Kontent qismiga oʻtish

Mercedes-Benz CLK GTR

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Mercedes-Benz CLK GTR
Asosiy maʼlumotlar
Model yili 1997-yilda
Kuch moslamalari
Dvigateli 6,9 litr hajmli
Quvvati 612 ot kuchiga egа
Tezlanishi 100 km/soat
Eksteryer
Oʻrindiqlar soni 3
Eshiklar soni 2

Mercedes-Benz CLK GTR (C297[1]) Mercedes-AMG[2] ikki oʻrindiqli sport avtomobili. Mercedesning yuqori samarali modifikatsiyalariga ixtisoslashgan. 1997-yilda yangi FIA GT Championship seriyasi[3] uchun taqdim etilgan. Avtomobil 600 ot kuchiga ega 6,9 litrli V12 dvigateli bilan jihozlangan. Yoʻl versiyasi 25 dona[2][1][4] cheklangan nashrida ishlab chiqarilgan boʻlib, ular poyga modelining[2][3][5][6] homologatsiyasi uchun moʻljallangan. Mashinaning 1997-yildagi muvaffaqiyatidan so‘ng sportkar Le Manda 24 soatlik musobaqada qatnashish uchun qayta ishlab chiqilgan va 1998-yilda CLK LM nomini o‘zgartirgan[3][7]. Ikkala modifikatsiyani ishlab chiqarish 1999-yilda yakunlangаn va ular Mercedes-Benz CLR prototipi bilan almashtirilgаn[8].

1996-yilda Deutsche Tourenwagen Meisterschaft International Touring Car chempionatlari yopilganligi sababli, Opel va Alfa Romeo ketishi bilan bir qatorda, Mercedes-Benz jamoasida jiddiy raqobatchilar qolmagan. Keyinchalik FIA  GT[9] ga aylangan BPR Global GT seriyasining muvaffaqiyati bilan kompaniya Porsche va Ferrari kabi modellarga duch kelish imkoniyatini koʻrgan. 1997-yilda Mercedes-Benz FIA GT sinfida[10] raqobatlashishga qaror qilgаn, ammo sport prototipini homologatsiya qilish oddiy yoʻllarda harakatlanish uchun moslashtirilgan avtomobillar partiyasini qurishni talab qilgаn. Yangi sportkarni ishlab chiqish atigi 128 kun davom etgаn[11].

Poyga versiyasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Mercedes-Benz CLK GTR, 1999-yil

Mercedes-Benz AMGni klassik shahar avtomobilining ayrim elementlarini saqlab qolgan ekstremal poyga avtomobilini yaratishga chaqirgan. Mercedes-AMG dizaynerlari CLK sinfidan[4] baʼzi dizayn elementlarini olgan, ammo poyga avtomobilining xususiyatlariga ega boʻlgan modelni yaratgan. Quvvat bloki sifatida V shaklidagi 12 silindrli Mercedes-Benz M120 dvigateli oʻrnatilgan. Korpus butunlay uglerod tolasidan[12][13][14] yasalgan boʻlib, koʻp sonli aerodinamik dizayn elementlari va sovutish teshiklari bilan toʻldirilgan. Mercedes-AMG shassisi qurib bitkazilmasdan oldin mashinani sinab koʻrish uchun gʻayrioddiy chora koʻrilgan. Eng qatʼiy maxfiylik ostida kompaniya tashlab ketilgan McLaren F1 GTR (BPR GT seriyasi chempioni)ni sotib olgan. BMW dvigatelini oʻzining 6 litrli LS600[15] bilan almashtirgan. Bu kompaniyaga avtomobilning aerodinamikasini hali ishlab chiqarilishidan oldin sinab ko‘rish va yaxshilash imkonini bergan. 612 ot kuchiga ega ulkan V12[3] dvigatel 6,9 litr hajmli CLK GTR ga 330 km/soat maksimal tezlikka erishish va 3,8 soniyadan kamroq vaqt ichida 100 km/soat tezlikka chiqish imkonini bergan[2]. Dvigatel bilan 6 pogʻonali ketma-ket mexanik uzatmalar qutisi[16] birlashtirilgan boʻlib, u eshkak oʻzgartirgichlar[2] tomonidan boshqarilgan. Ishlab chiqish tugallangach, kompaniya 1997-yilgi FIA GT mavsumi uchun avtomobil ishlab chiqargan. Modelning debyuti 13-aprel kuni Xokkenxaymring poyga trekida boʻlib oʻtgan[17]. Keyin, tormoz tizimi bilan bogʻliq birinchi muammolar paydo boʻlgan. Silverstoundagi keyingi bosqichda CLK GTR birinchi marta oʻzini koʻrsatdi, McLarendan atigi 1 soniya ortda qolgаn. Toʻrtinchi tur Germaniyaning Nyurburgring shahrida boʻlib oʻtgan. Ushbu poygada Mercedes-Benz birinchi va ikkinchi oʻrinlarni egallab, McLaren jamoasidan muvaffaqiyatli oʻtib ketgan. Jamoa mavsumni qoʻshimcha beshta gʻalaba bilan yakunlagan. Mashinaning umumiy muvaffaqiyati juda katta boʻlgan: 11 poygada 6 ta gʻalaba[11] Mercedes-Benz jamoasi poygada ustunlik qilgan. Keyin Bernd Shnayder[18] chempionat gʻolibiga aylangan. Bir yil oʻtgach, avtomashina haydovchisi yana gʻalaba qozongan va 1998-yilda vitse-chempion boʻlgan. 1998-yilgi chempionatning ikki bosqichida Mercedes-Benz CLK GTR dan foydalangan. CLK LM modifikatsiyasi bilan almashtirilgan.

