Kontent qismiga oʻtish

Null oroli

Vikipediya, erkin ensiklopediya

Null oroli – bu nol daraja shimoliy enlik va nol daraja sharqiy uzunlik (0°N 0°E) nuqtasida joylashgan joy boʻlib, yaʼni boshlang‘ich meridian va ekvator kesishgan nuqta hisoblanadi. Bu yerda hech qanday quruqlik yoʻqligi sababli, u haqiqiy orol emas. „Null oroli“ nomi xaritalash dasturlarida xatolik tufayli 0,0 koordinatasi berilgan yozuvlarni aniqlash va tuzatishda vaqtincha belgi sifatida ishlatiladi. Bu atama dastlab geomaʼlumotlar sohasida hazil tariqasida paydo boʻlgan boʻlsa-da, keyinchalik geografik maʼlumotlar fanida takrorlanadigan muammoni hal qilishda foydali vositaga aylangan[1].

Jismoniy joylashuv

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yer yuzasida Null oroli deb ataladigan nuqta Atlantika okeanining xalqaro suvlarida, taxminan Gʻarbiy Afrikaning qirgʻogʻidan 600 kilometr uzoqlikda, Gvineya qoʻltigʻida joylashgan[2]. Bu joyda Soul nomli ob-havo buya (suvda suzuvchi qurilma) oʻrnatilgan boʻlib, uning nomi soul musiqasi janridan olingan[3].

Null oroliga eng yaqin quruqlik – Gana hududidagi kichik orolchadir, u taxminan 570 km shimolda (4°45′30″N 1°58′33″W) joylashgan. Eng yaqin materik nuqta esa Gananing Akwidaa va Dixcove shaharlari orasidagi Achowa nuqtasi hisoblanadi.

Soul buyasi ostidagi dengiz tubining chuqurligi taxminan 4 940 metr (16 210 fut) ni tashkil etadi[4].

Dasturiy taʼminotda

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hisoblash tizimlari va joy nomlari bazalari kontekstida Null oroli koordinatalari taxminan 2010–2011-yillarda Natural Earth ochiq manbali xarita maʼlumotlar toʻplamiga qoʻshilgan[5][6][7]. Shundan soʻng bu atama keng qoʻllanila boshlagan (garchi undan oldin ham foydalanilganiga dalillar mavjud boʻlsa ham)[8]. Keyinchalik bu „orol“ haqida xayoliy tarzda geografiyasi, tarixi va bayrogʻi yaratilgan[2]. Natural Earth bu joyni „1 metr kvadratli orol“ (11 kvadrat fut) deb taʼriflaydi va unga „100-darajali masshtab reytingi“ bergan, bu esa uni xaritalarda hech qachon koʻrsatmaslik kerakligini bildiradi[5]. „Null“ nomi ikki nol koordinatani anglatadi; sababi, null qiymatlar (yaʼni maʼlumot yoʻqligini bildiruvchi qiymatlar) koʻpincha butun son sifatida 0 qiymatiga majburan oʻtkaziladi, ayniqsa „nullga ruxsat yoʻq“ kontekstida.

Bu joy xaritalash tizimlari tomonidan xatolarni ushlash uchun ishlatiladi[6]. Masalan, baʼzan tasvir yoki obyektga geopozitsiya biriktira olmagan dasturiy taʼminot uni notoʻgʻri tarzda „Null,Null“ yoki „0,0“ koordinatalariga bogʻlab qoʻyadi[9]. 2018-yil yanvar oyida Bellingcat xabar berishicha, bu joyga Strava fitnes-yozuv ilovasidagi ayrim faoliyat harakatlari ham xaritada biriktirilgan, bu holat foydalanuvchilarning haqiqiy joylashuvini yashirish maqsadida „0,0“ koordinatalarini kiritgani sababli yuz bergan[10].

Soul boʻyi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

„Stansiya 13010 – Soul“ nomli buya PIRATA tizimining bir qismi boʻlgan – bu tizim 1997-yildan boshlab AQSh, Fransiya va Braziliya tomonidan tropik Atlantika okeanida oʻrnatilgan 17 ta buyadan iborat[11]. Barcha buyalar singari, u ham musiqa janri nomi bilan atalgan. Buya konus shaklida, balandligi 3,8 metr (12 fut) boʻlgan va ATLAS (Autonomous Temperature Line Acquisition System) turiga kirgan. U kabellar yordamida dengiz tubiga mahkamlangan edi.

Buya oʻrnatilganidan bir yildan kamroq vaqt oʻtib yoʻqolgan va 1998-yilda yangisi bilan almashtirilgan[3]. Oxir-oqibat, buya 2021-yil mart oyida xizmatdan chiqarilgan[12][13].

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Juhasz, Levente; Mooney, Peter (2022). ""I Think i Discovered a Military Base in the Middle of the Ocean"—Null Island, the Most Real of Fictional Places". IEEE Access 10: 84147–84165. doi:10.1109/ACCESS.2022.3197222. ISSN 2169-3536. 
  2. ↑ 2,0 2,1 St. Onge, Tim „The Geographical Oddity of Null Island“. Library of Congress (2016-yil 22-aprel). 2016-yil 12-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 13-may.
  3. ↑ 3,0 3,1 Huet, Sylvestre „Après le Pacifique, l'Atlantique équipé de bouées de surveillance“ (fr). Libération (1998-yil 1-dekabr).
  4. ↑ Jacobs, Frank „Welcome to Null Island, where lost data goes to die“ (en-US). Big Think (2022-yil 25-mart). 2022-yil 9-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 13-dekabr.
  5. ↑ 5,0 5,1 Kurgan, Laura. Close Up at a Distance: Mapping, Technology and Politics. New York: Zone Books, 2013 — 157-bet. ISBN 9781935408284. 
  6. ↑ 6,0 6,1 Vaughn Kelso, Nathaniel; Patterson, Tom „Natural Earth version 1.3 release notes“. Natural Earth (2011-yil 31-yanvar). 2013-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 1-oktyabr.
  7. ↑ Hotz, Robert Lee. „If You Can't Follow Directions, You'll End Up on Null Island“ (2016-yil 14-iyul). 2016-yil 13-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 14-iyul.
  8. ↑ Currie, Chris [@chriscurrie]. „@braz we call that spot 'Null Island.' tr.im/j5nI It's at Lat 0, Lon 0.“ (2009-yil 18-aprel). 2018-yil 10-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 4-avgust.
  9. ↑ St. Onge, Tim „Null Island is One of the Most Visited Places on Earth. Too Bad It Doesn't Exist“. Atlas Obscura (2016-yil 9-may). 2017-yil 25-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 4-avgust.
  10. ↑ Aric, Toler „How to Use and Interpret Data from Strava's Activity Map“. Bellingcat (2018-yil 29-yanvar). Qaraldi: 2018-yil 2-fevral.
  11. ↑ „Station 13010 - Soul“. National Data Buoy Center. Qaraldi: 2020-yil 15-may.
  12. ↑ „WMO Numbers“. NOAA. Qaraldi: 2024-yil 31-iyul.
  13. ↑ „Status of PIRATA T-Flex Implementation“. NOAA. Qaraldi: 2024-yil 31-iyul. 
"https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Null_oroli&oldid=5771650" dan olindi