Nur togʻlari

Nur tog‘lari
Boshqa nomi	Nur Dağları
Joylashuvi	Turkiya
Koordinatalar	36°45′N 36°20′E / 36.750°N 36.333°E
Togʻ tizmasi	Hatay
Choʻqqisi	Bozdağ Dağı
Balandligi	2240

Nur togʻlari (turkcha: Nur Dağları, maʼnosi: „Muqaddas Nur togʻlari“), ilgari Alma-Dağ^[1], qadimgi Amanos togʻi (qadimgi yunoncha: Ἄμᾱνος), oʻrta asrlarda Qora togʻ yoki arabcha Jabal al-Lukkam nomlari bilan tanilgan^[2] - Turkiyaning janubi-markaziy Hayatda joylashgan togʻ tizmasi. U Tavr tog‘larining janubidan boshlanib, Ceyhan daryosi boʻylab davom etadi, taxminan Iskandarun koʻrfazi bilan parallel ravishda choʻziladi va Iskandarun koʻrfazi bilan Osi daryosi ogʻzi orasidagi Oʻrta yer dengizi sohilida tugaydi.

Geografiyasi

Togʻ tizmasining uzunligi taxminan 100 milya (200 km) boʻlib, eng baland nuqtasi 2 240 m (7 350 fut)ga yetadi. U Kilikiya sohil hududini Antioxiya va ichki Suriya bilan ajratib, janubi-sharqiy Osiyo Minorasi (Onadoʻli) bilan Janubi-g‘arbiy Osiyoning qolgan qismlari oʻrtasida tabiiy chegarani hosil qiladi.

Eng baland choʻqqisi – Bozdağ Dağı. Togʻlar orqali oʻtuvchi asosiy dovonlardan biri – Belen dovoni (Syrian Gates), u Belen shahri yaqinida joylashgan. Shuningdek, shimolda joylashgan yana bir dovon –Amanik dovoni (Bahçe Pass) mavjud.

Bioxilma-xilligi

Janubiy Turkiyada joylashgan Amanos togʻlari dunyodagi Bioxilma-xillik (turfa hayot) markazlaridan biri sifatida tan olingan boʻlib, shuningdek Turkiyaning 9 ekologik muhim hududidan biri hisoblanadi. Ushbu tabiiy mintaqa Oʻrta yer dengizi florasiga xos oʻsimliklarni oʻz ichiga oladi va koʻplab endemik turlarga mezbonlik qiladi. Boy ekotizimlari Turkiya ekologik xilma-xilligiga katta hissa qoʻshadi va hududni tabiatni muhofaza qilish nuqtai nazaridan juda muhim qiladi.

Dindorligi

Iskandarundagi sayr yoʻlagi (qadimgi nomi: Kilikia Aleksandriyasi) fonida Nur togʻlarini (qadimgi nomi: Amanos togʻlari) koʻrish mumkin.

„Mount Amanus“ atamasi qadimgi yozuvchilarda ishlatilgan^[3]^[4]. O‘rta asrlarda u Vizantiya, Arman, Syriac va Lotin tillarida Qora togʻ (Black Mountain) deb atalgan. Togʻlarda monaxlar toʻrtinchi asrdan buyon yolgʻiz yashashgan boʻlsa-da^[5], 10–11-asrlarda bu hudud Vizantiya monastirizmining asosiy markazlaridan biriga aylangan. Vizantiya sharqida uning ahamiyati, Gʻarbiy Vizantiyada Afonsning taʼsiriga teng boʻlgan^[6].

Togʻlarda koʻplab arman, melkit, yakobit, gruzin va katolik monastirlari va eremitlar yashagan^[5]. Shu sababli turklar bu hududni Gâvur Dağ (Kafirlar togʻi) deb atashgan.

1028-yilda, imperator Romanos III Qora togʻdagi „bid’atkor“ (yaʼni Syriak va Arman) monaxlarining koʻpligidan bezovta boʻlib, ularni Aleppoga qarshi yurishiga chaqirishga harakat qilgan.

1050-yillarda, mashhur shifokor Ibn Butlan, keyinchalik oʻzi Antiokiyada monax boʻlgan, hududdagi monastirlarning sogʻlomligi va ayniqsa Muqaddas Simeon Kichik Stilit monastiridan juda taʼsirlangan^[5].

1066-yilda, monastirlar Afshin Bey tomonidan vayron qilingan va koʻplab monaxlar oʻldirilgan^[7].

1098-yilda, monaxlar Antiokiyani qamal qilayotgan Salibchilar armiyasiga oziq-ovqat yetkazgan^[8].

