Musulmonqul

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Musulmonqul (taxminan 1794—1852) — Qoʻqon xonlmgidagi qipchoqlar rahbari. 1844 yilgacha Andijonda qoʻshinlar boshligʻi (botirboshi). 1847 yildan ming-boshi. Qoʻqonni Buxoro amiri Nasrullaxon hujumidan mudofaa etish raxbarlaridan biri (1842). Qoʻqon xoni Sheralixonniit soliq siyesatiga qarshi xonlikning qator tumanlarida qoʻzgʻolonlar koʻtarilgan. 1845 yil Oʻshdagi qoʻzgʻolonni bostirish uchun M. yuborilgan. Uning yoʻqligidan foydalangan Murod (Olimxonning oʻgʻli) Sheralixonni oʻldirib, oʻzini xon hamda Buxoro amirining noibi deb eʼlon qilgan. Qoʻqonliklar bundan norozi boʻlib, uni qoʻllab-quvvatlamaganlar. M. bu vo-qealardan xabardor boʻlib, qizini Sheralixonning oʻgʻli Xudoyorxonga turmushga beradi va u bilan birga Qoʻqonga kelib, bir necha kungina xon boʻlgan Murodni oʻldiradi, yosh Xudoyor xon deb eʼlon kdlinadi. M. esa muvaqqat xrkim boʻladi. Shu davrdan boshlab Qoʻqonda faqat qipchokdar toʻdasining hukmronligi boshlanadi. M. xonning yoshligidan foydalanib xonlikni deyarli mustaqil ravishda oʻzi boshqaradi. 1852 yil fargʻonalik mulkdorlar toshkentliklar yordamida qipchokdar xrkimiyatiga qarshi qurolli kurash boshlashgan. Bilqillama (Fargʻonaning sharqida) jangida qipchoqlar yengilgan. M. shu jangda oʻldirilgan.

Adabiyot[tahrir]

  • Bobobekov h., KOʻqon tarixi, T., 1996; Beysembiyev T. K., "Tarixi -i LLJaxruxi" kak istoricheskiy istochnik, Alma-Ata, 1987.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil