Moskvaning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi
Moskvaning hududiy boʻlinishi — Moskva shahri chegarasi doirasidagi hududiy birliklar tizimi.
Moskva shahrining hududiy birliklari, Moskva shahri Ustaviga muvofiq, maʼmuriy okruglar va tumanlardir. Ular oʻz nomlariga va Moskva shahri qonun hujjatlari bilan belgilangan chegaralariga ega[1].
| Rossiya, Moskva |  |
|---|---|
| Maʼmuriy okruglar | 12 |
| Tumanlar | 132 |
1. Markaziy
2. Shimoliy
3. Shimoli-sharqiy
4. Sharqiy
5. Janubi-sharqiy
6. Janubiy
7. Janubi-gʻarbiy
8. Gʻarbiy
9. Shimoli-gʻarbiy
10. Zelenograd
11. Novomoskva
12. Troitsk
Maʼmuriy okrug — Moskva shahrining muayyan hududini boshqarish uchun tashkil etilgan hududiy birlikdir. Maʼmuriy okruglarni tashkil etish, qayta tashkil qilish, tugatish, ularga nom berish hamda ularning chegaralarini belgilash va oʻzgartirish Moskva meri tomonidan amalga oshiriladi. Har bir maʼmuriy okrug tarkibiga Moskva shahrining bir nechta tumanlari kiradi. Maʼmuriy okrugning chegaralari tumanlar chegaralarini kesib oʻta olmaydi.
Tuman — Moskva shahrining hududiy birligi bo‘lib, u tegishli hududlarning tarixiy, geografik, shaharsozlik xususiyatlari, aholisi soni, ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkichlari, transport yo‘llarining joylashuvi, muhandislik infratuzilmasi mavjudligi va boshqa hududiy xususiyatlar hisobga olingan holda tashkil etiladi.
Moskva shahridagi tumanlar roʻyxati va ularning chegaralari «Moskva shahrining hududiy boʻlinishi toʻgʻrisida»gi Moskva shahri qonuni bilan belgilanadi[2]. Maʼmuriy okruglar roʻyxati hamda tumanlarning maʼmuriy okruglarga mansubligi esa Moskva meri qarori bilan belgilanadi[3]. Moskva tarkibiga 12 ta maʼmuriy okrugdagi 132 ta tuman kiradi.
Hududiy va munitsipal tuzilma oʻrtasidagi nisbat
[tahrir | manbasini tahrirlash]Hududiy birliklar chegaralari doirasida munitsipal tuzilmalar tashkil etilgan: 131 ta munitsipal okrug va 1 ta shahar okrugi (Troitsk)[4].
Moskvadagi aholi punktlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Aholi punktlari Moskvaning hududiy tuzilmasining obyekti hisoblanmaydi hamda «Moskva shahrining hududiy boʻlinishi toʻgʻrisida»gi Moskva shahri qonuniga binoan, shahar tarkibida alohida qayd etilmaydi va ajratilmaydi. Biroq federal qonunchilikka muvofiq, Troitsk maʼmuriy tumanida joylashgan Troitsk shahri 2032-yilgacha ilmiy shahar (naukograd) maqomiga ega. Shu sababli, Troitsk maʼmuriy tumani hududidagi munitsipal tuzilma, boshqa hududlardan farqli ravishda, shahar okrugi turiga ega. Bundan tashqari, Moskva tarkibidagi aholi punktlari Federal manzilli axborot tizimida alohida ajratib ko‘rsatiladi.
Moskva maʼmuriy okruglari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Moskvadagi maʼmuriy okruglar 1991-yilda tashkil etilgan[5]. Har bir okrugni prefekt boshqaradi va ular tumanlarga bo‘linadi. 2012-yil 1-iyulgacha Moskvada 10 ta maʼmuriy okrug mavjud edi. Shu sanadan boshlab, Moskva hududi kengaytirilganidan keyin, yana 2 ta yangi maʼmuriy okrug — Yangi Moskva (Novomoskva) va Troitsk maʼmuriy okruglari tashkil etildi. Biroq, bu ikki okrug bitta prefekt tomonidan boshqariladi va amalda yagona okrug sifatida faoliyat yuritadi. Maʼmuriy okruglarning maqomi Moskva shahri Ustavi, Moskva meri va Moskva hukumati hujjatlari bilan belgilanadi.
- Moskva maʼmuriy okruglari roʻyxati
| Maʼmuriy okrug | Hududi km² (2012.01.07) [6][7] |
Shahar umumiy maydonidagi ulushi | Maydoni boʻyicha oʻrni | Aholisi (2024)[8] | Shahar umumiy aholisidagi ulushi | Aholisi boʻyicha oʻrni | Aholi zichligi (2024) | Aholi zichligi boʻyicha oʻrni |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Markaziy | 66,18 | 2,62 % | 11 | 774 430 | 5.83 | 9 | 11 702,67 | 5 |
| Shimoliy | 113,73 | 4,50 % | 7 | 1 217 909 | 9.17 | 7 | 10 709,15 | 7 |
| Shimoli-sharqiy | 101,88 | 4,03 % | 9 | 1 455 811 | 10.97 | 4 | 14 289,05 | 1 |
| Sharqiy | 154,84 | 6,13 % | 3 | 1 508 678 | 11.37 | 2 | 9743,75 | 8 |
| Janubi-sharqiy | 117,56 | 4,65 % | 6 | 1 515 787 | 11.42 | 3 | 12 893,76 | 4 |
| Janubiy | 131,77 | 5,22 % | 5 | 1 768 752 | 13.32 | 1 | 13 422,73 | 2 |
| Janubi-gʻarbiy | 111,36 | 4,41 % | 8 | 1 435 550 | 10.81 | 6 | 12 890,82 | 3 |
| Gʻarbiy | 153,03 | 6,06 % | 4 | 1 425 114 | 10.74 | 5 | 9312,38 | 9 |
| Shimoli-gʻarbiy | 93,28 | 3,69 % | 10 | 1 039 596 | 7.83 | 8 | 11 144,78 | 6 |
| Zelenograd | 37,20 | 1,47 % | 12 | 270 527 | 2.04 | 11 | 7272,25 | 10 |
| Troitsk | 1084,34 | 42,92 % | 1 | 196 407 | 1.48 | 12 | 181,13 | 12 |
| Novomoskva | 361,36 | 14,30 % | 2 | 541 242 | 4.08 | 10 | 1497,79 | 11 |
| Moskva | 2526,53 | 100,00 % | 13 274 285 | 100,00 | 4993,1 |
Xarita
[tahrir | manbasini tahrirlash] Moskva maʼmuriy okruglari xaritasi |
|---|
Moskva tumanlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]| № | Tuman | Ruschada | Xarita |
|---|---|---|---|
| Markaziy maʼmuriy okrug |  | ||
| 1 | Arbatskiy | Арбатский | |
| 2 | Basmanniy | Басманный | |
| 3 | Krasnoselskiy | Красносельский | |
| 4 | Meshchanskiy | Мещанский | |
| 5 | Presnenskiy | Пресненский | |
| 6 | Taganskiy | Таганский | |
| 7 | Tverskoy | Тверской | |
| 8 | Xamovniki | Хамовники | |
| 9 | Yakimanka | Якиманка | |
| 10 | Zamoskvorechye | Замоскворечье | |
| Shimoliy maʼmuriy okrug |  | ||
| 11 | Aeroport | Аэропорт | |
| 12 | Begovoy | Беговой | |
| 13 | Beskudnikovskiy | Бескудниковский | |
| 14 | Dmitrovskiy | Дмитровский | |
| 15 | Golovinskiy | Головинский | |
| 16 | Koptevo | Коптево | |
| 17 | Levoberejniy | Левобережный | |
| 18 | Moljaninovskiy | Молжаниновский | |
| 19 | Savelyovskiy | Савёловский | |
| 20 | Sokol | Сокол | |
| 21 | Timiryazevskiy | Тимирязевский | |
| 22 | Voykovskiy | Войковский | |
| 23 | Vostochnoye Degunino | Восточное Дегунино | |
| 24 | Xoroshyovskiy | Хорошёвский | |
| 25 | Xovrino | Ховрино | |
| 26 | Zapadnoye Degunino | Западное Дегунино | |
| Shimoli-sharqiy maʼmuriy okrug |  | ||
| 27 | Alekseyevskiy | Алексеевский | |
| 28 | Altufyevskiy | Алтуфьевский | |
| 29 | Babushkinskiy | Бабушкинский | |
| 30 | Bibirevo | Бибирево | |
| 31 | Butirskiy | Бутырский | |
| 32 | Lianozovo | Лианозово | |
| 33 | Losinoostrovskiy | Лосиностровский | |
| 34 | Marfino | Марфино | |
| 35 | Maryina Rosha | Марьина Роща | |
| 36 | Ostankinskiy | Останкинский | |
| 37 | Otradnoye | Отрадное | |
| 38 | Rostokino | Ростокино | |
| 39 | Severniy | Северный | |
| 40 | Severnoye Medvedkovo | Северное Медведково | |
| 41 | Sviblovo | Свиблово | |
| 42 | Yaroslavskiy | Ярославский | |
| 43 | Yujnoye Medvedkovo | Южное Медведково | |
| Sharqiy maʼmuriy okrug |  | ||
| 44 | Bogorodskoye | Богородское | |
| 45 | Golyanovo | Гольяново | |
| 46 | Ivanovskoye | Ивановское | |
| 47 | Izmailovo | Измайлово | |
| 48 | Kosino-Uxtomskiy | Косино-Ухтомский | |
| 49 | Metrogorodok | Метрогородок | |
| 50 | Novogireyevo | Новогиреево | |
| 51 | Novokosino | Новокосино | |
| 52 | Perovo | Перово | |
| 53 | Preobrajenskoye | Преображенское | |
| 54 | Severnoye Izmailovo | Северное Измайлово | |
| 55 | Sokolinaya Gora | Соколиная Гора | |
| 56 | Sokolniki | Сокольники | |
| 57 | Veshnyaki | Вешняки | |
| 58 | Vostochniy | Восточный | |
| 59 | Vostochnoye Izmailovo | Восточное Измайлово | |
| Janubi-sharqiy maʼmuriy okrug |  | ||
| 60 | Kapotnya | Капотня | |
| 61 | Kuzminki | Кузьминки | |
| 62 | Lefortovo | Лефортово | |
| 63 | Lyublino | Люблино | |
| 64 | Maryino | Марьино | |
| 65 | Nekrasovka | Некрасовка | |
| 66 | Nijegorodskiy | Нижегородский | |
| 67 | Pechatniki | Печатники | |
| 68 | Ryazanskiy | Рязанский | |
| 69 | Tekstilshiki | Текстильщики | |
| 70 | Vixino-Julebino | Выхино-Жулебино | |
| 71 | Yujnoportoviy | Южнопортовый | |
| Janubiy maʼmuriy okrug |  | ||
| 72 | Biryulyovo Vostochnoye | Бирюлёво Восточное | |
| 73 | Biryulyovo Zapadnoye | Бирюлёво Западное | |
| 74 | Brateyevo | Братеево | |
| 75 | Danilovskiy | Даниловский | |
| 76 | Donskoy | Донской | |
| 77 | Moskvorechye-Saburovo | Москворечье-Сабурово | |
| 78 | Nagatino-Sadovniki | Нагатино-Садовники | |
| 79 | Nagatinskiy Zaton | Нагатинский Затон | |
| 80 | Nagorniy | Нагорный | |
| 81 | Orexovo-Borisovo Severnoye | Орехово-Борисово Северное | |
| 82 | Orexovo-Borisovo Yujnoye | Орехово-Борисово Южное | |
| 83 | Tsaritsino | Царицыно | |
| 84 | Zyablikovo | Зябликово | |
| 85 | Chertanovo Severnoye | Чертаново Северное | |
| 86 | Chertanovo Tsentralnoye | Чертаново Центральное | |
| 87 | Chertanovo Yujnoye | Чертаново Южное | |
| Janubi-gʻarbiy maʼmuriy okrug |  | ||
| 88 | Akademicheskiy | Академический | |
| 89 | Gagarinskiy | Гагаринский | |
| 90 | Konkovo | Коньково | |
| 91 | Kotlovka | Котловка | |
| 92 | Lomonosovskiy | Ломоносовский | |
| 93 | Obruchevskiy | Обручевский | |
| 94 | Severnoye Butovo | Северное Бутово | |
| 95 | Tyopliy Stan | Тёплый Стан | |
| 96 | Yasenevo | Ясенево | |
