini tahrirlash]Present Simple ingliz tili grammatikasining eng ko‘p qo‘llanadigan zamonlaridan biri bo‘lib, odatiy harakatlar, umumiy haqiqatlar va doimiy holatlarni ifodalashda asosiy vosita hisoblanadi. Uning to‘g‘ri qo‘llanilishi kundalik muloqot va matn tushunishda muhim o‘rin tutadi.
Shakl
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tasdiqlovchi gaplarda shakl infinitiv bilan bir xil boʻladi (to qo’shimchasiz), 3-shaxs birlikdan tashqari, ular uchun infinitiv + oxiri "s" (Misol: he plays). . Shuningdek, oxirigacha harflarni almashtirish, qoʻshish yoki tushirish uchun qoʻshimcha qoidalar mavjud.
Istisnolar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Present Simple (Present Continuous oʻrniga ) odatda holat feʼllari bilan qoʻllanadi: agree, believe, enjoy, hate, know, like, love, mean, prefer, remember, seem, think, understand, want.
Masalan: I donʼt agree with you. (I am not agreeing with you emas, bu xato)
Misollar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Do you play football?
- I play football every day at 7 p.m.
- He doesnʼt play football well.