Amudaryo xazinasi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
(O'kuz Xazinasidan yoʻnaltirildi)
Jump to navigation Jump to search

Amudaryo xazinasi, "O‘kuz xa-zinasi" – miloddan avvalgi 42-asrlarga oid zargarlik buyumlari majmuasi. 1877 yil Vaxsh va Panj daryolarining Amudaryoga quyilish yerida, Taxtiqubod kechuvi yaqinida topilgan, 179 oltin va 7 kumush buyum hamda o‘sha davrlarda zarb qilingan 1500 ta kumush va chaqa (asosan miloddan avvalgi 4-asr oxiri – 2-asr boshi) tangadan iborat. Oltin zeb-ziynatlar, bilaguzuk, uzuk, zirak, marjon, bo‘yintumor, to‘qa va muhrlar hamda odam, kiyik, echki, g‘oz, baliq va boshqa jonivorlarning quyma oltin haykalchalari, shuningdek, oltindan yasalgan ot-aravacha, jomchalar bor. Buyumlarni turli davr ustalari ishlagan bo‘lib, axomaniylar, mahalliy yunon-baqtriya va saklar madaniyatiga mansub. Oltin va kumush tangalarga makedoniyalik Iskandar, salavkiylar hamda Yunon-Baqtriya davlati hukmdorlari Diodot va Yevtidemlar nomlari zarb qilingan. 453Ular Afg‘oniston va Xindiston orqali Londondagi Britaniya muzeyiga (1897) olib ketilgan. Buyumlardagi naqshlar va quyma haykalchalar skiflarning "podsho maqbaralari"dan topilgan oltin va kumush buyumlardagi jangchi va hayvon tasvirlariga o‘xshab ketadi. Bu Gerodotnit "saklar Qora dengiz bo‘ylarida yashovchi skiflar bilan yaqin" degan ma’lumotini tasdiqlaydi. Amudaryo xazinasi Kichik Osiyo, Eron va Turonni qamrab olgan ulkan hududda miloddan avvalgi 53-asr larda yashagan xalqlarning ijtimoiy, iqtisodiy, madaniy va siyo-siy hayoti bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan nodir yodgorlikdir.Ad-: Amudarinskiy klad: Katalog vistavki, L., 1979.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil