Orqa miya

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Orqa miya (rentgen)

Orqa miya — odam va umurtqali hayvonlar markaziy nerv sistemasining bir qismi, umurtqa pogʻonasi kanalida joylashgan. Koʻpchilik reflekslarda ishtirok etadi. Katta yoshdagi odamda uning uz. 41—45 sm, ogʻirligi 30 g cha. Odamda Orqa miya 31—33 segmentdan iborat, ularning har birida 2 juft nerv ildizi bor: oldingi (harakatlantiruvchi) ildizlar orqali impulslar Orqa miya hujayralaridan periferiyaga (skelet va tomir muskullari, ichki aʼzolarga) oʻtadi. Orqa (sezuvchi) ildizlar impulyelarni teri, muskul, ichki aʼzolar retseptorlaridan Orqa miyaga oʻtkazadi. Orqa miyaning 2 tomonida oldingi va orqa ildizlar oʻzaro birlashib, aralash orqa miya nervlarinm hosil qiladi. Orqa miyaning markaziy qismi kulrang moddasi nerv hujayralarining toʻplamlaridan, periferik qismi — oq moddasi nerv tolalarining toʻplamlaridan iborat. Nerv tolalari Orqa miya hujayralarini bir-biriga, shuningdek, bosh miyaga bogʻlab turadi. Orqa miya koʻndalangiga kesilganda kulrang moddasi "kapalak" nusxa boʻladi; unda ol-dingi va orqa shoxlar farq qilinadi. Orqa miyaning koʻkrak boʻlimidagi va bel boʻlimining yuqori qismidagi yon shoxlarda simpatik nerv sistemasining qujayralari bor (q. Vegetativ nerv sistemasi), tolalar gavdaning hamma aʼzolariga boradi.

Orqa miya miya pardalar va orqa miya suyuqligi bilan oʻralgan. Uning oq moddasini tashkil etadigan, markazga intiluvchi nerv tolalari badandan ogʻriq, temperatura va boshqa sezgi impulslarini bosh miyaga oʻtkazib, shu tariqa aʼzolar holati, shuningdek, tashqi muhitdagi ahvol haqida signal berib turadi.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil