Naan

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

 

Naan hindcha: नान , forscha: نان , urducha: nạn, pushtucha : nạn Dari: nạn, bengalcha: নান) xamirturushli, duxovkada yoki tavada qovurilgan non[1] boʻlib, u asosan Gʻarbiy Osiyo, Markaziy Osiyo, Hindiston yarimoroli, Indoneziya, Malayziya, Myanma va Karib havzasi oshxonalarida uchraydi.[2][3][4]

Etimologiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ingliz tilida „naan“ soʻzining birinchi paydo boʻlishi 1803-yilda Uilyam Tukning sayohatnomasida keltirilgan.[5] Forscha nān 'nonʼ soʻzi oʻrta fors tilida nʼn 'non, oziq-ovqatʼ sifatida tasdiqlangan boʻlib, u eroncha boʻlib, parfiya ngn, kurd nan, baluchi nagan, soʻgʻd ngn va pushtu negan tillari bilan birlashgan . nonʼ.[6] Naan qadimgi Forsda issiq tosh ustida pishirilgan nondan olingan boʻlishi mumkin.[7]

Naan shakli keng tarqalgan boʻlib, Oʻrta Osiyo va Hindiston yarim orolida soʻzlashuvchi tillarda oʻzlashtirilgan boʻlib, u yerda odatda yassi non (tandir nan) turiga ishora qiladi.[7] Naan imlosi birinchi marta 1979-yilda tasdiqlangan[8], lekin kamida 1975-yilga borib taqaladi[9] va shundan beri oddiy ingliz imlosiga aylandi.

Turlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Gʻarbiy Osiyo[tahrir | manbasini tahrirlash]

Naan bugungi kunda Mesopotamiya, qadimgi Misr va Janubiy Osiyodan kelib chiqqan.[7] Gʻarbiy mamlakatlarda naanning eng tanish va oson mavjud navlari Janubiy Osiyodan kelgan navlardir. Eronda, shuningdek, bu soʻz kelib chiqqan mintaqadagi boshqa Gʻarbiy Osiyo xalqlari yoki etnik guruhlarida[10] nan (forscha: نان) alohida ahamiyatga ega emas, chunki u har qanday non uchun umumiy soʻzdir.

Hindiston yarimoroli[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hindiston yarimorolining ayrim qismlarida Naan odatda qalin yassi nonning oʻziga xos turiga ishora qiladi. Odatda, xamirturush yoki non oshiradigan bilan xamir(avvalgi partiyadan qolgan xamirturushli naan xamiri); xamirturushsiz xamir (roti uchun ishlatiladiganga oʻxshash) ham ishlatiladi. Naan, Janubiy Osiyo oshxonasining boshqa nonlariga oʻxshab, tandirda pishiriladi. Bu, odatda, tava yoki bir oz konkav temir panjara ustida pishiriladigan rotidan ajralib turadi. Zamonaviy retseptlar baʼzida xamirturush uchun pishirish kukunini almashtiradi. Naanga oʻziga xos taʼm berish uchun sut yoki qatiq ham ishlatilishi mumkin. Suv oʻrniga ishlatiladigan sut, oddiy non uchun boʻlganidan, yumshoqroq xamir boʻladi.[11]

Odatda, non pihirilishidan oldin u bir oz suvlanadi, lekin baʼzi boshqa madaniyatlarda, masalan, Hindiston yarim orolida, ular yog 'yoki sariyogʻ surtiladi.[12]

Oddiy naan retsepti oq yoki qora bugʻdoy unini faol quruq xamirturush, tuz va suv bilan aralashtirib xamir qorishni oʻz ichiga oladi.[13] Xamir bir necha daqiqa davomida mushtlanadi, soʻngra bir necha soat davomida koʻtarilishi uchun chetga suriladi. Koʻtarilgandan soʻng, xamir zuvalalarga boʻlinadi (taxminan 100 dona). g yoki 3,5 har biri oz), ular tekislanadi va pishiriladi.


Indoneziya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Indoneziyada naan hind Indoneziya va arab Indoneziya hamjamiyatida, shuningdek, Malay, Açene va Minangkabauda mashhur — roti canai kabi rotining boshqa varianti bilan tortiladi. Bu taom odatda mahalliy roti naan yoki roti nan deb nomlanadi va mahalliy taʼmga ega sarimsoq kabi Indoneziya ziravorlari yordamida pishiriladi.[14]

Myanma[tahrir | manbasini tahrirlash]

Naan bya (Burmese) Myanmada baʼzan choy yoki qahva bilan nonushtaga tortiladi. U yumaloq, yumshoq va pufakchali boʻlib, koʻpincha sariyog 'bilan yoki pè byouk (qaynatilgan noʻxat) yoki toʻyingan qoʻy goʻshti shoʻrva bilan tanavvul qilinadi.  