1119-yilda, Ager Sanguinis jangidan keyin monastirlar yana talon-taroj qilingan va koʻplab monaxlar halok boʻlgan^[9].

Manbalar

↑ Merriam-Webster's Geographical Dictionary, Third Edition. Springfield, MA: Merriam-Webster, 1997 — 855-bet. ISBN 9780877795469. Qaraldi: 2017-yil 19-yanvar.
↑ Mohsen Zakeri, Sasanid Soldiers in Early Muslim Society: The Origins of 'Ayyārān and Futuwwa (Otto Harrassowitz Verlag, 1995), p. 151.
↑ Grote, George. A History of Greece. London: John Murray, 1862 — 312-bet. Qaraldi: 2017-yil 19-yanvar. „Mount Amanus.“
↑ Anthon, Charles. A Classical Dictionary. New York: Harper & Brothers, 1872. Qaraldi: 2017-yil 19-yanvar.
1 2 3 Hamilton, Bernard; Jotischky, Andrew. Latin and Greek Monasticism in the Crusader States. Cambridge University Press, 2020. ISBN 9780521836388.
↑ Glynias, Joe (2020). "Byzantine Monasticism on the Black Mountain West of Antioch in the 10th-11th Centuries". Studies in Late Antiquity 4 (4): 408–451. doi:10.1525/sla.2020.4.4.408. https://doi.org/10.1525/sla.2020.4.4.408.
↑ Beihammer, Alexander Daniel. Byzantium and the Emergence of Muslim-Turkish Anatolia, Ca. 1040-1130 Volumen 20 de Birmingham Byzantine and Ottoman Studies. Taylor & Francis, 2017. ISBN 9781351983860.
↑ Jos J. S. Weitenberg, „The Armenian Monasteries in the Black Mountain“, in K. Ciggaar and M. Metcalf (eds.), East and West in the Medieval Eastern Mediterranean, Vol. 1 (Peeters, 2006), pp. 79–81.
↑ WELTECKE, DOROTHEA (May 2003). "THE SYRIAC ORTHODOX IN THE PRINCIPALITY OF ANTIOCH DURING THE CRUSADER PERIOD". Antioch from the Byzantine Reconquest Until the End of the Crusader Principality: Acta of the Congress Held at Hernen Castle in May 2003: 112.

36°45′N 36°20′E / 36.750°N 36.333°E / 36.750; 36.333

[1] Merriam-Webster's Geographical Dictionary, Third Edition. Springfield, MA: Merriam-Webster, 1997 — 855-bet. ISBN 9780877795469. Qaraldi: 2017-yil 19-yanvar.

[2] Mohsen Zakeri, Sasanid Soldiers in Early Muslim Society: The Origins of 'Ayyārān and Futuwwa (Otto Harrassowitz Verlag, 1995), p. 151.

[3] Grote, George. A History of Greece. London: John Murray, 1862 — 312-bet. Qaraldi: 2017-yil 19-yanvar. „Mount Amanus.“

[4] Anthon, Charles. A Classical Dictionary. New York: Harper & Brothers, 1872. Qaraldi: 2017-yil 19-yanvar.

[Monasticism-5] 1 2 3 Hamilton, Bernard; Jotischky, Andrew. Latin and Greek Monasticism in the Crusader States. Cambridge University Press, 2020. ISBN 9780521836388.

[Gylnias-6] Glynias, Joe (2020). "Byzantine Monasticism on the Black Mountain West of Antioch in the 10th-11th Centuries". Studies in Late Antiquity 4 (4): 408–451. doi:10.1525/sla.2020.4.4.408. https://doi.org/10.1525/sla.2020.4.4.408.

[7] Beihammer, Alexander Daniel. Byzantium and the Emergence of Muslim-Turkish Anatolia, Ca. 1040-1130 Volumen 20 de Birmingham Byzantine and Ottoman Studies. Taylor & Francis, 2017. ISBN 9781351983860.

[8] Jos J. S. Weitenberg, „The Armenian Monasteries in the Black Mountain“, in K. Ciggaar and M. Metcalf (eds.), East and West in the Medieval Eastern Mediterranean, Vol. 1 (Peeters, 2006), pp. 79–81.

[9] WELTECKE, DOROTHEA (May 2003). "THE SYRIAC ORTHODOX IN THE PRINCIPALITY OF ANTIOCH DURING THE CRUSADER PERIOD". Antioch from the Byzantine Reconquest Until the End of the Crusader Principality: Acta of the Congress Held at Hernen Castle in May 2003: 112.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]