Mercedes-Benz CLK LM

FIA GT chempionatida gʻolib chiqqandan soʻng, Mercedes-Benz 1991-yildan beri yoʻq boʻlgan Le Manning 24 soati[19] ga 1998-yilda koʻz tikgan. Mercedes-AMG boʻlimi Le Mans trassasida poyga uchun zarur boʻlgan ehtiyojlarni qondirish uchun CLK GTR ni yangilashga kirishgan. Dizaynerlar M120 (V12) dvigateli 24 soat davom etadigan chidamlilik poygasi uchun mos emas deb qaror qilishgan. 1980-yillarning oxirida kompaniya C guruhida ishlatgan dvigatel M119 V8[20] oʻrniga oʻrnatilishi qaror qilingan. Muhandislar M119-da C guruhida ishlatilgan turbokompressorlardan foydalanishdan voz kechishgan. Mercedes-AMG konstruktorlari avtomobilning kuzov konstruksiyasini yangilashgаn, shunda ikkinchisi Le-Manning yuqori tezligiga bardosh bera olgan. Buning uchun korpusning burni tushirilgan va oldingi tormoz sovutish kanallari avtomobilning old qismidagi bitta katta teshik bilan almashtirilgan. Dvigatelning havo olish joylariga oʻzgartirishlar kiritilgan. 190 kun davom etgan ish natijasida Mercedes-Benz CLK LM deb nomlangan poyga avtomobilining yangi versiyasi taqdim etilgan. Le Manda 24 soatlik sinovlar avtomobil haqiqatan ham tez ekanligini ko‘rsatgan. Ikki mashinadan iborat jamoa ustunni egallagan[21]. Mercedes-AMG muhandislarining M119 dvigateli Le-Man musobaqasi shartlariga koʻproq moslashganiga ishonchi, poyganing dastlabki bir necha soatlarida ikkala avtomobil ham quvvat uzatuvchi tizimidagi nosozliklardan soʻng silkinib ketgan[21][22]. 1998-yilda FIA GT ga qaytgan kompaniya oʻzining eski CLK GTR modellarini yangi CLK LM bilan almashtirgan. Ikkita mashina qolgan barcha poygalarda, shu jumladan 1-2-oʻrinlarni egallagan oltita marrada osonlik bilan gʻolib chiqgan[23]. Ushbu voqea Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan va Mercedes-Benz avtosport reytingini koʻtargan, Klaus Lyudvig va Rikardo Zonta esa unvonni baham koʻrgan[24][25]. 1999-yilgi mavsumda hech bir raqib FIA GT ning GT1 sinfiga kirishga urinmagan, Mercedes-Benz jamoasi bundan mustasno, bu FIAni seriyani bekor qilishga majbur qilgan[26]. Nemis markasi yana Le Mansdagi nosozliklarni toʻgʻirlaydigan mutlaqo yangi mashina yaratish rejalariga qaytgan. Mercedes-AMG boʻlimi darhol Mercedes-Benz CLR ni ishlab chiqishni boshlagan.

Yoʻl versiyasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Mercedes-Benz CLK GTR, Shtutgart

1999-yilda FIA GT toifasidagi chempionat bekor qilinganiga qaramay, kompaniya vaʼda qilingan 25 ta sinov prototipini taqdim etishi kerak boʻlgan. Ishlab chiqarish modelining birinchi versiyasi FIA ning dastlabki talablariga javob berish uchun 1997-yilda yigʻilgan, ammo mashina kompaniya hisobida qolgan. 1998-yilning qishidan 1999-yilning yozigacha avtomobilning yoʻl versiyasining 25 nusxasi yigʻilgan. Ularning barchasi Germaniyaning Affalterbax zavodida Mercedes-AMG muhandislari tomonidan yigʻilgan va poyga versiyasidan bir oz farq qilgan. Butun partiyalar orasida faqat ikkita mashina oʻng qoʻlda Ruldali Bruney sultoni Hassanal Bolkiah uchun qurilgan edi[7][27]. Mashinani ishlab chiqishda qulaylik va detallarga eʼtibor oxirgi oʻrinni egallagan. Kompaniya mijozlarga nafaqat haqiqiy poyga mashinasini taklif qilishni, balki narxlarni past darajada ushlab turishga harakat qilishni ham rejalashtirgan. Mashina qoplamasi uchun oplama teridan foydalanilgan va qulay haroratni saqlash uchun konditsioner tizimi oʻrnatilgan[26]. Xavfsizlik uchun avtomobilga blokirovkaga qarshi tormoz tizimi (ABS) oʻrnatilgan[28]. CLK toifali avtomobillarda qoʻllaniladigan yechimlardan faqat asboblar paneli, old panjara va optika (toʻrtta fara) ishlatilgan[29]. Britaniyaning Ilmor muhandislik kompaniyasi dvigatelni[30] oʻzgartirib, uning ish hajmini 6,0 dan 6,9 litrgacha oshirgan. Bu va boshqa oʻzgarishlar quvvat blokining quvvatini 612 ot kuchiga oshirish imkonini bergan. Mercedes-AMG boʻlimiga koʻra, bunday dvigatelli avtomobilni 0 dan 100 km/soatgacha tezlashtirish 3,8 soniyada[2][23][31][32][28] amalga oshirilgan, ayni paytda uning maksimal tezligi. 310 km/soatdan ortiq edi[31][32][1][33]. 2000-yilda Ginnesning rekordlar kitobida CLK GTR oʻsha paytda ishlab chiqarilgan eng qimmat avtomobil sifatida qayd etilgan. Oʻsha paytda uning narxi 1 1 547 620 AQSH dollarini tashkil etgan[23].Bruney sultonining ikkita RHD avtomobili 2009-yil 28-oktyabrda Londonda kim oshdi savdosiga qoʻyilgan[34]. To‘q rangli interyerli kumush kupe 616 000 000 funt sterlingga (973 834), binafsharang salonli to‘q kumush rangli rodster 522 500 funt sterlingga (824 609 dollar) 824 609[35].

Roadster Mercedes-Benz CLK GTR

20 ta CLK GTRning asl partiyasini tugatgandan soʻng, Mercedes-AMG HWA AG[36] bilan hamkorlikda poyga modeli asosida rodster yaratgan. Natijada tom yangi modifikatsiyadan olib tashlangan, orqa qanot esa CLK GTR ning poyga versiyasida qo‘llanilganiga o‘xshash alohida qora qanot bilan almashtirilgan. Tuzilmani mustahkamlash agʻdarilganda yoʻlovchilar xavfsizligini taʼminlash uchun kompaniya mutaxassislari bosh oʻrindiqlari bilan birlashtirilgan ikkita yoyni oʻrnatganlar[37]. Hammasi boʻlib ochiq kuzovli 6 ta mashina yigʻilgan[36][37][38][39].

Oʻzgartirishlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Ichki CLK GTR yoʻltanlamasi, № 3 buyurtma, Germaniya

AMG tyuning studiyasi asoschisi tomonidan yaratilgan HWA AG Mercedes-Benz CLK GTR-ning Super Sport deb nomlangan oʻz modifikatsiyasini taqdim etgan (faqat hozirda AQShda boʻlgan № 17 rusumli model rasman shunday nomlangan)[40]. Mashina asosiy versiyadan yuqori unumdorligi bilan farq qilgan, keyinchalik Pagani Zonda va Mercedes-Benz SL73 AMG superkarlariga oʻrnatilgan 7,3 litrli V12 dvigateli bilan jihozlangan[7]. HWA AG rasmiy maʼlumotlariga koʻra, quvvat blokining kuchi 664 ot kuchiga teng edi[41]. Baʼzi manbalar mashinaning ishlashi ancha yuqori boʻlgan va 720 ot kuchiga teng boʻlgan[7][40][42][43]. Model yuqori tezlikda yaxshi barqarorlik uchun qoʻshimcha old splitter olgan.

CLK GTR Super Sport texnik xususiyatlari: Maksimal tezlik: > 320 km/soat[41].

0-100 km/soat tezlashishi: 3,5 soniya[41] .
0-200 km/soat tezlashishi: 9,5 soniya[41].

2002-yil uchun avtomobilning narxi 1,25 million AQSh dollarini tashkil etdi[40]. Giperkar egalari Dubay va Saudiya Arabistonidan kelgan xususiy shaxslar boʻlgan. 2012-yilda Londonda 1335 milya bo‘lgan CLK GTR Super Sport auksionga qo‘yilgan[43].

  1. 1,0 1,1 1,2 „Mercedes-Benz super-sports cars from AMG“ (en). Daimler AG Media. 2017-yil 24-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 24,01.2017.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Paul Frere. „Mercedes-Benz CLK-GTR: A Race Car You Can Drive on the Street“ (en). Road & Track (22 февраля 2016). 2017-yil 8-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 8,01.2017.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Мэтт Мастер. TopGear. Лучшие автомобили всех времен. Litres, 2015 — 216 bet. ISBN 9785457937574. 
  4. 4,0 4,1 Dan Lienert. „Hot Rod CLK“ (en). Forbes (2004-yil 5-noyabr). 2017-yil 23-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 23,03.2017.
  5. {{{заглавие}}}.
  6. Paul Milligan. „Rare Mercedes supercar with 7,3-litre engine and just 1,335 miles on the clock set to fetch £1m at auction“ (en). Daily Mail (31 июля 2012). 2017-yil 8-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 8,01.2017.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Peter Parcon. „Mercedes-Benz CLK GTR Spotted During The Monterey Car Week 2015“ (en). Benz Insider (3 сентября 2015). 2017-yil 10-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10,01.2017.
  8. Nauman Farooq. „Mercedes-Benz CLK-GTR For Sale In Florida – Retro Resale“ (en). Auto Guide (11 марта 2012). 2017-yil 10-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10,01.2017.
  9. Raphael Orlove. „When Supercars Raced At Le Mans“ (en). Jalopnik (9 мая 2014). 2017-yil 22-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 22,03.2017.
  10. Ciprian Florea. „1995 - 1997 McLaren F1 GTR“ (en). Top Speed (2016-yil 7-iyun). 2017-yil 22-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 22,03.2017.
  11. 11,0 11,1 „Legend 7: Mercedes-Benz CLK-GTR GT-racing sports car“ (en). Mercedes-Benz. 2017-yil 10-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10,01.2017.
  12. {{{заглавие}}}.
  13. Ronan Glon. „1990S REWIND: MERCEDES-BENZ CLK-GTR WITH 4 MILES WILL CROSS THE AUCTION BLOCK“ (en). Digital Trends[en] (20-may). 2017-yil 22-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 22,03.2017.
  14. {{{заглавие}}}.
  15. Máté Petrány. „The Original Prototype For The Mercedes CLK-GTR Was A McLaren F1 GTR“ (en). Jalopnik (2013-yil 21-fevral). 2017-yil 10-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10,01.2017.
  16. {{{заглавие}}}.
  17. Brian Long. Porsche Racing Cars: 1976 to 2005. Veloce Publishing Ltd, 2008 — 217 bet. ISBN 1904788459. 
  18. Alan Henry. Mobil Formula 1 Motorsport Quiz Book. Stopwatch, 1997 — 170—172 bet. ISBN 9781900032278. 
  19. Chris Wall. „This Ultra-Rare Mercedes-Benz CLK GTR Can Be Yours For Just $2,6 Million“ (en). Car Buzz (2016-yil 20-noyabr). 2017-yil 10-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10,01.2017.
  20. Brad Anderson. „Rare Mercedes-Benz CLK LM Shown at Chantilly 2015“ (en). GT Spirit (8 сентября 2015). 2017-yil 10-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10,01.2017.
  21. 21,0 21,1 {{{заглавие}}}.
  22. Wouter Melissen. „Mercedes-Benz CLR; the Flipping Le Mans Racer“ (en). Motor Authority (23 октября 2009). 2017-yil 23-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 23,03.2017.
  23. 23,0 23,1 23,2 Tim Footman. Guinness World Records 2001. Mint Publishers, Incorporated, 2000. ISBN 9781892051011. 
  24. Peter Schneider. Deutsche Autos im Bild: die Meilensteine von 1886 bis heute. Motorbuch-Verlag, 2002 — 202 bet. ISBN 3613022338. 
  25. Max-Gerrit von Pein, Thomas Wirth, Markus Bolsinger. Das Mercedes-Benz-Museum. Stadler, 2006 — 222 bet. 
  26. 26,0 26,1 Aaron Gold, ITV Ventures Limited. Parker's Cars. Hachette UK, 2015 — 63 bet. ISBN 184403853X. 
  27. „Mercedes Benz CLK-GTR – the Unique RHD versions“ (en). CARS UK (3 февраля 2009). 2017-yil 10-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10,01.2017.
  28. 28,0 28,1 „Mercedes-Benz CLK-GTR Coupe 6,9 Ltr.“ (de). HWA AG. 2017-yil 22-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 22,03.2017.
  29. Mark Wan. „Mercedes CLK GTR (1998)“ (en). Auto Zine. 2017-yil 23-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 23,03.2017.
  30. Jonathan Wood. Dream machines: cars. Barnes & Noble, 2003. ISBN 0760738203. 
  31. 31,0 31,1 Frank Oleski, Hartmut Lehbrink. Gericke's 100 Jahre Sportwagen: 1905 - 2005 ; einhundert Jahre Sportwagengeschichte in einem Band. 100 Jahre Sportwagen, 2004 — 423 bet. ISBN 9783938118009. 
  32. 32,0 32,1 Simona. „1998 Mercedes CLK-GTR“ (en). Top Speed (05,10.2010). 2017-yil 24-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 24,01.2017.
  33. Jonathan, Wood. Ultimate History of Fast Cars. Parragon, 2003. ISBN 9781405415934. 
  34. „Two CLK GTRs Fall Under The Hammer“ (en). Piston Heads (24 сентября 2009). 2017-yil 10-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10,01.2017.
  35. „RM Auctions 2009 London results“ (en). Race Car (1 ноября 2009). 2017-yil 10-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10,01.2017.
  36. 36,0 36,1 DAVID TRAVER ADOLPHUS. „One-of-six Mercedes-Benz CLK-GTR roadster goes up for auction“ (en). Road & Track (12 августа 2013). 2017-yil 22-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 22,03.2017.
  37. 37,0 37,1 Conner Golden. „Rare 1998 Mercedes-Benz CLK GTR Roadster to be Auctioned at Goodwood“ (en). Automobile (29 мая 2015). 2017-yil 22-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 22,03.2017.
  38. Jeff Glucker. „Mercedes-Benz CLK GTR Roadster Reportedly Driven Just Six Kilometers Heads To Auction“ (en). Motor Authority (20 мая 2015). 2017-yil 22-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 22,03.2017.
  39. „CLK GTRs sell for £1,1m“ (en). Autocar (30 октября 2009). 2017-yil 22-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 22,03.2017.
  40. 40,0 40,1 40,2 Doug Mitchel, Tom Collins. Supercars Field Guide. Krause Publications, 2005 — 267 bet. ISBN 9780896892279.  „Архивированная копия“. 2017-yil 9-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 8-yanvar.
  41. 41,0 41,1 41,2 41,3 „Mercedes-Benz CLK-GTR Coupe 7,3 Ltr.“ (de). HWA AG. 2017-yil 24-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 24,01.2017.
  42. Kristen Lee. „Listen to the Roar of this Mercedes CLK GTR AMG Super Sport“ (en). Road & Track (27 августа 2015). 2017-yil 10-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10,01.2017.
  43. 43,0 43,1 Paul Milligan. „Rare Mercedes supercar with 7,3-litre engine and just 1,335 miles on the clock set to fetch £1m at auction“ (en). Daily Mail (2 августа 2012). 2017-yil 8-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10,01.2017.