Myanma bayrogʻi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Myanma Ittifoqi Respublikasining Davlat bayrogʻi 2010-yil 21-oktabrda qabul qilingan[1].

Myanma Ittifoqi Respublikasining Davlat bayrogʻi

2010-yildan beri amaldagi bayroq[tahrir | manbasini tahrirlash]

Myanma Ittifoqi Respublikasining 2008-yil Konstitutsiyasida tasvirlangan Davlat bayrogʻi[2] 2010-yil 21-oktabrda Ittifoq bayrogʻi toʻgʻrisidagi qonunni qabul qilish va 1974-yilgi Davlat bayrogʻi toʻgʻrisidagi qonunni bekor qilish orqali qabul qilingan. Bayroq birinchi marta 2010-yil 21-oktabr mahalliy vaqt bilan soat 3:00 da koʻtarildi. Barcha eski bayroqlarning yondirilishini taʼminlash uchun buyruqlar ham berildi.


Avvalgi 1974-yilgi Davlat bayrogʻi toʻgʻrisidagi qonundan farqli oʻlaroq, 2010-yilgi Ittifoq bayrogʻi toʻgʻrisidagi qonun bayroqning taʼrifini oʻz ichiga oladi. Hozirgi bayroq — sariq, yashil va qizil rangli gorizontal uch rangli bayroq, maydon markazida besh qirrali oq yulduz bilan ifodalangan. Orqa fonda sariq, yashil va qizil rangli uch xil ranglar istiqlol kurashi davrida qoʻllanilgan uch rangni sharaflash uchun moʻljallangan. Sariq rang barcha milliy irqlarning birligini, muvofiqligini, donoligini, baxtini va inoqligini ifodalaydi. Yashil rang unumdorlikni, uygʻunlikni, adolatni, tinch, yoqimli va yashil millat boʻlishni anglatadi. Qizil rang jasorat va qatʼiyatni anglatadi. Oq yulduz poklik, halollik, rahm-shafqat va kuchning toʻliqligini anglatadi[3].

Ranglar sxemasi Sariq Yashil Qizil Oq
Pantone 116 361 1788 Xavfsiz
RGB 254-203-0 52-178-51 234-40-57 255-255-255
Oʻn oltilik #FECB00 #34B233 #EA2839 #FFFFFF
CMYK 0, 20, 100, 0 76, 0, 100, 0 0, 98, 82, 0 0, 0, 0, 0

Oldingi bayroqlar (1948—2010)[tahrir | manbasini tahrirlash]

2010-yil bayrogʻidan oldingi mamlakat tomonidan qoʻllanilgan ikkita bayroqning ikkalasi ham Birma Qarshilik namoyishida paydo boʻlgan, ular Ikkinchi Jahon urushi paytida bosqinchi yapon kuchlariga qarshi kurashayotganda oq yulduzli qizil bayroqni qabul qilgan.

1948-yil bayrogʻi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Birma Ittifoqi davlat bayrogʻi
(1948-yil 4-yanvar – 1974-yil 3-yanvar).
Nisbat 5:9; milliy bayroq va davlat bayrogʻi.

Birma Ittifoqining Davlat bayrogʻi Maung Win tomonidan ishlab chiqilgan va 1947-yil avgust oyida Birma Ittifoqi Taʼsis Assambleyasi tomonidan qabul qilingan. U birinchi marta 1948-yil 4-yanvarda ertalab soat 4:25 da Birma mustaqillikka erishganida koʻtarilgan. Bayroq koʻk kantonni ichiga olgan qizil maydondan iborat edi. Koʻk kanton nurlari orasida beshta kichikroq yulduzlar bilan oʻralgan bitta katta oq yulduz bilan bezatilgan. Kantondagi katta oq yulduz va qizil maydon Qarshilik bayrogʻini hurmat qiladi va fashizmga qarshi kurashni koʻrsatadi. Katta oq yulduz nurlari orasidagi toʻrtta kichik oq yulduz qarshilik natijasida tashkil etilgan respublika ittifoqining turli etnik irqlari birligini anglatadi. Qizil rang jasorat, botirlik va himoyani anglatadi. Koʻk kanton chuqur maʼnoga ega boʻlgan osmon tabiatini, toza, tiniq fikrni va tungi osmonda tarqaladigan nurni anglatadi. Yulduzlardan foydalanish yulduzlarning tabiati jihatidan: hech qachon toʻxtamaslik, tanlangan yoʻlni bekor qilmaslik, doimo olgʻa intilish, sayohatchilarga yoʻl koʻrsatuvchi boʻlish va dunyoning boshidan beri mavjud boʻlishni, oq rang esa poklik, solihlik va barqarorlikni ifodalaydi. Bu bayroq 5:9 nisbatiga ega, bunda kanton 12 :4 nisbatiga ega.[4][5] 1974-yil 3-yanvarda u Birma Ittifoqi Sotsialistik Respublikasi Davlat bayrogʻi bilan almashtirildi.[6]

