Muhammadqul Narziqulov

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Muxammedqul Narziqulovich Narziqulov (1914-yil 27-iyun [ba’zi manbalarda 10-iyul], Xo‘ja-Ahror qishloq kengashi, Rossiya imperiyasi1986-yil, Tojikiston SSR) — sovet, tojik va o‘zbek entomologi; biologiya fanlari doktori (1958); Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi akademigi (1966), Tojikiston SSRda xizmat ko‘rsatgan fan arbobi (1980).

Tarjimai hol[tahrir | manbasini tahrirlash]

1914-yil 10-iyulda Xo‘ja-Ahror qishloq kengashida tug‘iladi.

1932-yilda Samarqanddagi maktabni maqtov yorlig‘i bilan, 1937-yilda O‘zbekiston Davlat universitetining biologiya fakultetini umurtqasizlar zoologiyasi mutaxassisligi bo‘yicha imtiyozli diplom bilan tugatadi .

1941-yildan SSSR Fanlar akademiyasining Tojikiston filiali Zoologiya va parazitologiya institutida faoliyat yuritadi.

1942-yil mart oyidan Qizil Armiya safida xizmat qiladi; pulemyot va minomyot bilim yurtini tamomlaydi. Stalingrad frontida jang qilib, jiddiy yaralanadi[1] .

U jarohati tufayli demobilizasiyadan so‘ng Samarqand pedagogika institutida, so‘ngra O‘zbekiston Davlat universitetida (1945 yildan — zoologiya kafedrasi dosenti) dars beradi [1] .

Muhammadqul Narziqulov 1946-yil oktabrdan Zoologiya va parazitologiya institutida ishladi. Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi E.N.Pavlovskiy: umurtqasiz hayvonlar sistematikasi bo‘limini boshqaradi (1946—1974), so‘ng institut direktori (1948—1967, 1972—1984) vazifasida ishlaydi. Bundan tashqari o‘sha paytda Tojikiston davlat universitetida, Tojikiston tibbiyot institutida dars beradi, Kobul universitetida (1964, 1982) ma’ruzalar qiladi. Shuningdek, biologiya fanlari bo‘limi akademik-kotibi (1967-1984) va Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi Prezidiumining bosh ilmiy kotibi (1968-1971) bo‘lib ham ishlaydi.

 Muhammadqul Narziqulov 1986-yilda Tojikiston SSRda vafot etgan.

Ilmiy faoliyati[tahrir | manbasini tahrirlash]

U 1945-yilda nomzodlik ishini, 1958-yilda doktorlik dissertasiyasini himoya qiladi[2] .

Asosiy ilmiy ishlari O‘rta Osiyodagi shira o‘simligi, uning sistematikasi va biologiyasini o‘rganishga bag‘ishlangan. Olim 400 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi sanaladi[1] [3] .

  • Paxta zararkunandalariga qarshi kurashning kompleks usullarini ishlab chiqish uchun asos sifatida paxta agrobiosenozlari o‘rganadi.
  • Shiralarning 52 ta yangi turi va 8 ta turkumini ifodalab beradi.

Narziqulov 1957-yildan — muxbir a'zo, 1966-yilda — Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi akademigi . U 1970-yillarda u tog‘li hududlarni o‘zlashtirishning biologik asoslari bo‘yicha ilmiy kengash raisi, so‘ng “1980-yildagi odam va biosfera” xalqaro dasturi bo‘yicha Respublika qo‘mitasining raisi etib saylanadi[4].

Mukofotlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Adabiyot[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Biologlar: Biografik ma'lumotnoma. - Kiev: Naukova Dumka, 1984. - 816 p.: kasal

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 О.Соболев.
  2. АН Республики Таджикистан.
  3. „РОССИЙСКАЯ НАЦИОНАЛЬНАЯ БИБЛИОТЕКА“.
  4. „Исследователь мира насекомых“. ant.tj (17-sentabr 2011-yil). 26-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-avgust 2016-yil.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

„Два славных имени учёных“. Вечёрка (22-iyun 2014-yil).