Oysha Sulton (Ahmad III ning qizi)
| Oysha Sulton | |
|---|---|
| Tugʻilishi |
1715-yil 10-oktyabr Topkapı saroyi, Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi (hozirgi Istanbul, Turkiya) |
| Vafoti |
9-iyul 1775-yil (59 yoshda) Ortaköy saroyi, Istanbul, Usmoniylar imperiyasi |
| Dafn etilgan joy |
Turhon Sulton maqbarasi, Yangi masjid, Istanbul |
| Turmush oʻrtogʻi |
|
| Farzandlari |
Ikkinchi nikoh Rukiye Xonimsulton |
| Sulola | Usmoniylar |
| Otasi | Ahmad III |
| Onasi | Emine Muslı Kadın |
| Dini | Islom, sunniylik |
Oysha Sulton (usmonli turkcha: عائشه سلطان; 1715-yil 10-oktyabr – 1775-yil 9-iyul) – Küçük Oysha nomi bilan ham atalgan[1] Usmoniylar malikasi, Usmoniylar imperiyasi sultoni Ahmad III va Muslı Kadınning qizi.
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tavalludi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Oysha Sulton 1715-yil 10-oktyabrda Topkapı saroyida tugʻilgan[2]. Uning otasi Usmoniylar imperiyasi sultoni Ahmad III, onasi esa Emine Muslı Kadın (Muslıhe, Muslu yoki Musalli deb ham atalgan) boʻlgan[3]. Uning Zubayda Sulton ismli singlisi bor edi[4]. Tugʻilgan paytida uni amakivachchasi, Mustafa II ning qizi Katta Oysha (Büyük Oysha) bilan adashtirmaslik uchun „Küçük Oysha“, yaʼni „Kichik Oysha“ deb taxallus qoʻyishgan.
Nikohlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]1728-yilda Oysha Sulton 13 yoshga kirganida otasi sulton Ahmad uni silohdor Kunduracizoda Istanbullu Mehmed poshoga unashtirgan[5][1] va poshoni Rumeliya hokimi etib tayinlagan. Nikoh 1728-yil 28-sentyabrda tuzilgan, toʻy esa 1728-yil 4-oktyabrda Topkapı saroyida boʻlib oʻtgan. Er-xotinga Sulaymoniyada joylashgan Valide Kethüdası Mehmed posho saroyi turar-joy sifatida berilgan. Ular 1733-yildagina toʻliq nikohdan oʻtishgan. 1730-yilda bosh vazir Nevşehirli Damat Ibrohim posho Patrona Halil qoʻzgʻoloni vaqtida oʻldirilgan va Ahmad III taxtdan agʻdarilgan. Oysha Sultonning eri Mehmed posho 1730-yil oktyabrda bosh vazir boʻlgan va 1731-yil yanvargacha bosh vazir lavozimida xizmat qilgan, shundan soʻng Halab hokimi etib tayinlangan. 1738-yilda posho vafot etgan[6].
Mehmed poshoning vafotidan soʻng Oysha Sulton Bosh vazir Topal Usmon poshoning oʻgʻli Hatip Ahmad poshoga turmushga chiqqan[1]. Ularning toʻyi 1740-yilda Ortaköy saroyida boʻlib oʻtgan, 1742-yil dekabrda esa Demirkapı saroyida toʻliq nikohdan oʻtishgan. Ahmad posho 1744-yilda Mora hokimi etib tayinlangan. Biroq oradan toʻrt yil oʻtib, 1748-yilda vafot etgan. Oysha Sultonning Ahmad poshodan Rukiye Xonimsulton ismli bir qizi boʻlgan[7].
Ahmad poshoning vafotidan oʻn yil oʻtib, Oysha Sulton Tirhala sanjakbeyi Silohdor Mehmed poshoga turmushga chiqqan[8]. Toʻy 1758-yil 16-yanvarda Hakimboshi saroyida boʻlib oʻtgan, mahrga 5000 dukat berilgan[9]. Oysha Sulton eri Mehmed poshodan nafratlangan va u bilan bir saroyda yashashdan bosh tortgan.
1752-yilda Katta Oysha Sultonning vafotidan soʻng uning Zeyrekdagi saroyi Kichik Oysha Sultonga ajratib berilgan[9].
Vafoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Oysha Sulton 1775-yil 9-iyulda 59 yoshida Ortaköy saroyida vafot etgan va Istanbuldagi Yangi masjidda joylashgan Turhon Sulton maqbarasiga dafn qilingan[8][10].
Farzandlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Ikkinchi nikohidan Oysha Sultonning bir qizi boʻlgan:
Xayriya ishlari va mulklari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Oysha Sultonning nomida ikki vaqf mavjud. Ulardan birinchisi 1743-yilga taalluqli[12]. Ikkinchi vaqf 1776-yilga oid boʻlib, uning vafotidan keyin tashkil etilgan[12].
Otasi Oysha Sultonga Rami posho saroyi va Bahariye saroyini ajratib bergan. Shuningdek, u Izmit va Anqarada yerlar hamda vaqf mulklariga ega boʻlgan[1][10].
Nasabnoma
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Oysha Sulton (Ahmad III ning qizi) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- 1 2 3 4 Uluçay 2011, s. 135.
- ↑ Silahdar Findiklili Mehmed Agha. Nusretnâme: Tahlil ve Metin (1106-1133/1695-1721), 2001 — 900-bet.
- ↑ Uluçay 2011, s. 127.
- ↑ Şemʼdânî-zâde Fındıklılı, Süleyman Efendi. Şemʼdânî-zâde Fındıklılı Süleyman Efendi târihi Mürʼiʼt-tevârih-Volume II A. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1976 — 9-bet.
- ↑ Duindam, Jeroen; Artan, Tülay; Kunt, Metin. Royal Courts in Dynastic States and Empires: A Global Perspective. BRILL, August 11, 2011 — 362, 363 n. 49-bet. ISBN 978-9-004-20622-9.
- ↑ Sakaoğlu 2008, s. 437.
- ↑ Sakaoğlu 2008, s. 437-8.
- 1 2 Uluçay 2011, s. 136.
- 1 2 3 Sakaoğlu 2008, s. 438.
- 1 2 Sakaoğlu 2008, s. 439.
- ↑ Haskan, Mehmet Nermi. Eyüp Sultan tarihi, Volume 1. Eyüp Belediyesi Kültür Yayınları, 2008 — 355-bet. ISBN 978-9-756-08704-6.
- 1 2 Kala 2019, s. 129.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Kala, Eyüp. Usmonli davri honim sulton vaqflari va ijtimoiy siyosat amaliyotlari, 2019.
- Sakaoğlu, Necdet. Bu mulkning ayol sultonlari: Vâlide sultonlar, hâtunlar, hasekilar, kadınefendilar, sultanefendilar. Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-9-753-29623-6.
- Uluçay, Mustafa Çağatay. Podshohlarning ayollari va qizlari. Ankara: Ötüken, 2011. ISBN 978-9-754-37840-5.