| 97 | Yujnoye Butovo | Южное Бутово | |
| 98 | Zyuzino | Зюзино | |
| 99 | Cheryomushki | Черёмушки | |
| Gʻarbiy maʼmuriy okrug |  | ||
| 100 | Dorogomilovo | Дорогомилово | |
| 101 | Fili-Davidkovo | Фили-Давыдково | |
| 102 | Filyovskiy Park | Филёвский Парк | |
| 103 | Krilatskoye | Крылатское | |
| 104 | Kuntsevo | Кунцево | |
| 105 | Mojayskiy | Можайский | |
| 106 | Novo-Peredelkino | Ново-Переделкино | |
| 107 | Ochakovo-Matveyevskoye | Очаково-Матвеевское | |
| 108 | Prospekt Vernadskogo | Проспект Вернадского | |
| 109 | Ramenki | Раменки | |
| 110 | Solntsevo | Солнцево | |
| 111 | Troparyovo-Nikulino | Тропарёво-Никулино | |
| Shimoli-gʻarbiy maʼmuriy okrug |  | ||
| 112 | Kurkino | Куркино | |
| 113 | Mitino | Митино | |
| 114 | Pokrovskoye-Streshnevo | Покровское-Стрешнево | |
| 115 | Severnoye Tushino | Северное Тушино | |
| 116 | Strogino | Строгино | |
| 117 | Xoroshyovo-Mnyovniki | Хорошёво-Мнёвники | |
| 118 | Yujnoye Tushino | Южное Тушино | |
| 119 | Shukino | Щукино | |
| Zelenograd maʼmuriy okrugi |  | ||
| 120 | Kryukovo | Крюково | |
| 121 | Matushkino | Матушкино | |
| 122 | Savyolki | Савёлки | |
| 123 | Silino | Силино | |
| 124 | Staroye Kryukovo | Старое Крюково | |
| Novomoskva maʼmuriy okrugi |  | ||
| 125 | Filimonkovskiy | Филимонковский | |
| 126 | Kommunarka | Коммунарка | |
| 127 | Vnukovo | Внуково | |
| 128 | Sherbinka | Щербинка | |
| Trotisk maʼmuriy okrugi | |||
| 129 | Bekasovo | Бекасово | |
| 130 | Krasnopaxorskiy | Краснопахорский | |
| 131 | Troitsk | Троицк | |
| 132 | Voronovo | Вороново | |
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Устав города Москвы (с изменениями на 28 декабря 2022 года)“. 2022-yil 28-dekabrda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ „О территориальном делении города Москвы (с изменениями на 8 мая 2024 года)“ (2024-yil 8-may).
- ↑ „Распоряжение Мэра Москвы № 384-РМ от 24 ноября 2005 Об установлении границ административных округов города Москвы (с изменениями на 14 мая 2024 года)“ (2024-yil 14-may).
- ↑ „О наименованиях и границах внутригородских муниципальных образований в городе Москве (с изменениями на 8 мая 2024 года)“ (2024-yil 8-may).
- ↑ „Распоряжение мэра Москвы от 2 августа 1991 года № 78-РМ «Об установлении временных границ административных округов Москвы»“.
- ↑ „Постановление Правительства Москвы от №452-ПП «Об утверждении отчетного баланса использования земель города Москвы за 2009 год»“ (deadlink) (2010-yil 1-iyun). 2012-yil 2-yanvarda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ „База данных показателей муниципальных образований“ (deadlink). 2008-yil 12-aprelda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ „Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2024 года“.