Xitoy[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tszinchjou uslubidagi guokui, silindrsimon koʻmir pechida pishirilgan yassi non, xuddi tandirga oʻxshab, „Xitoy naan“ deb taʼriflangan.[15] U Uygʻur oshxonasining ajralmas qismi boʻlib, xitoy tilida náng (náng) nomi bilan tanilgan.[16][17]

Yaponiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

1968-yilda tandirlarning yagona mahalliy ishlab chiqaruvchisi Kandagava Sekizai Shoukou tomonidan ilgari surilganidan soʻng, naan endi Yaponiyadagi hind uslubidagi kori restoranlarida keng tarqalgan boʻlib, u yerda naan odatda erkin oqimdir. Baʼzi restoranlar nonga pishloq, sarimsoq, piyoz va kartoshka kabi ingredientlar bilan pishiradi yoki uni pizza kabi qoʻshimchalar bilan yopishadi.[18][19][20]

Boshqa joyda[tahrir | manbasini tahrirlash]

Naan pizza — bu anʼanaviy pizza xamiri oʻrniga qobiq sifatida ishlatiladigan pitsa turi. Nigella Lawson[21] kabi oshpazlar va Wegmans[22] kabi supermarketlar odamlarga uyda oʻz naanli pizza tayyorlash uchun retseptlar taklif qiladilar.

Galereya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Bernard Clayton's New Complete Book of Breads By Bernard Clayton Jr., Donnie A Cameron. Simon and Schuster, 1987. ISBN 9780671602222. 
  2. Qmin by Anil Ashokan, Greg Elms
  3. The Science of Cooking, Peter Barham, Springer: 2001. ISBN 978-3-540-67466-5. p. 118.
  4. The Bread Lover’s Bread Machine Cookbook by Beth Hensperger
  5. Russia, or a Complete Historical Account of all the Nations which compose that Empire, London, p. 168: „The most common dishes are onoschi, or vermicelli; plav, or boiled rice; nan, pancakes, and the meats which the law permits.“ (referring to the eating habits of the central Turks). Other attestations in English can be found in the Oxford English Dictionary, s.v. naan.
  6. Manfred Mayrhofer, Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen, Heidelberg 1996, vol. 2, p. 6,
  7. 7,0 7,1 7,2 Pasqualone, Antonella (2018). „Traditional flat breads spread from the Fertile Crescent: Production process and history of baking systems“. Journal of Ethnic Foods. 5-jild, № 1. 10–19-bet. doi:10.1016/j.jef.2018.02.002. ISSN 2352-6181. Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "pasq" defined multiple times with different content Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "pasq" defined multiple times with different content
  8. „Home : Oxford English"$ Dictionary“. oed.com. Qaraldi: 6-sentabr 2015-yil.
  9. Milton Glaser and Jerome Snyder. „Delhi Delights“, New York Magazine, August 11, 1975, p. 73
  10. „Naan - Definition of naan“. merriam-webster.com. Merriam-Webster. Qaraldi: 6-sentabr 2015-yil.
  11. Harold McGee. On Food and Cooking. Scribner. 2nd Ed, 2004.
  12. „The Independent - 404“. The Independent. 18-iyun 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentabr 2015-yil.
  13. „How To Make Naan Bread“. videojug. 10-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentabr 2015-yil.
  14. „Baking with Eda: 'Naan' Indonesian Flatbread“.
  15. „This 1,000-Year-Old Chinese 'Naan' Was Once Cooked in a Hat, and It's Yummy“.
  16. „Uighur Nan with Cumin and Onion Recipe“.
  17. „Have You Ever Seen Uyghur Bazaar Naan? It's So Fluffy and Delicious | TRP“.
  18. „【近ごろ都に流行るもの】「カレーにナン」本場インド以上に普及・巨大化“ (27-iyul 2018-yil).
  19. „インド人が驚く日本の「ナン」独自すぎる進化 | 食べれば世界がわかる!カレー経済圏“ (6-may 2019-yil).
  20. „日本のインド料理店のナンが大きい理由 | 雑学ネタ帳“.
  21. Nigella. „NAAN PIZZA - Recipes - Nigella Lawson“. nigella.com. Qaraldi: 6-sentabr 2015-yil.
  22. „Recipes - Wegmans“. wegmans.com. 1-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentabr 2015-yil.