Ranglar sxemasi Moviy Qizil Oq
RGB 32-66-161 218-45-28 255-255-255
Oʻn oltilik #2042A1 #DA2D1C #FFFFFF
CMYK 80, 59, 0, 37 0, 79, 87, 15 0, 0, 0, 0

1974-yil bayrogʻi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Birma Ittifoqi Sotsialistik Respublikasi (1974-yil 3-yanvar – 1988-yil 18-sentabr) va Myanma Ittifoqi (1988-yil 18-sentabr – 2010-yil 21-oktabr) bayrogʻi.
Nisbat 5:9; milliy bayroq va davlat bayrogʻi.

Birma Ittifoqi Sotsialistik Respublikasi Konstitutsiyasi kuchga kirgandan soʻng 1974-yil 3-yanvarda qabul qilingan Davlat bayrogʻi[7] oldingi bayroq kabi nisbat va fon ranglariga ega, ammo kantonda har xil tasvirga ega boʻlgan. Rangli tasvirlar ham har xil: oq poklik va fazilat uchun; jasorat va qatʼiyatlilik uchun qizil; tinchlik va barqarorlik uchun koʻk. Unda 14 ta teng oʻlchamdagi oq yulduzlar qizil dala qarshisida koʻk kantonda shol va boshoqni oʻrab turgan holda tasvirlangan; kombinatsiya davlat qurishning asosiy ijtimoiy tabaqalari sifatida dehqonlar va ishchilarni oʻrni kattaligini ramziy maʼnoga aylantiradi. 14 ta teng oʻlchamdagi oq yulduzlar Ittifoqqa aʼzo 14 ta davlatning tengligi va birligini ifodalaydi[8][9].

14 yulduzli bayroq harbiy hukumatga qarshi norozilik belgisi sifatida 1988-yil 8888 Uprising qoʻzgʻoloni paytida namoyishchilar tomonidan teskari osilgan. Ne Win va keyinchalik Davlat Tinchlik hamda Taraqqiyot Kengashi davridagi harbiy hukmronlik davri bilan bogʻlanishiga qaramay, 1974-yil bayrogʻi Myanmadagi 2021-yilgi norozilik namoyishlarida 1948-yil bayrogʻi bilan birga namoyishchilar tomonidan qoʻllaniladi[10][11][12].

Ranglar sxemasi Moviy Qizil Oq
RGB 32-66-161 218-45-28 255-255-255
Oʻn oltilik #2042A1 #DA2D1C #FFFFFF
CMYK 80, 59, 0, 37 0, 79, 87, 15 0, 0, 0, 0

Vertikal uslub[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hozirgi bayroq[tahrir | manbasini tahrirlash]

Vertikal osilgan yoki tasvirlanganda sariq rang chap tomonda boʻlgan holda, yulduzning ham bir qirrasi chap tomonga qaragan holda boʻlishi kerak.

Flag of Myanmar (vertical).svg

[13][14]

Oldingi bayroqlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

1948-yil bayrogʻi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Vertikal osilgan yoki tasvirlanganda, koʻk kanton yuqori tomonda boʻlishi kerak va kantondagi yulduzlar chap tomonga ishora qilishi kerak.

Vertical flag of Burma (1948–1974).svg

Mustaqillikdan oldingi mustamlakachilikka qarshi bayroqlarning taʼsiri[tahrir | manbasini tahrirlash]

Uch rangli bayroqlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

1930-yilda Dobama Asiayone uch rangli (Burmese: သုံးရောင်ခြယ်; tarjimasi: uch rangli) sariq, yashil va qizil rangdagi bayroqni qabul qildi. 1935-yilda uch rangli bayroq markaziga tovus qoʻshildi. 1938-yilda Dobama Asiayone soʻlchilari tovusni oʻroq va bolgʻa bilan almashtirdilar.[15] Ikkala uch rangli bayroq Britaniya hukmronligi davrida mustamlakachilarga qarshi keng tarqalgan. Tovus bayrogʻi Birma Mustaqillik Armiyasi tomonidan ham ishlatilgan va Birma Davlati uni 1943-yildan 1945-yilgacha milliy bayroq sifatida qabul qilgan. 1943-yilda tovusning yangilangan versiyasi taqdim etildi. Ushbu versiya Birma mudofaa armiyasi tomonidan (qizil rangdagi tovus bilan) va Birma davlati tomonidan milliy bayroqning varianti sifatida (oltin rangdagi tovus bilan) ishlatilgan.

