Parkinsonizm

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Parkinsonizm, Parkinson kasalligi, titroq falaj — markaziy nerv sistemasining surun-kali kasalligi; ateroskleroz, ensefalit, jismoniy shikastlanish va boshqalarda bosh miyaning pust osti yadrolari za-rarlanishidan paydo boʻladigan klinik sindrom. Ingliz vrachi J. Parkinson 1817 yili taʼriflab bergan. P.da muskullar taranglashadi, yuz harakatsiz boʻlib, qotib qoladi, bemor mayda qadam tashlab yuradi, harakatlari cheklanadi, hatto kiyinish, tugmalarni qadashda qiynaladi. Titroq falaj koʻproq qoʻl panjalaridan boshlanadi (bemor goʻyo barmoklari bilan sharchalar yasayotgandek harakat qiladi); bemorning boshi, oyoqlari ham titraydi, bemor qimirlamay turganda yoki juda hayajonlanganida, odatda, titroq kuchayadi, harakatlanganida kamayadi va uxlagan paytida bosiladi. Bemor buy-ruq bilan osonroq harakat qiladi. Uy sharoitida vrach tavsiyasiga koʻra, muskullar taranglashuvini turli xil mashklar yordamida bartaraf etish mumkin, bu mashklarni yaxshisi iliq suvda qila boshlagan maʼqul ( u muskullarning boʻshashuvini osonlashtiradi). Bunday bemorlarga tinch sharoitda qoʻl, oyoq va tanani mashq qildirish uchun yengil gimnastika bilan shugʻullanish, aniq harakatlar: mozaikalar yigʻish, bolalar kubiklarini terish foydalidir. P.ga chalingan bemorlarni (juda qiyin boʻlsa ham) oʻz-oʻziga qarashga va imko-niyat doirasida uydagilarga yordam berishga oʻrgatib borish lozim, chunki shular ham jismoniy mashq hisoblanadi. Hamma dori vositalari vrach koʻrsatmasiga binoan berilishi lozim.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil