Mazdakiylik

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Mazdakiylik - diniy-falsafiy taʼlimot. Asoschisi Mazdak. Mazdikiylar harakati davrida Eronda keng tarqalgan. M. taʼlimotiga kura, olamda boʻladigan jarayonlar ongli va biror maqsadni koʻzlab harakat qiluvchi yaxshilik, yoruglik manbai bilan koʻr-koʻrona va tasodifiy harakatlanuvchi yomonlik, qorongulik (johillik) manbai oʻrtasidagi kurashdan iborat. Bu kurash "yaxshilik"ning "yomonlik" ustidan gʻalabasi bilan tugallanadi. M.da birinchi urinla sof falsafiy va liniy masalalar emas, ijtimoiy masalalar turadi. M.da asosiy yovuzlik boylikka hirs kuyish va kambagallik, deb taʼkidlanadi. Ijtimoiy zulmga qarshi kurash muqaddas vazifa sifatida talqin etiladi va unga diniy tus beriladi. M.ning asosiy gʻoyasi mulkiy tenglikni oʻrnatishdan iborat. Bu tenglik barcha moddiy boyliklarga dehqonlar jamoasi orqali egalik qilish, yaʼni moddiy boyliklar odamlarga teng taqsimlanishi kerak deb tasavvur etiladi. Bu gʻoya xalq ommasi ichida keng tarqalib, mazdakiylik harakatiningmafkurasi sifatida xizmat qilgan. Bu taʼlimot garchi xayoliy boʻlishiga qaramay, uning adolatsizlik va zulmga qarshi qaratilgani, tinchlikka chaqirishi ijobiy ahamiyat kasb etdi. M. keyingi ayerlar davomida Eron, Oʻrta Osiyo va Ozarbayjondagi leqqonlarning va shahar kambagʻallarining (Abu Muslim, Muqanna, Bobak qoʻzyuloni) kurash bayrogi boʻlib qoldi.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil