Portugal tili

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Portugal tili
Milliy nomi: Língua portuguesa
Mamlakatlar: Flag of Portugal.svgPortugaliya
Flag of Brazil.svgBraziliya
Flag of Angola.svgAngola
Flag of Cape Verde.svgKabo-Verde
Flag of East Timor.svgSharqiy Timor
Flag of Guinea-Bissau.svgGvineya-Bisso
Flag of Macau.svgMakao
Flag of Equatorial Guinea.svgEkvatorli Gvineya
Flag of Sao Tome and Principe.svgSan-Tome va Prinsipi
Flag of Mozambique.svgMozambik
Mintaqalar:
Rasmiylik holati: Flag of Portugal.svgPortugaliya
Flag of Brazil.svgBraziliya
Flag of Angola.svgAngola
Flag of Cape Verde.svgKabo-Verde
Flag of East Timor.svgSharqiy Timor
Flag of Guinea-Bissau.svgGvineya-Bisso
Flag of Macau.svgMakao
Flag of Equatorial Guinea.svgEkvatorli Gvineya
Flag of Sao Tome and Principe.svgSan-Tome va Prinsipi
Flag of Mozambique.svgMozambik
Soʻzlashuvchilarning umumiy soni: 193 million
Tartiblovchi tashkilot:
Oʻrni:
Holati:
Turkumlanishi
Turkum:
Indoevropa tili
Alifbosi: lotin
Til kodlari
ISO 639-1 pt
ISO 639-2 por
ISO 639-3 por,
Shuningdek qarang: Loyiha:Tilshunoslik

Portugal tiliroman tillaridan biri. Portugaliya, Braziliyada, Afrikaning bir qancha mamlakatlarida, Osiyoda Aominda va Hindistonning ayrim hududlarida tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 190 mln. kishidan ortiqroq (jumladan, Portugaliyada 15 mln.ga yaqin, Braziliyada 160 mln. kishidan ortiq). Portugaliya, Braziliya, Angola, Mozambik, Gvineya-Bisau, Kabo-Verde, San-Tome va Prinsipi respublikalarining rasmiy tili. Portugal tili 12— 14-asrlardajan. va shim. por-tugalgalisiy shevalarining aralashuvi natijasida shakllangan. 16-asr boshida Portugaliyaning mustamlakachilik harakatlari tufayli Braziliyaga kirib keladi va asta-sekin mahalliy indeys tillarini siqib chiqaradi. Hozirgi Portugal tilining 2 asosiy varianti — portu-galcha va brazilcha variantlari mavjud (ular, asosan, fonetika va leksika sohasida oʻzaro farqlanadi); brazilcha variantda mahalliy narsa-ashyolarni ifodalovchi indeys soʻzlari koʻplab uchraydi. Portugal tili ning afrikancha varianti esa shakllanish arafasida. Portugaliya hududida 3 ta lahja guruhi mavjud; Jan., Markaziy va Shim. Braziliyada shim. va jan. laxjalarga ajralsada, ular deyarli oʻzaro farqlanmaydi.

Portugal tilining fonetik qurilishi urgʻusiz boʻgʻinlarning , asosan, soʻz oxirida reduksiyaga uchrashi, ochiq va yopiq, shuningdek, burun unlilarining , ay-niqsa, burun diftonglarining mavjudligi bilan boshqa roman tillaridan farqlanadi. Hozirgi Portugal tilida lotincha zamon shakllaridan uzoq oʻtgan zamon (ga suf-fiksli) va shartli kelasi zamon (-re suffiksli) shakllari saqlanib qolgan.

Portugal tilidagi dastlabki adabiy yodgorlik va hujjatlar 12-asrga mansub. Hozirgi adabiy Portugal tili 16-asrda, Luish di Kamoens ijod qilgan davrda shakllangan. Yozuvi lotin grafikasiga asoslangan.

Manbalar[tahrir]