Muslim ibn Uqba
- Vikipediyada ismi Muslim boʻlgan boshqa kishilar haqida ham maqolalar mavjud.
| Muslim ibn Uqba | |
|---|---|
| Tavalludi | 622-yildan oldin |
| Vafoti | 683 |
| Fuqaroligi |
Muoviya I (657–661) Umaviylar xalifaligi (661–683) |
| Jang/urush |
|
| Aloqa | Banu Murra (qabila) |
Muslim ibn Uqba al-Murriy (arabcha: مُسْلِم بْنِ عُقْبَة الْمُرِّيّ; taxminan 622-yildan avval tugʻilgan – 683-yilda vafot etgan) – xalifalar Muoviya I (h. 661–680) va uning oʻgʻli hamda vorisi Yazid I (h. 680–683) hukmronligi davrida xizmat qilgan sarkarda. Umaviylarga sadoqatli va ishonchli sarkarda boʻlib, Siffin jangida jasorat koʻrsatgani bilan ajralib turgan. Xalifa Yazid I uni Madina aholisi ustiga yuborilgan harbiy yurishga bosh sarkarda etib tayinlagan, chunki Madina ahli oʻsha paytda Yazidga bay’at berishdan bosh tortgan edi. 683-yilda boʻlib oʻtgan al-Harra jangida Umaviylar qoʻshini gʻalaba qozongan, soʻngra Muslim boshchiligidagi qoʻshin Madina shahrini talon-taroj qilgan. Bu voqea Umaviylar tarixidagi eng katta adolatsizliklardan biri sifatida baholanadi.
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Muslim ibn Uqbaning yoshlik yillari va faoliyatiga oid tafsilotlar juda oz[1]. Hijriy 622-yildan oldin tugʻilgan boʻlishi mumkin[1]. Muslim Banu Murra qabilasining bir aʼzosi boʻlgan Uqbaning oʻgʻli edi, bu qabila Gʻatafon arab qabilasining bir boʻlagi hisoblanadi[1]. Muslim ibn Uqba 630-yillarda boʻlib oʻtgan Shom (Suriya)ning musulmonlar tomonidan fath qilinishi davrida Arabistondan Suriyaga koʻchib oʻtgan boʻlishi mumkin[1]. Suriyada hokimlik qilgan Muoviya ibn Abu Sufyon boshchiligidagi Umaviylar sulolasining sodiq tarafdori boʻlib qolgan[1]. Birinchi musulmon fuqarolar urushi davrida xalifa Ali va uning tarafdorlariga qarshi kechgan Siffin jangida Muoviyaning qoʻshini tarkibida Shom piyoda askarlari guruhiga boshchilik qilgan[1]. Biroq keyinchalik Arabistonning shimolida joylashgan Dumat al-Jandal vohasini Alining qoʻlidan tortib olishga urinib koʻrgan, biroq bunga erisha olmagan[1][1]. 661-yilda Muoviya xalifa boʻlgach, Muslimni Falastindan yer soligʻi yigʻuvchisi etib tayinlagan. Muoviya umrining soʻnggi yillarida oʻlim toʻshagida yotgan paytda uning oʻgʻli va vorisi Yazid I vizantiyaliklarga qarshi janglardan Suriyaga qaytguniga qadar Muslim ibn Uqba va Damashq hokimi Dahhok ibn Qays al-Fihriyni vaqtincha hukmdorlar etib tayinlagan[1].