Uch rangli bayroqlar, xronologik tartibda chapdan o'ngga;

Dobama Asiayone bayroqlari (1930, 1935, 1938),

Birma Mustaqillik Armiyasi bayrog'i (1942),

Birma Davlat bayroqlari (1943-yil asl va yangilangan),

Birma Armiya Mudofaa bayrog'i (1943)

Ushbu uch rangli bayroqlarda sariq rang Sasana (buddizm) va taʼlimni, yashil asosiy don, ekinlar, minerallar va zargarlik buyumlarini, qizil jasorat yoki botirlikni, tovus esa Konbaungni anglatadi.[16] Oʻroq va bolgʻa mos ravishda ishchilar va dehqonlarni ifodalaydi.  

Qarshilik bayrogʻi[tahrir | manbasini tahrirlash]

1945-yilda Birma milliy armiyasi tomonlarni oʻzgartirib, mahalliy qarshilik kuchlari bilan birgalikda yaponlarga qarshi kurashganida, yuqori tomonda oq yulduz bilan bezatilgan qizil maydon „Qarshilik bayrogʻi“ sifatida qabul qilindi.[17]

Qarshilik bayrogʻi (1945)

Taʼsirlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Uch rangli va qarshilik bayrogʻi mustamlakachilikdan oldingi va mustaqillikdan keyingi davlat bayroqlari bilan birga „milliy bayroqlar“ sifatida tasvirlangan.[18][19][20][21] Qarshilik bayrogʻi 1948—1974-yillar bayrogʻi bilan atalgan va ulugʻlangan, barcha uch rangli bayroqlar esa hozirgi bayroq nomi bilan atalgan va ulugʻlangan.

Takliflar[tahrir | manbasini tahrirlash]

1947-yilgi takliflar[tahrir | manbasini tahrirlash]

1947-yilda Birma Ittifoqi Taʼsis Assambleyasi Davlat bayrogʻi, Davlat muhri va Davlat madhiyasini qabul qilishga tayyorgarlik qoʻmitasini tuzdi. Ushbu qoʻmita bayroq dizayni tanlovini oʻtkazdi va Maung Win tomonidan yaratilgan bayroq birinchi sovrinni qoʻlga kiritdi.[22] 1947-yil avgust oyida qoʻmita yigʻilishida tovusni taklif qilingan Davlat bayrogʻiga qoʻshish kerakmi yoki yoʻqmi degan bahs boʻldi; ammo uzoq muhokamalardan soʻng, qoʻmita tovusni rad etish kerak degan qarorga keldi.

2006—2007-yillardagi takliflar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Davlat bayrogʻining yangi dizayni 2006-yil 10-noyabrda Konstitutsiyaviy qurultoyda taklif qilingan. Yangi bayroq uchta teng oʻlchamdagi yashil, sariq va qizil gorizontal chiziqlardan iborat boʻlgan, yashil chiziqning yuqori uchida oq yulduz bor edi.[23]

2007-yil sentabr oyida oʻrtada kattaroq oq yulduz va boshqa tartibda chiziqlar boʻlgan yana bir yangi dizayn taklif qilindi: sariq, yashil va qizil. Taklif oq yulduzli Burmese uch rangli bayroq versiyasi edi.


2007-yil sentabr oyida taklif qilingan bayroq yangi Konstitutsiyaga kiritildi va 2008-yilgi referendumda qabul qilindi.[24]

2019-yilgi takliflar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hukmron Demokratiya uchun Milliy liga (NLD) 2019-yil iyul oyida bir qator konstitutsiyaga oʻzgartirishlar kiritishni taklif qildi, jumladan, milliy bayroqni oʻzgartirishni ham. Toʻrt siyosiy partiya, NLD, SNLD, ZCD va NUP bayroq uchun toʻrtta yangi dizaynni taklif qildi.[25] NLD milliy bayroqni oʻzgartirishni taklif qildi, chunki ular 2010-yilda qabul qilingan bayroq Myanma xalqini toʻliq qoʻllab-quvvatlashiga ishonmaydilar.[26] Ularning taklif qilgan bayrogʻi mustaqillik davrida mamlakat tomonidan qabul qilingan bayroqga asoslangan boʻlib, yuqori tomonda koʻk kantonli qizil maydondan iborat edi. Moviy kanton ichida ittifoqni ifodalovchi katta oq yulduz joylashgan boʻlib, u mamlakatning shtatlari va mintaqalarini ifodalovchi 14 ta kichikroq oq yulduzlar bilan oʻralgan.[27]

