Mintimer Sharipovich Shaymiyev

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Mintimer Sharipovich Shaimiev
Минтимер Шәрип улы Шәймиев
Минтимер Шарипович Шаймиев
RIAN archive 395745 President of the Republic of Tatarstan Mintimer Shaimiyev.jpg
Tataristonning 1-prezidenti
Mansab davri
1991-yil 12-iyun — 2010-yil 25-mart
Hukumat boshligʻi Muhammat Sabirov
Farid Muxammedshin
Oʻzi
Rustam Minnixanov
Avvalgisi Lavozimga asos solingan
Keyingisi Rustam Minnixanov
Tatariston Respublikasi Bosh vaziri
Mansab davri
1998-yil 27-may — 1998-yil 10-iyul
Avvalgisi Farid Muxammetshin
Keyingisi Rustam Minnixanov
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi 20-yanvar 1937-yil (1937-01-20) (85 yosh)
Anyakovo, Aktanyshsky District, Tatar ASSR, RSFSR, Soviet Union
Millati Tatar
Siyosiy partiyasi Yagona Rossiya
Turmush oʻrtogʻi Sakina Shakirovna Shaimieva
Bolalari 2
1994-yilda Prezident Boris Yeltsin bilan

Mintimer Sharipovich Shaymiyev (tatarcha: Минтимер Шәрип улы Шәймиев; ruscha: Минтиме́р Шари́пович Шайми́ев; 1937-yil 20-yanvarda tugʻilgan) — rossiyalik sobiq siyosatchi, 1991—2010-yillarda Rossiya tarkibidagi Tatariston respublikasi prezidenti lavozimida ishlagan. 1996, 2001 va 2005-yillarda prezident etib qayta saylangan.

Biografiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shaymiyev Tatar ASSRning Aktanishskiy tumanidagi Anyakovo qishlogʻida tugʻilgan. 1959-yilda Qozon qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan, qishloq xoʻjaligi muhandisi boʻlib ishlagan. 1963-yilda u Kommunistik partiyaga qoʻshildi. 1967-yilda Tatariston viloyat partiya tashkilotida instruktor va qishloq xoʻjaligi boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari lavozimlarida faoliyat koʻrsatgan. 1969-yilda Shaymiyev oʻz respublikasining melioratsiya va suv xoʻjaligi vaziri etib tayinlandi. 1983-yilda Tatar Vazirlar Kengashi raisining birinchi oʻrinbosari boʻldi. 1989-yil sentabr oyida Shaymiyev Tatariston Kommunistik partiyasi tashkilotining birinchi kotibi boʻldi. O'sha yili u Xalq deputatlari qurultoyiga saylandi. 1990-yil aprel oyida Tatariston Oliy Kengashining spikeri etib saylandi. 1990-yil 31-avgustda Oliy Kengash Tatariston suverenitetini e'lon qildi.

Tatariston prezidenti[tahrir | manbasini tahrirlash]

1991-yil 12-iyunda Shaymiyev Tatar Sovet Sotsialistik Respublikasi Prezidenti etib saylandi va 1991-yil avgust oyida Moskvada davlat toʻntarishiga urinish paytida Prezident sifatida Favqulodda Holat Davlat qoʻmitasi pozitsiyasini qoʻllab-quvvatlovchi deklaratsiyani e'lon qildi. 1992-yil mart oyida u Tatariston suvereniteti boʻyicha referendum oʻtkazdi, unda saylovchilarning 62 foizi suverenitetni yoqlab ovoz berdi. O'sha yili uning mamlakatdan tashqaridagi birinchi davlat tashrifi Qozogʻistonga boʻlib, u yerda Prezident Nursulton Nazarboyev tomonidan sharaf bilan qabul qilindi.[1]

Prezident Dmitriy Medvedevning chaqirigʻiga koʻra, rahbariyatning yangi avlodiga yoʻl ochmoqchi ekanligini aytgan Shaymiyev 2010-yil yanvarida Medvedevga Tatariston prezidenti lavozimiga yana bir muddatga nomzod boʻlishni istamasligini ma'lum qildi. Uning soʻzlariga koʻra, Tatariston bosh vaziri Rustam Minnixanov uning vorisi boʻlgan.[2] Shundan soʻng Medvedev 2010-yil 27-yanvarda Shaymiyevning oʻrniga Minnixanovni nomzod qilib koʻrsatdi.

Boshqa tashabbuslar[tahrir | manbasini tahrirlash]

2001-yilda u Moskva meri Yuriy Lujkov bilan birgalikda “Yagona Rossiya” partiyasiga asos solgan.[3] U iste'foga chiqqanidan koʻp oʻtmay Tatariston Respublikasi Davlat maslahatchisi boʻldi. Shuningdek, “Yanarish” jamgʻarmasi raisi sifatida ham faoliyat koʻrsatmoqda.[4]

Mukofotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Lenin ordeni (1966)
  • Oktabr inqilobi ordeni (1976)
  • Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1971)
  • Xalqlar doʻstligi ordeni (1987)
  • "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni ;
    • 1-darajali (2007-yil 20-yanvar) - Rossiya davlatchiligini mustahkamlash va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi uchun
    • 2-darajali (1997-yil 17-yanvar) - Rossiya davlatchiligini, xalqlar oʻrtasidagi doʻstlik va hamkorlikni mustahkamlash va rivojlantirishga qoʻshgan katta shaxsiy hissasi uchun.
    • 3-darajali (2010-yil 6-fevral) - uzoq muddatli va mashaqqatli mehnati uchun ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishga qoʻshgan ulkan hissasi uchun
    • 4-darajali (2014-yil 14-yanvar)
  • PM toʻpponcha mukofoti (2002-yil 20-yanvar)
  • "Sharq" deb yozilgan qilich (XVI asrga oid Eron "Shamshir" qilichining nusxasi)
  • Rossiya Federatsiyasi Prezidentining diplomi (2008-yil 12-dekabr) - Konstitutsiyani ishlab chiqishdagi faol ishtiroki va Rossiya Federatsiyasining demokratik asoslariga qoʻshgan katta hissasi uchun
  • "Tatariston Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun" ordeni (2010)
  • 2-darajali "Shon-sharaf va shon-shuhrat" ordeni (Abxaziya, 2003) - Kavkazda tinchlik va doʻstona munosabatlarni mustahkamlashga qoʻshgan katta hissasi, Abxaziyaga faol yordami uchun
  • Moskva shahzodasi Muqaddas Daniel ordeni, 1-darajali (Rus pravoslav cherkovi, 1997)
  • 1-darajali Avliyo Sergius ordeni (Rus pravoslav cherkovi, 2005-yil)
  • Rossiya Tashqi ishlar vazirligining "xalqaro hamkorlikka qoʻshgan hissasi uchun" koʻkrak nishoni (2007)
  • Rossiya Federatsiyasi Hukumatining diplomi (1997)
  • Qozogʻiston Respublikasi Birinchi Prezidentining tinchlik va taraqqiyot uchun Davlat mukofoti (2005)
  • Qozonning faxriy fuqarosi (2005)
  • 1-darajali "Al-Fahr" faxriy ordeni (2005-yil iyun)
  • Qirol Faysal xalqaro mukofoti (Saudiya Arabistoni) - "Islom madaniyatini tiklashga qoʻshgan hissasi uchun" (2007)
  • Rossiya Badiiy akademiyasining faxriy a'zosi
  • Olimpiya ordeni (2008) - "Olimpiya harakatini rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi uchun".
  • 1-darajali "Doʻstlik" ordeni (Qozogʻiston, 2010)

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]