Pauerlifting

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
IPF World Champion Dean Bowring performing the three Powerlifting moves.jpg

Pauerlifting (inglizcha: powerlifting ; power - " kuch, qudrat " + lifting - " ko'tarish ") yoki uchkurash kuchi — bu kuch talab etiladigan sport turi bo‘lib, uning mohiyati sportchi uchun eng og‘ir vazn qarshiligini yengib o‘tishdir.

Pauerlifting uch kurash kuchi deb ham yuritiladi. Buning sababi shundaki, bu musobaqalash yo‘nalishi uchta mashqni o‘z ichiga oladi: shtangani orqaga olib o‘tirish (aniqrog‘i, kurakning yuqori qismida), yotgan holatda gorizontal kursida toshni ko‘tarish va toshni siljitish — bu mashqlarning jami sportchining malakasini bildiradi.

Bodibildingdagi bu uchta mashq "muhim" yoki oddiy qaralganda "asosiy" sanalib, chunki shu jarayon bajarilganda bir vaqtning o‘zida bir nechta bo‘g‘inlar va u yoki bu darajada deyarli barcha mushaklar ishga tushadi. Ushbu mashqlar boshlang‘ich sportchilarga umumiy mushak hajmini olish va kuchni rivojlantirish uchun tavsiya etiladi.

Pauerliftingda, bodibildingdan farqli o‘laroq, tananing go‘zalligi va mutanosibligi emas, balki kuch ko‘rsatkichlari muhim ahamiyatga ega. Ammo ko‘pgina mashhur bodibildingchilar (masalan, Arnold Shvarsenegger, Ronni Koulmen, Franko Kolombolar) pauerlifting bilan shug‘ullanishgan yoki bir vaqtning o‘zida ikkala sport turi bo‘yicha mashg‘ul bo‘lishgan.

Bir xil vazn toifasidagi sportchilarning ishtirok etishlaridan oldin ko‘rsatkichlari taqqoslanadi. Hisob natijasi uchta mashqda olingan umumiy maksimal vaznga asoslanadi. Bir xil vazn ko‘rsatkichiga ega bo‘lganlarga nisbatan kamroq vaznga ega bo‘lgan sportchilar g‘alabaga erishadi. Turli vazn toifalaridagi sportchilarni taqqoslashda Uilks formulasi, Glossbrenner (WPC-WPO) formulasi yoki Shvars/Meloun formulasi (MPA-Milliy pauerlifting assosiasiyasi), shuningdek IPFko‘zoynaklari  (IPF federasiyasida) qo‘llaniliishi mumkin.

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Pauerlifting og‘ir atletikachilarning asosiy harakatlardagi samaradorligini oshirish uchun qo‘llanadigan mashqlardan vujudga kelgan. Dastlab, mashqlar to‘plami va tartibi zamonaviylardan farq qilar edi - hozirgi kunda tanish bo‘lgan o‘tirish, o‘tirg‘ichda press, ko‘tarma bosim, shuningdek, pauerliftingga tik turgan holda qo‘llarni tosh bilan bilan bukish (bisepsga ko‘tarish), o‘tirgan holatda toshni boshning orqasidan o‘tkazish va hokazo kiradi. Bu "g‘ayritabiiy" og‘ir atletika mashqlar nuqtai nazaridan olib qaralganda 40-50-yillarning oxiriga borib taqaladi. XX asr bu sport turi bo‘yicha musobaqalar o‘tkazila boshlandi va Gʻarbda mashhurlikka erishdi,. 50-60-yillarga borib, pauerlifting zamonaviy shaklda rivojlana boshladi. 1960-yillarning o‘rtalariga kelib musobaqa qoidalari belgilandi va milliy darajadagi chempionatlar muntazam o‘tkazila boshlandi.

1950-yillarning oxirida Britaniyada pauerliftingning " Strength Set " deb nomlangan o‘ziga xos shakli mavjud bo‘lib, uning tartibi biseps ko‘tarish, yotgan va o‘tirgan holatda  press qilishdan iborat edi. 1964-yilda birinchi norasmiy AQSH (York, Pensilvaniya shtatlarida) chempionati bo‘lib o‘tadi. Amateur Athletic Union (AAU) 1965-yilda birinchi milliy chempionatni o‘tkazadi, unda o‘tirg‘ichda presslash,  o‘tirgan holatda tosh ko‘tarish, tik turgan holatda tosh ko‘tarish allaqachon raqobatbardosh mashqlar sirasiga kirgandi.

Xalqaro pauerlifting federasiyasi (IPF) 1972-yil noyabr oyida tashkil etildi va bir yil o‘tgach, birinchi jahon chempionati 1973-yil noyabr oyida bo‘lib o‘tadi[1] . 1980-yilda Louelle shahrida (Massachusets, AQSH) ayollar ilk marta jahon chempionatida ishtirok etishadi va 1989-yilda IPF erkaklar va ayollar chempionatlari birlashtiriladi.

1986-yilda Butunjahon pauerlifting kongressi vujudga keladi va keyinchalik boshqa muqobil xalqaro tashkilotlar ham paydo bo‘la boshlaydi.

Xalqaro pauerlifting tashkilotlari soni ayni kunda doimiy ravishda o‘sib bormoqda, ammo jahon pauerliftingiga xos bo‘lgan markazsizlashtirishga qaramay, Xalqaro pauerlifting federasiyasi (IPF) eng mashhur va ommabop bo‘lib qolmoqda. IPF Jahon o‘yinlari assosiasiyasi va Xalqaro sport federasiyalari Bosh assambleyasiga a’zosi bo‘lgan yagona xalqaro pauerlifting tashkiloti hisoblanadi. 2004-yilda uzoq davom etg an jarayondan so‘ng IPF WADA kodeksini imzoladi; 1963-yildan pauerlifting "og‘ir atletika" singari Paralimpiya o‘yinlari dasturiga kiritilgan, 1992-yildan esa — pauerlifting sifatida. Paralimpiya o‘yinlari dasturida mashqning bir turi mavjud – yotgan holatda tosh ko‘tarish. Ishtirokchi-mamlakatlar soni 115 ta bo‘lib, ayollar birinchibor 2000-yilgi Paralimpiya o‘yinlarida ishtirok etishgan.

Adabiyot[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Брукс Кубик Тренинг динозавров. — 277 с.
  • Муравьев В.Л. Пауэрлифтинг - путь к силе. — 1998. — 26 с.
  1. „The history of the International Powerlifting Federation“. 29-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2013-yil.