1948-yilgacha boʻlgan bayroqlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Galereya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Prime Minister attends hoisting of State Flag of Republic of the Union of Myanmar“. The Global New Light of Myanmar. News and Periodical Enterprise, Ministry of Information, Union of Myanmar (22-oktabr 2010-yil).
  2. Article 437 (a), Chapter XIII, Constitution of the Republic of the Union of Myanmar, (2008)
  3. မြန်မာဖတ်စာ ဒုတိယတန်း (Grade-3) (my). Ministry of Education, Government of the Republic of the Union of Myanmar, 2011 — 1 bet. 
  4. ပြည်ထောင်စု သမတမြန်မာငံနိုင် အလံတော်. ဖဆပလ သတင်းစဉ် (9-avgust 1947-yil).
  5. Myanmar (Burma): former flags.
  6. မောင်အုန်းဖေ. ဒီဟာအစ ဒီလိုဗျ, 2004-yil may. 
  7. Article 191, Chapter XIV, Constitution of the Socialist Republic of the Union of Burma, 1974
  8. မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း (my). Rangoon: Burma Translation Society — 293–294 bet. 
  9. မြန်မာဖတ်စာ ဒုတိယတန်း (Grade-3) (my). Ministry of Education, Government of the Union of Myanmar, 2006 — 1 bet. 
  10. Myint-U, Thant. „Myanmar's Coming Revolution“ (inglizcha) (11-iyun 2021-yil). Qaraldi: 11-iyun 2021-yil.
  11. „Japan's Myanmar community express shock and concern after Aung San Suu Kyi's detention“ (inglizcha). The Japan Times (1-fevral 2021-yil). Qaraldi: 11-iyun 2021-yil.
  12. „In Pictures: Myanmar military seizes power“ (inglizcha). www.aljazeera.com. Qaraldi: 11-iyun 2021-yil.
  13. „President Obama Promises Support for the People of Burma“. obamawhitehouse.archives.gov (19-noyabr 2012-yil).
  14. London 2012 Flags and Anthems Manual
  15. Khin Yi. The Dobama Movement in Burma (1930—1938). Cornell University Press, 1988 — 39 bet. 
  16. တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်း (my). စာပေဗိမာန်, 1976. 
  17. ဗိုလ်အေးမောင်. နိုင်ငံတော်အလံနှင့်နေ့ထူးများ THE NATIONAL FLAG AND THE SIGNIFICANT DAYS OF THE UNION OF BURMA (my). Rangoon: Burma Translation Society, 1955. 
  18. ဝရဇိန် (ဆရာစံမြေ). မြန်မာ့သမိုင်းဝင်အလံများနှင့် မြန်မာခေါင်းဆောင်များ, 2011-yil sentabr. 
  19. ရန်ကုန်နေ့စဉ်သတင်းစာ THE RANGOON DAILY အတွဲ င။ ၁၃၀၉ ခု။ ပြာသိုလဆုတ် ၉ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့။ SUNDAY 4 January 1948 အမှတ် ၅၃
  20. A stamp issued on 2 March 1974
  21. Flags flown in Maha Bandula Park on 2 January 2018
  22. နန်းညွန့်ဆွေ. သုံးရောင်ခြယ်နှင့် စစ်တွင်းခေတ် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုစာစု (my), 2013-yil sentabr. 
  23. Tai. „緬甸 Myanmar/Burma“ (xitoycha). Qaraldi: 23-oktabr 2010-yil.
  24. Birsel, Robert. „Myanmar gets new flag, official name, anthem“. Reuters (21-oktabr 2010-yil). Qaraldi: 23-oktabr 2010-yil.
  25. „မြန်မာနိုင်ငံ အလံကိုပြောင်းချင်သူတွေ“. BBC (17-iyul 2019-yil).
  26. Cho, Phyo Thiha. „NLD Wants Military Lawmakers Out of Parliament By 2035… And a New National Flag“ (inglizcha). Myanmar Now (24-iyul 2019-yil). Qaraldi: 10-dekabr 2019-yil.
  27. Thar, Hein. „NLD among four parties seeking new national flag“ (inglizcha). Frontier Myanmar (24-iyul 2019-yil). Qaraldi: 10-dekabr 2019-yil.
  28. „crwflags.com“.
  29. Mister Maung Hmaing. ဒေါင်းဋီကာ, 1914. 
  30. ဝရဇိန် (ဆရာစံမြေ). မြန်မာ့သမိုင်းဝင်အလံများနှင့် မြန်မာခေါင်းဆောင်မျာ, September 2011. 
  31. Page 6, Part 2, Treatise about State Seals and State Flags Used Through Successive Periods In Myanmar.
    Presenter = Yi Yi Nyunt, Director, Nationalities Youth Resources Development Degree College Sagaing, Department of Education and Practising, Ministry of Border Affairs, Republic of the Union of Myanmar
  32. ဗန်းမော်တင်အောင်. မြန်မာနိုင်ငံတော်သမိုင်း. 
  33. Burma Celebrates Independence 1948. British Pathé. VLVA9I02D6F29HT6UH95ALQGCYMK.
  34. 34,0 34,1 34,2 Hubert de Vries. „Myanmar Burma Part 2“. hubert-herald.nl (27-mart 2012-yil).